Ақмола облысында азаматтардың құқықтарын проактивті түрде қалпына келтіру басталды

Қазақстанда мемлекеттік қызмет көрсету жүйесі біртіндеп «адам құжат арқалап жүгіруі керек» деген ескі қағидадан алыстап келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.

Соның нақты мысалы – Ақмола облысында тіркелген соңғы жағдайлар. Жыл басынан бері Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің облыстық департаменті 73 азаматтың бұзылған құқығын олардың қайта өтініш беруінсіз қалпына келтірген.

Бұл – қағаз жүзіндегі статистика ғана емес. Артында жер ала алмай жүрген тұрғындар, ұзаққа созылған мемлекеттік рәсімдер мен жүйедегі қателіктер тұр.

Заңдағы өзгеріс: азамат енді қайтадан кезекке тұрмайды

2024 жылғы 6 сәуірде «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңға маңызды түзетулер енгізілген еді. Негізгі өзгерістің мәні – егер мемлекеттік орган азаматтың құқығын бұзса, оны қалпына келтіру үшін адам қайтадан өтініш тапсырып, құжат жинап, процесті басынан бастауға міндетті емес.

Бұған дейін көпшілікке таныс сценарий болатын:
өтініш қабылданбайды, қызмет көрсетуден бас тартылады немесе қате кетеді. Кейін ол заңсыз деп танылса да, азаматқа «қайта өтініш беріңіз» деп айтылатын. Яғни уақыт та, жүйке де қайта жұмсалатын.

Енді жаңа тәсіл бойынша қателікті азамат емес, мемлекеттік жүйенің өзі түзетуі керек.

«Е-лицензиялау» жүйесінде жаңа модуль іске қосылды

Осы өзгерістерді жүзеге асыру үшін Мемлекеттік қызмет істері агенттігі «Е-лицензиялау» жүйесіне арнайы модуль енгізген. Оның көмегімен мемлекеттік органдар азаматтың бұрынғы өтінімін қайта «тірілтіп», процесті жаңадан бастамай-ақ шешім қабылдай алады.

Бұл әсіресе жер қатынастары, лицензиялау, рұқсат беру секілді ең көп шағым түсетін салалар үшін маңызды.

Аршалы ауданындағы жағдай: тұрғын жер ала алмай жүрген

Осындай мысалдардың бірі Аршалы ауданында болған. Азамат Арнасай ауылынан жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін жер учаскесін сұраған. Алайда жергілікті атқарушы орган оған негізсіз бас тартқан.

Кейін азаматтың шағымын қараған Департамент мемлекеттік органға құқық бұзушылықты жою туралы шешім енгізеді.

Нәтижесінде бұрын қабылданбай қалған өтінім «Е-лицензиялау» жүйесінде қайта қалпына келтіріліп, қайта қаралған. Соңында азамат жер комиссиясының оң қорытындысын алған.

Бір қарағанда бұл – бір адамның мәселесі ғана сияқты. Бірақ дәл осындай жағдайлар мыңдаған қазақстандыққа таныс. Әсіресе ауылдық жерлерде жер, субсидия, анықтама немесе рұқсат мәселесінде адамдар айлап жүруге мәжбүр болатын.

Мемлекеттік қызметтің жаңа моделі қандай?

Сарапшылардың айтуынша, бұл өзгеріс мемлекеттік қызмет көрсетудің философиясын өзгертеді. Бұрын жүйе азаматтан қате іздесе, енді жүйенің өзі жауапкершілікті бөлісуге көшіп жатыр.

Яғни:

• қателік кеткен жағдайда азамат қайтадан процесті бастамайды;
• мемлекеттік орган бұрынғы өтінімді өзі қалпына келтіреді;
• уақыт жоғалту азаяды;
• бюрократиялық кедергілер қысқарады.

Цифрландырудың негізгі мақсаты да осы – қызметті «жылдамдату» емес, адамға артық салмақ түсірмеу.

Telegram арқылы да шағым беруге болады

Қазір тұрғындар мемлекеттік қызмет мәселелері бойынша Департаментке тек ресми хатпен емес, Telegram арқылы да жүгіне алады. Ол үшін «EgovKzBot2.0» бот-платформасы қолданылады.

Сол арқылы:

• пікір қалдыруға;
• шағым жолдауға;
• өтініш беруге;
• мемлекеттік қызмет сапасына қатысты мәселені хабарлауға болады.

Бұл әсіресе жастар мен цифрлық сервистерді белсенді қолданатын аудитория үшін ыңғайлы арнаға айналып келеді.

Неге бұл маңызды?

Қазақстанда мемлекеттік қызметтерге қатысты ең үлкен проблема – адамдардың «жүйемен күресуге» кетіретін уақыты. Бір анықтама немесе жер мәселесі үшін бірнеше рет өтініш беру көпшілік үшін қалыпты жағдайға айналған.

Ақмола облысындағы бұл тәжірибе мемлекеттік аппараттың біртіндеп сервистік модельге ауысып жатқанын көрсетеді. Яғни енді азамат мемлекетке бейімделмеуі керек, мемлекет азаматқа ыңғайлануы тиіс.