Астанадағы Hilton қонақүйінде KazChess Awards 2026 ұлттық сыйлығының салтанатты рәсімі өтті. Бұл — елдегі шахмат саласындағы басты оқиғалардың бірі. Бір сахнада әлем чемпиондары, жаттықтырушылар, төрешілер, өңір өкілдері мен халықаралық спорт қауымдастығының мүшелері бас қосты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Соңғы бірнеше жылда KazChess Awards қазақстандық шахматтың үлкен мерекесіне айналды. Көпшілік оның ауқымын «Оскармен» салыстырады. Бірақ мұнда интеллект, стратегиялық ойлау мен спорттық жетістіктер дәріптеледі.
Кешті FLAME STARS би ұжымы «Ренессанс» қойылымымен ашты. Ұйымдастырушылар мен қонақтар бұл сөзді бүгінгі қазақстандық шахматтың символы ретінде атады.
Қазақстан әлемдік шахматтағы орнын күшейтті
KazChess Awards тек марапаттау рәсімі ғана емес, 2023 жылдан басталған жүйелі жұмыстың қорытындысына айналды.
Соңғы жылдардағы нәтижелер:
- 2023 жылы — 126 халықаралық медаль
- 2024 жылы — 160 медаль
- 2025 жылы — 162 медаль
Салтанатты кешке спортшылар, жаттықтырушылар, мемлекеттік қызметкерлер, журналистер, меценаттар және халықаралық федерация өкілдері қатысты.
Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаевтың құттықтауын Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің төрағасы Нұртөре Жүсіп оқып берді.
Параспортшыларға арналған марапаттарды Ішкі істер министрінің орынбасары Айдар Сайтбеков табыстады.
«Білім берудегі шахмат» бағдарламасы бойынша марапаттарды Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек пен Оқу-ағарту министрлігі аппаратының басшысы Айдос Жолманов тапсырды.
Кештің финалдық марапаттарын FIDE президенті Аркадий Дворкович табыс етті.
Олжас Сүлейменовтің хаты оқылды
Салтанатты кеш Қазақстан шахмат федерациясының тұңғыш президенті, ақын әрі дипломат Олжас Сүлейменовтің хатымен ашылды.
«Қазақстан шахмат федерациясы Тимур Турловтың жетекшілігімен алдағы жылдары да шахматты дамыту миссиясын жалғастырып, ел болашағына қажет маңызды жобаларды жүзеге асыратынына сенімдімін. Бір-бірімізді қолдау арқылы ғана биікке көтерілеміз. Бұл өзара тәуелділік формуласы жеке адамдардың да, халықтар мен мемлекеттердің де өмірлік тәжірибесінде жұмыс істейді».
Бұл сөздер бүкіл кештің мазмұнын айқындады. Мұнда шахмат тек спорт емес, қоғамды дамыту құралы ретінде қарастырылды.
Аркадий Дворкович Қазақстанды әлемге үлгі деді
FIDE президенті Аркадий Дворкович Қазақстан бүгінде әлемдік шахмат көшбасшыларының біріне айналғанын айтты.
«Қазақстан көптеген адамдардың орасан еңбегінің арқасында әлемдік шахмат көшбасшыларының біріне айналды. Бүгінде Қазақстан шахматты қалай дамыту керек екенін бүкіл әлемге көрсетіп отыр».
Бұл сөздердің артында нақты нәтижелер тұр:
- жүздеген халықаралық медаль
- әлем чемпиондарының титулдары
- жасөспірімдер турнирлеріндегі жеңістер
- 2024 жылғы Олимпиададағы әйелдер құрамасының күмісі
Тимур Турлов сыйлықтың философиясы туралы айтты
Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турлов KazChess Awards бүкіл шахмат экожүйесіне арналған мереке ретінде ойластырылғанын айтты.
«Біз KazChess Awards-ты жай ғана ресми кеш емес, ұлттық шахмат экожүйесінде еңбек етіп жүрген барлық адамға арналған шынайы мереке ретінде көргіміз келді. Биыл біз ерекше атмосфера қалыптастыра алғанымызға толық көзім жетті. Мұнда біз тек жаңалық алмасу үшін емес, қазақстандық шахматты алға жылжытып жүрген адамдарды марапаттау үшін жиналамыз».
Оның айтуынша, бүкіл жүйе Қазақстанды шахматта да, одан тыс салада да күшейту үшін жұмыс істеп жатыр.
Қазақстан табысының артында не тұр
Кеш барысында шахматты дамытудың екі негізгі бағытына ерекше назар аударылды.
Біріншісі — жас таланттарды қолдау бағдарламасы.
Оған:
- гранттар
- халықаралық турнирлер
- оқу-жаттығу жиындары
- бапкерлермен жұмыс
кіреді.
2024 жылы 18 спортшыға 454 миллион теңге көлемінде қолдау көрсетілген.
2025 жылы 21 шахматшыға 425 миллион теңге бөлінді.
Осының нәтижесінде жаңа буын жұлдыздары қалыптасты:
- Бибісара Асаубаева
- Қазыбек Нөгербек
- Әлиша Бисалиева
- Эдгар Мамедов
- Марк Смирнов
Қазақстанда 60 мыңнан астам бала шахмат ойнайды
Екінші маңызды бағыт — «Білім берудегі шахмат» бағдарламасы.
Бүгінде жоба:
- 1500-ден астам мектепті
- 60 мыңнан астам баланы
- 2800 педагогті
қамтиды.
Сонымен қатар:
- жоғары оқу орындарымен 14 меморандум жасалды
- Minor бағдарламалары іске асырылуда
- студенттік турнирлер өткізіліп келеді
2025 жылы Алматыда «Білім берудегі шахмат» III халықаралық конференциясы өтті. Оған әлемнің түрлі елінен 281 сарапшы қатысты.
Конференцияда цифрландыру мен жасанды интеллект дәуіріндегі шахматтың ойлау жүйесіне әсері талқыланды.
Кештің ең әсерлі сәттері
Кештегі ең әсерлі сәттердің бірі — сегіз жасар Әлиша Бисалиеваға «Жыл үміті» сыйлығының табысталуы болды.
Марапатты оған алғашқы қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіров табыс етті.
Жас әлем чемпионы сахнаға шыққанда зал тік тұрып қарсы алды.
Параспортшыларды марапаттау да көрерменнің ерекше ықыласына ие болды.
Лауреаттар:
- Ерлан Нұрхаев
- Айғаным Камбарова
- Нина Жуковская
Айғаным Камбарова 2025 жылы мүмкіндігі шектеулі спортшылар арасындағы шахмат Олимпиадасында және Азия чемпионатында алтын медаль жеңіп алған.
KazChess Awards 2026 лауреаттары
- Ерекше спортшы (көру қабілеті бойынша) — Ерлан Нұрхаев
- Ерекше спортшы (қозғалыс шектеуі бойынша) — Айғаным Камбарова
- Ерекше спортшы (есту қабілеті бойынша) — Нина Жуковская
- Жыл юниоры (ұлдар) — Эдгар Мамедов
- Жыл юниоры (қыздар) — Елназ Қалиахмет
- Үздік ардагерлер — Марат Примбетов, Инна Матвеева-Попрукайло
- ҚШФ үздік филиалы — Алматы қалалық филиалы
- Үздік жас төреші — Ақжан Шопанов
- Жыл шахмат амбассадорлары — Әлия Әшім және Данил Ли
- Медиа саласындағы үздік серіктес — «Первый канал Евразия»
- «Білім берудегі шахмат» бағдарламасының үздік үйлестірушісі — Гүлнұр Айтимова
- Бағдарламаның үздік жоғары оқу орны — Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті
- Үздік мұғалімдер — Меруерт Темірова және Орынтай Сарқытбекова
- Жыл командасы — KazChess командасы
- Жыл үміті — Әлиша Бисалиева
- Жыл қызметкері — Раушан Құлахметова
- Үздік спортшы қыз — Бибісара Асаубаева
- Үздік спортшы — Алдияр Ансат
Сонымен қатар жаттықтырушылар, төрешілер мен федерация өкілдеріне алғыс хаттар табысталды.
Жас чемпиондар ересектерді де жеңіп жүр
Қазақстанның классикалық шахмат чемпионаты аяқталғаннан кейін сахнаға жаңа чемпиондар — 15 жастағы Сауат Нұрғалиев пен 16 жастағы Зарина Нұрғалиева көтерілді.
Олардың жеңісі қазақстандық шахматтағы жаңа буынның символы ретінде бағаланып отыр.
Бүгінде Қазақстан тек жекелеген жұлдыздарға емес, жүйелі дамуға басымдық беруде:
- өңірлік филиалдар
- балалар бағдарламалары
- мектеп шахматы
- халықаралық турнирлер
- ашық инфрақұрылым
Сарапшылардың пікірінше, дәл осы жүйелі жұмыс Қазақстанды әлемдегі ең қарқынды дамып келе жатқан шахмат елдерінің біріне айналдырды.
