Алаяқтар азаматтардың мобильді құрылғыларын қаржылық ақпаратқа қол жеткізудің негізгі арнасына айналдырып отыр. Зиянды қосымшалар, жалған сілтемелер мен фейк-хабарламалар арқылы қаскүнемдер онлайн-банкингке, CVV-кодтарға, логиндер мен құпиясөздерге қол жеткізуге тырысады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мұндай әрекеттер жеке деректердің таралуына және ақшаның жоғалуына әкелуі мүмкін.
Қандай қауіптер жиі кездеседі
Қаржылық ұйымдардың мәліметінше, алаяқтар көбіне:
- жалған банктік хабарламалар жібереді
- мессенджер арқылы сілтеме таратады
- «қауіпсіздік қызметкері» болып қоңырау шалады
- зиянды қосымшаларды орнатуға көндіреді
Сарапшылардың айтуынша, басты қауіп — әлеуметтік инженерия. Яғни, адамды психологиялық қысым арқылы алдау.
Қауіпсіздік үшін негізгі ережелер
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі азаматтарға келесі шараларды ұсынады:
- вирусқа қарсы бағдарламаны орнатып, үнемі жаңартып отыру
- қосымшаларды тек ресми дүкендерден жүктеу (Google Play, App Store)
- қосымшалар сұрайтын рұқсаттарды тексеру
- күдікті сілтемелерге өтпеу
- әр сервиске бөлек, күрделі құпиясөз қолдану
- құпиясөз менеджерлерін пайдалану
- телефонда банк карталарының фотосуреттерін және электрондық қолтаңбаны сақтамау
- экранды бұғаттау, биометриялық қорғау және деректерді қашықтан өшіру функциясын қосу
Маңызды ескерту: өзін банк немесе құқық қорғау органы қызметкері ретінде таныстырған адамға телефон арқылы кодтар мен құпия ақпаратты ешқашан хабарламау керек.
Қосымша қорғаныс шаралары
Сарапшылар мыналарды да ұсынады:
- операциялық жүйе мен қосымшаларды тұрақты жаңарту
- банктік хабарламалар арқылы операцияларды бақылау
- транзакцияларға лимит орнату
- банктік қосымшада биометрияны қолдану
- отбасы мүшелеріне кибергигиена ережелерін түсіндіру
Әсіресе балалар мен қарт адамдарға алаяқтық белгілерін ажырата білуді үйрету маңызды.
Құрылғы жоғалса не істеу керек
Егер гаджет жоғалса немесе рұқсатсыз кіруге күдік туындаса:
- банк карталарын дереу бұғаттау
- барлық құпиясөздерді өзгерту
- онлайн-банктегі белсенді сессияларды тоқтату
- құқық қорғау органдарына хабарласу
- қажет болса, SIM-картаны бұғаттау
Мамандардың айтуынша, жедел әрекет ету қаржылық шығынның алдын алуға көмектеседі.
