Астанада Отан қорғаушысы күні қарсаңында өткен бір кеш көптің есінде ұзақ сақталары анық.
Себебі бұл жай ғана концерт немесе ресми жиын емес — ұлттық мұра мен әскери рухтың бір арнада тоғысқан ерекше мәдени оқиға болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Іс-шара Ұлттық өнер музейінде ұйымдастырылып, оған Қарулы Күштер ардагерлері, “Жас сарбаз” қозғалысының жас тәрбиеленушілері, қоғам қайраткерлері мен қала әкімдігі өкілдері қатысты. Бірақ бұл кездесудің шынайы құндылығы — оның мазмұнында еді.
Көне саз — ұлт жадындағы код
Кештің басты ерекшелігі – ұмыт бола бастаған ұлттық музыкалық аспаптарды қайта тірілту. Қонақтар арнайы шеберханада болып, ежелгі аспаптардың қалай жасалатынын өз көздерімен көрді.
Экспозицияда сирек кездесетін аспаптар қойылды:
- желбауыз
- мес сырнай
- уілдек
- тастауық
- дабыл мен дауылпаз
- керней, бұғышақ
- сыбызғының 60-тан астам түрі
Бұл аспаптар тек музыка құралы емес. Олар — ежелгі қазақ қоғамының “ақпараттық жүйесі” деуге болады. Мысалы, дабыл мен керней арқылы жау шапқаны хабарланып, алыс жорықтағы сарбаздарға рух берілген.
Музыка — соғыстағы үнсіз қару
Көп жағдайда әскери тәрбие дегенде қару-жарақ, тәртіп, тактика ойға келеді. Бірақ бұл кеш тағы бір маңызды шындықты еске салды:
музыка – рухтың қуаты.
Ардагерлердің айтуынша, бұрынғы батырлар жорыққа шыққанда:
- керней тартылып,
- дауылпаз соғылып,
- сарбаздардың рухы көтерілген
Яғни музыка тек өнер емес — жауынгердің психологиялық дайындығының бір бөлігі болған.
Жошы ансамблі: өткен мен бүгіннің көпірі
Кеш этно-фольклорлық “Жошы” ансамблінің концертімен жалғасты. Олар:
- сазсырнай
- шаңқобыз
- сыбызғы
аспаптарында көне шығармаларды орындады.
“Жолбарыстың жорытуы” мен “Ортеке” секілді күйлер залға ерекше атмосфера сыйлады. Ал көне кернейдің үні естілген сәтте, көпшілік бір сәтке тарихқа еніп кеткендей күй кешті.
Ең әсерлі сәттердің бірі — ансамбль мүшесінің небәрі бірнеше минут ішінде сазбалшықтан сырнай жасап, оны ардагерлерге сыйға тартуы болды. Бұл — дәстүрдің тірі екенін көрсеткен символдық әрекет.
Ұрпақтар сабақтастығы: сөз емес, әрекет
Кештің тағы бір маңызды қыры — буындар арасындағы байланыс. Ардагерлер мен жастар бір залда отырып, бір құндылықты бөлісті.
Жастар үшін бұл:
- тарихты кітаптан емес, тірі адамдардан есту
- ұлттық мәдениетті сезіну
- әскери қызметтің мәнін түсіну мүмкіндігі болды
Осындай кездесулердің әсері бір күндік емес. Ол санада қалып, көзқарас қалыптастырады.
Неге мұндай шаралар маңызды?
Қазіргі заманда ақпарат көп, бірақ мағына азайып бара жатқандай көрінеді. Ал осындай шаралар:
- ұлттық идентификацияны күшейтеді
- патриотизмді жасанды емес, табиғи түрде қалыптастырады
- мәдениетті “көрсету” емес, “сезіндіру” арқылы жеткізеді
Өнер мен әскери рухтың үйлесуі — қазақ қоғамы үшін жат нәрсе емес. Керісінше, бұл біздің тамырымызда бар құбылыс.
Астанада өткен бұл кеш — жай ғана мәдени іс-шара емес, ұлттық кодты жаңғырту әрекеті болды. Көне аспаптардың үні, ардагерлердің әңгімесі, жастардың қызығушылығы — бәрі бірігіп, ерекше рухани кеңістік қалыптастырды.
Мұндай кездесулер көбейсе, тарих кітап бетінде ғана қалмайды. Ол тірі, сезілетін, ұрпақтан ұрпаққа өтетін құндылыққа айналады.
