Коллекторлық қызмет — банктік қарыздар мен микрокредиттер бойынша берешекті реттеуге бағытталған маңызды қаржылық тетік. Бұл сала жоғары әлеуметтік жауапкершілікті талап етеді, себебі борышкерлермен өзара іс-қимыл процесі заңмен нақты реттелген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осы мақсатта 2017 жылы «Коллекторлық қызмет туралы» заң қабылданып, коллекторлар жұмысының негізгі қағидалары айқындалды.
Заң талаптары: нақты ережелер мен шектеулер
Қолданыстағы заңнамада коллекторлар үшін бірқатар талаптар белгіленген:
- борышкермен байланыс тәсілдері мен уақыты
- хабарланатын ақпараттың нақты тізбесі
- байланыс жасай алатын тұлғалар шеңбері
- барлық өзара іс-қимылды тіркеу міндеті
- заңсыз әрекеттерге тыйым
Бұл талаптарды бұзу коллекторлық агенттікті тізілімнен шығаруға және қызметіне тыйым салуға әкелуі мүмкін.
Жаңа өзгерістер: бақылау мен жауапкершілік күшейтілді
Соңғы жылдары коллекторлық қызметті жетілдіруге бағытталған бірқатар маңызды өзгерістер енгізілді.
Атап айтқанда:
- борышкерді банкрот деп тану, қайтыс болу немесе елден кету жағдайларында өндіріп алуды мерзімінен бұрын тоқтату негіздері нақтыланды
- 2025 жылы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту үшін коллекторлардың үлестес нотариустармен және жеке сот орындаушыларымен байланысына тыйым салынды
- әкімшілік жауапкершілік екі есе күшейтілді
- коллектор қызметкерлерінің жеке жауапкершілігі енгізілді
- қысым көрсету, қорқыту сияқты әрекеттер үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылды
Қарыздарды сату: мораторий ұзартылды
Коллекторлық нарықтағы маңызды өзгерістердің бірі — қарыздарды сату мәселесі.
2024 жылы коллекторлық агенттіктерге азаматтардың қарыздарын сатып алуға екі жылдық мораторий енгізілген болатын. Кейін бұл шектеу:
- 2025 жылдан бастап
- 2027 жылғы 1 мамырға дейін ұзартылды
Бұл шара банктер мен микроқаржы ұйымдарын проблемалық берешекті өз бетінше реттеуге ынталандыруға бағытталған.
Борышкерлерді қорғау: жаңа міндеттемелер
2025 жылғы өзгерістерге сәйкес, коллекторлық агенттіктер:
- борышкер өтініш берген жағдайда сотқа талап қоюды тоқтата тұруға
- атқарушылық жазбаны уақытша тоқтатуға
міндеттелді.
Сонымен қатар, коллекторлық мәртебеден айырылған ұйымдар да:
- борышкерлермен жұмыс істеу талаптарын сақтауға
- кредиттік бюролардағы ақпаратты жаңартуға
міндетті.
Өзін-өзі реттеу институты енгізілуде
Реформалардың тағы бір бағыты — коллекторлық қызметте өзін-өзі реттейтін ұйымдарды (ӨРҰ) құру.
Бұл институт:
- бірыңғай кәсіби стандарттарды қалыптастыруға
- этикалық нормаларды енгізуге
- нарықтағы ішкі бақылауды күшейтуге
бағытталған.
ӨРҰ өз мүшелеріне:
- тексеру жүргізу
- тәртіптік шаралар қолдану
- қажет болған жағдайда құрамнан шығару
құзыретіне ие болады.
Мемлекеттік бақылау сақталады
Сонымен қатар, коллекторлық агенттіктерді бақылау толықтай жойылмайды. Уәкілетті орган:
- барлық агенттіктерді бақылауды жалғастырады
- тәуекелі жоғары ұйымдарға ерекше назар аударады
- ӨРҰ қызметін де қадағалайды
ӨРҰ өз кезегінде жүргізілген тексерулер мен қабылданған шаралар туралы есептілікті тұрақты түрде ұсынуға міндетті.
Қорытынды: ашық және заңды нарық қалыптастыру
Қабылданған шаралар кешені Қазақстанда коллекторлық қызметтің ашық, әділ және заңға бағынатын жүйесін қалыптастыруға бағытталған.
Негізгі мақсат — азаматтардың құқықтарын қорғау, коллекторлардың жауапкершілігін арттыру және борышкерлермен өркениетті диалог орнату.
