Архив ісіне жасанды интеллект енгізіліп жатыр.
ҚР Президенті Архивінің сарапшылары мемлекеттік органдар мамандарына электрондық құжаттарды ұзақ мерзімге сақтау, цифрлық архив қалыптастыру және AI құралдарын пайдалану тәжірибесін таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Семинар-тренингті Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы ұйымдастырды. Оған орталық және өңірлік мемлекеттік органдардың мамандары қатысты.
Цифрлық құжаттарды қалай сақтау керек
Семинар цифрлық трансформация жағдайында құжаттамалық қамтамасыз ету мен құжаттардың сақталуын ұйымдастыру мәселелеріне арналды.
Оқу бағдарламасын ҚР Президенті Архивінің Цифрлық технологиялар және инновациялар қызметінің жетекшісі Құралай Қабарова ашты. Ол электрондық құжаттарды архивтік сақтауды цифрлық трансформациялау бойынша заманауи тәсілдер мен практикалық шешімдерді таныстырды.
Негізгі назар электрондық құжаттардың:
- түпнұсқалығын сақтау;
- тұтастығын қамтамасыз ету;
- ұзақ мерзім бойы қолжетімді болуын қамтамасыз ету;
- цифрлық архивтерде дұрыс сақталуын ұйымдастыру мәселелеріне аударылды.
Архивте жасанды интеллект қалай қолданылады
Семинардың жеке бөлімі цифрлық архивтерді қалыптастыру мен жасанды интеллект технологияларын қолдануға арналды.
Қатысушыларға Президент Архивінің бірнеше цифрлық әзірлемесі таныстырылды:
- AI Geotopography — архив қоймаларын интеллектуалды басқару платформасы;
- AI Archival Recognition System — қазақ және орыс тілдеріндегі қолжазба және машинкамен терілген құжаттарды автоматты тану жүйесі;
- AI Mura – Virtual Guide — виртуалды гид;
- QuralAI Assistant — құжаттардың құндылығына тарихи-құжаттық сараптама жүргізуге арналған интеллектуалды көмекші.
Құралай Қабарованың айтуынша, мұндай технологиялар күнделікті қайталанатын жұмыстарды азайтып, архивтік құжаттарды өңдеу сапасын және мамандардың еңбек тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Цифрлық деректерді жоғалтпау мәселесі көтерілді
Архивтің Жобаларға сараптама жүргізу секторының меңгерушісі Ельмира Нұркішева архивті толықтыру көздері болып табылатын ұйымдарға қойылатын заманауи талаптарға тоқталды.
Ол цифрлық ақпарат көлемінің қарқынды өсіп келе жатқанын және тиісті басқару болмаған жағдайда мұндай деректердің оңай жоғалуы мүмкін екенін атап өтті.
«Құжатқа ондаған жылдар өткеннен кейін де қолжеткізу – цифрландырудың нәтижесі емес, цифрлық деректер мен құжаттарды дұрыс басқарудың нәтижесі», – деді Ельмира Нұркішева.
Сарапшы халықаралық стандарттарды, оларды ұлттық құқықтық реттеуде қолдану ерекшеліктерін, архив ісі саласындағы заңдар мен нормативтік талаптарды түсіндірді. Сондай-ақ 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген Қазақстан Республикасы Конституциясының нормаларына тоқталды.
Оның айтуынша, қазіргі архив маманы архив заңнамасымен ғана шектелмей, цифрлық технологияларды, жасанды интеллект негіздерін және киберқауіпсіздік мәселелерін де меңгеруі қажет.
Электрондық құжаттарды «Е-Архивке» көшіру түсіндірілді
Практикалық бөлімді Архивтің Архив қорларын ұйымдастыру және сараптау қызметінің жетекшісі Гүлнар Мұқажанова жүргізді.
Ол Қазақстандағы электрондық құжат айналымының қалыптасу тарихын және Президент Архивінің толықтыру көздері болып табылатын ұйымдардың құжаттарын «Е-Архив» ақпараттық жүйесіне көшіру кезеңдерін таныстырды.
Сондай-ақ электрондық құжаттардың құндылығына сараптама жүргізу тәртібі түсіндірілді. Бұл рәсім мемлекеттік сақтауға алынатын құжаттарды іріктеуге және олардың сақтау мерзімдерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қатысушылар істер номенклатурасын жасау қағидаларын талқылап, интерактивті форматта оның әмбебап алгоритмін әзірледі.
Құжаттардың құндылығына сараптама жасау секторының II санатты архившісі Шынар Жанұзақова ведомстволық архивтердегі цифрлық фотоқұжаттардың құндылығына сараптама жүргізудің ерекшеліктерін түсіндірді.
Неліктен бұл маңызды
Мемлекеттік басқарудың цифрлануы құжаттарды электрондық форматқа көшірумен аяқталмайды. Негізгі міндет — бүгін жасалған цифрлық құжаттардың ондаған жылдан кейін де түпнұсқа күйінде сақталып, қолжетімді болуын қамтамасыз ету.
Жасанды интеллект бұл процесте үлкен көлемдегі архив материалдарын тану, жүйелеу, сараптау және іздеу жұмыстарын жеделдете алады. Ал мемлекеттік органдар үшін бірыңғай тәсілдердің қалыптасуы цифрлық тарихи мұраның жоғалу қаупін азайтады.
Президент Архиві бұған дейін де толықтыру көздері болып табылатын ұйымдарға арналған оқыту семинарларын өткізген. Бесінші семинарға 30-дан астам архивші мен құжаттанушы қатысқан.
