Көктем қыза түскен сайын ел үшін ең маңызды науқан – дала жұмыстары басталады.
Биыл бұл науқанға дайындық қалай жүріп жатыр? Тыңайтқыш жеткілікті ме? Жеңілдетілген дизель фермерлерге дер кезінде жете ме? Осы және өзге де өзекті сұрақтар Үкіметте өткен жедел штаб отырысында талқыланды.
Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен жиында басты назар тыңайтқыштар мен арзандатылған жанар-жағармайға ауды. Себебі көктемгі егіс – жыл бойғы азық-түлік қауіпсіздігінің іргетасы.
2,3 миллион тонна тыңайтқыш: жоспар бар, қарқын қалай?
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы ел бойынша 2,3 миллион тонна тыңайтқыш енгізу жоспарланып отыр. Бұл – өткен жылмен салыстырғанда 500 мың тоннаға артық.
Бір қарағанда, өсім бар. Демек, өнімділік те артуы мүмкін. Алайда мәселе тек жоспармен шектелмейді. Шын мәнінде, келісімшарт жасау және тиеп-жөнелту жұмыстары жеткілікті қарқынмен жүрмей жатқаны айтылды.
Әкімдіктердің нақты дерегіне сүйенсек:
- 414 мың тонна тыңайтқыш жеткізуге келісімшарт жасалған;
- Оның 187 мың тоннасы ғана жөнелтілген;
- Ал егіс науқаны басталып кеткен оңтүстік өңірлерге небәрі 30 мың тонна бағытталған.
Яғни қағаз жүзіндегі жоспар мен нақты даладағы жағдайдың арасында әлі де алшақтық бар. Уақыт – аграрлық салада ең қымбат ресурс. Кешіккен тыңайтқыш – төмен өнім деген сөз.
Қаржы мәселесі: төлем кешіксе, өнім де кешігеді
Жиында барлық өңір тыңайтқыш өндірушілерге қаражатты уақтылы аударуға кіріспегені де айтылды. Бұл жеткізілім тізбегін баяулатады.
Серік Жұманғарин жұмыс қарқыны төмен облыстардың есебін тыңдап, нақты тапсырма берді:
қаржылық мәселелерді жедел шешу, жеткізілімдерді жылдамдату және фермерлерді белгіленген мерзімде қажетті көлемдегі тыңайтқышпен қамтамасыз ету.
Өйткені бүгінгі кешігу – күздегі қамбадағы астық көлеміне тікелей әсер етеді.
Жеңілдетілген дизель: 402 мың тонна бөлінді
Көктемгі егіс – тек тұқым мен тыңайтқыш емес. Ол – техника, ал техника – жанар-жағармай. Биыл шаруаларға литрі 281 теңгеден 402 мың тонна жеңілдетілген дизель отыны бөлінді.
Өткен жылы бұл баға 254 теңге болған. Яғни баға өскенімен, мемлекет бұрынғыдай нарықтық құннан шамамен 15 пайызға төмен деңгейде ұстап отыр.
Фермерлер үшін бұл – маңызды қолдау. Себебі егіс жұмыстары кезінде шығынның үлкен бөлігі жанар-жағармайға кетеді. Бағаның әр теңгесі – өнімнің өзіндік құнына әсер ететін фактор.
Дизельді күзден бастап бөлу ұсынысы
Жиында аграрлық сала өкілдерінің тағы бір ұсынысы қаралды. Олар көктемгі жұмыстарға арналған арзандатылған дизельді алдын ала – күз мезгілінен бастап бөлуді сұраған. Оның үстіне жеңілдетілген қаржыландыру тетіктерімен қатар беру ұсынылды.
Бұл не үшін қажет?
Фермерлер күзде дизельді алып, көктемге дейін жоспар құрып, қаржылық жүктемені біртіндеп реттей алар еді. Нәтижесінде көктемгі қарбаласта тапшылық немесе кешігу мәселесі туындамайды.
Премьер-министрдің орынбасары бұл мәселені Энергетика министрлігіне Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесіп пысықтауды тапсырды.
Неге бұл маңызды?
Қазақстан – аграрлық ел. Астық, майлы дақылдар, мал азығы – бәрі де көктемгі науқанның сапасына байланысты. Тыңайтқыш уақытында жеткізілсе, дизель дер кезінде бөлінсе, фермерлер алаңсыз жұмыс істей алады.
Ал бұл өз кезегінде:
- ішкі нарықтағы азық-түлік тұрақтылығына,
- экспорт көлеміне,
- ауылдағы табыс пен жұмыс орындарына әсер етеді.
Қысқасы, бүгінгі штаб отырысында айтылған сандар – жай ғана статистика емес. Олар күздегі нан бағасына, дүкен сөресіндегі өнім көлеміне, ауыл шаруашылығының жалпы тиімділігіне тікелей қатысты.
Көктем – үміт мезгілі. Енді сол үміт нақты нәтижеге айналуы үшін өңірлердегі жұмыс қарқыны да жоспарға сай болуы керек.
