2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан жаңа Конституция бойынша өмір сүре бастайды.
Республикалық референдумда қабылданған Негізгі заң елдің саяси құрылымын ғана емес, мемлекеттік қаржы жүйесінің болашағын айқындайтын маңызды құжатқа айналып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің хабарлауынша, жаңа Конституция демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет қағидаттарын одан әрі нығайтуға бағытталған. Құжатта адам, оның құқықтары мен бостандықтары ең жоғары құндылық ретінде сақталады.
Сарапшылардың пікірінше, бұл өзгерістер қарапайым азаматтардан бастап кәсіпкерлерге дейінгі барлық қоғам мүшесіне әсер етеді. Әсіресе салық саласы мен мемлекеттік бюджетке қатысты нормалар ерекше назар аудартады.
Салық төлеу – бұрынғыдай әр азаматтың міндеті
Жаңа Конституцияның 35-бабында заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу әр адамның борышы мен міндеті екені тағы да бекітілген.
Бұл талап мемлекет пен қоғам арасындағы жауапкершілік тепе-теңдігін сақтауға бағытталған. Өйткені бюджетке түсетін қаражат мектептер, ауруханалар, жолдар, әлеуметтік бағдарламалар мен инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландырудың негізгі көзі болып қала береді.
Бюджетті кім бақылайды?
Жаңа Конституция бойынша республикалық бюджетті бекіту, оған өзгерістер енгізу және мемлекеттік салықтар мен алымдарды белгілеу өкілеттігі бір палаталы парламент – Құрылтайға беріледі.
Бұл шешім мемлекеттік қаржыны басқаруда халық өкілдерінің рөлін күшейтіп, бюджет қаражатының жұмсалуына қоғамдық бақылауды арттыруға бағытталған.
Бизнес үшін қандай мүмкіндіктер ашылады?
Жаңа Негізгі заңда меншіктің барлық түрлерін тану және тең қорғау қағидаты сақталады. Бұл инвесторлар мен кәсіпкерлер үшін құқықтық кепілдіктердің нығая түсетінін білдіреді.
Сонымен қатар өңірлердің жедел экономикалық дамуы үшін арнайы құқықтық режимдерді енгізу мүмкіндігі қарастырылған. Мұндай тетіктер жаңа өндірістердің ашылуына, инвестиция тартуға және жұмыс орындарын көбейтуге ықпал етуі мүмкін.
Экономистердің айтуынша, құқықтық тұрақтылық – бизнестің ұзақ мерзімді жоспар құруына әсер ететін негізгі факторлардың бірі.
«Әділ Қазақстан» қағидаты нені білдіреді?
Конституцияда адами капиталды дамытуға, инновацияларға, экологияға және әлеуметтік мемлекет қағидаттарына ерекше мән берілген.
Бұл мемлекеттік шығындардың тиімділігіне қойылатын талаптарды күшейтіп, бюджет қаражатының халық игілігі үшін ашық әрі нәтижелі пайдаланылуына бағытталған.
Қарапайым тілмен айтқанда, мемлекет қаржысының әр теңгесі қоғам үшін нақты нәтиже беруі тиіс.
Азаматтар мен кәсіпкерлер нені білуі керек?
Маңызды жайт – жаңа Конституция салық мөлшерлемелерін немесе қолданыстағы салық рәсімдерін бірден өзгертпейді. Бұл мәселелер бұрынғыдай Қазақстан Республикасының Салық кодексімен реттеледі.
Алайда құжат бірнеше маңызды бағытқа негіз қалайды:
- салық саясатының тұрақтылығы мен болжамдылығын күшейтеді;
- салық міндеттемелерін уақытылы орындауға жауапкершілікті арттырады;
- мемлекеттік қызметтерді цифрландыруды қолдайды;
- электрондық сервистерді дамытуға мүмкіндік береді;
- салық төлеушілерге сервистік тәсілді жетілдіруге жол ашады.
Соңғы жылдары енгізілген электрондық декларациялау, онлайн сервистер және цифрлық әкімшілендіру құралдары осы бағыттағы жұмыстың жалғасатынын көрсетеді.
Болашаққа бағытталған құжат
Конституция – тек заңгерлерге арналған құжат емес. Ол әр азаматтың күнделікті өміріне әсер ететін негізгі ережелерді белгілейді.
Жаңа Конституция құқықтар мен бостандықтарды сақтай отырып, азаматтардың жауапкершілігін де айқындайды. Оның ішінде салықтарды уақытылы төлеу мәселесі ерекше орын алады.
Өйткені бүгін төленген салық – ертеңгі жаңа мектеп, заманауи аурухана, сапалы жол және өңірлердің тұрақты дамуына салынған инвестиция.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енетін жаңа Конституция Қазақстанның құқықтық және экономикалық дамуының жаңа кезеңін бастап бермек.
