Түркістанда инвесторлар әкімшілік қысымнан қорғалды. Жыл басынан бері өңірде жалпы құны 920 млрд теңге болатын жобаларды жүзеге асырып жатқан 27 инвестордың құқығы қорғалды. Сонымен қатар прокуратура 25 заңсыз әкімшілік іс жүргізуді келісуден бас тартып, 23 инвесторға қатысты негізсіз тексерулерді тоқтатты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл деректер Түркістанда бизнес өкілдері мен мемлекеттік органдардың ашық кездесуінде айтылды. Жиынға Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының бірінші орынбасары Жандос Өмірәлиев, Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров, облыс прокуроры Бауыржан Мырзакеров, мемлекеттік органдардың басшылары, кәсіпкерлер мен инвесторлар қатысты.
Прокуратура 3,2 трлн теңгенің 219 жобасын сүйемелдеп отыр
Қазір Түркістан облысының прокурорлары жалпы құны 3,2 трлн теңге болатын 219 инвестициялық жобаны сүйемелдеуде.
Оның 175-і Ұлттық инвестициялық пулға, тағы 44-і өңірлік пулға енгізілген. Жыл басынан бері облыста 30 инвестициялық кейс шешімін тапты.
Бұл көрсеткіштер прокуратураның бизнес пен мемлекеттік органдар арасындағы қатынастардағы рөлінің күшейгенін көрсетеді. Енді мәселе тек дау туындағаннан кейін өтінішті қараумен шектелмейді. Тетіктің мақсаты — инвесторға кедергі келтіретін шешімді оның салдары туындамай тұрып тоқтату.
«Президент Жарлығына сәйкес Бас Прокурорға Инвестициялық омбудсменнің функциялары берілді. Оның жұмыс органы ретінде Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті құрылды. Комитеттің негізгі міндеті – инвестордың мәселесі туындағаннан кейін оған ден қою ғана емес, мүмкіндігінше оның алдын алу. Ең бастысы – инвестор өз құқықтарының қорғалатынына сенімді болуы тиіс. Біздің міндетіміз – осы сенімді ақтау», – деді Жандос Өмірәлиев.
Инвестициялық омбудсменнің функциялары Бас Прокурорға 2025 жылдың соңында берілді. Бас прокуратура құрылымында Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті де құрылды.
25 әкімшілік іс прокурорлық сүзгіден өтпеді
Кездесуде айтылған ең назар аударарлық көрсеткіштердің бірі мемлекеттік органдардың инвесторларға қатысты шешімдеріне байланысты болды.
Жыл басынан бері прокурорлар 25 заңсыз әкімшілік іс жүргізуді келісуден бас тартқан. Бұған қоса, 23 инвесторға қатысты негізсіз тексеру тоқтатылған.
Прокурорлық сүзгі инвесторларға қатысты шектеу шараларын алдын ала келісуді көздейді. Бизнес үшін оның практикалық мәні айқын: заңсыз тексеру немесе әкімшілік араласу инвестициялық жобаға нақты зиян келтірмей тұрып тоқтатылуы мүмкін.
4,4 млрд теңгелік зауытқа қажетті газ берілді
Кездесуде мұндай сүйемелдеудің өндірістік жобаға қалай әсер еткені туралы нақты мысал келтірілді.
Central Asia Aluminum Company компаниясы құны 4,4 млрд теңге болатын алюминий профильдерін шығару жобасын жүзеге асырды. Жобаны сүйемелдеу барысында кәсіпорынды қажетті көлемдегі табиғи газбен қамтамасыз ету мәселесі шешілді.
Нәтижесінде өндіріс іске қосылып, 200 жаңа жұмыс орны ашылды.
Бұл жағдайда әкімшілік мәселе жұмыс істеп тұрған нақты өндіріске тікелей әсер еткен: қажетті газ көлемінсіз кәсіпорын толыққанды жұмысын бастай алмайтын еді.
10 млрд теңгеден асатын жоба құрылысқа кірісті
Тағы бір жағдай «Қарқын Трейд» ЖШС-нің құны 10 млрд теңгеден асатын ет өңдеу зауытының құрылысына қатысты болды.
Прокурорлық сүзгінің арқасында жобаның жүзеге асуына кедергі келтіруі мүмкін шешімнің алдын алу мүмкін болған. Инвестор қажетті рұқсаттарды алып, құрылыс жұмыстарын бастады.
Бұл жерде прокурорлық сүйемелдеудің нәтижесі тек тексеруді тоқтатумен өлшенбейді. Әңгіме 10 млрд теңгеден асатын инвестициялық жобаның жалғасуына мүмкіндік беру туралы болып отыр.
Өңірде инвесторлармен 29 кездесу өткізілді
Прокуратура бизнес өкілдерімен тікелей байланысты да кеңейтіп жатыр.
Invest Caravan 2026 акциясы аясында Түркістан облысының қалалары мен аудандарында инвесторлармен 29 кездесу өткізілді. Кәсіпкерлер сол алаңдарда әкімшілік кедергілер мен жобаларды іске асыруға қатысты мәселелерін тікелей көтере алды.
Қазір бүкіл Қазақстан бойынша прокурорлар 3 мыңнан астам инвестициялық жобаны сүйемелдеп отыр. Биыл Түркістан облысының инвестициялық пулына жалпы құны шамамен 370 млрд теңге болатын 67 жоба енгізілген.
«Бір инвестордың мәселесін шешу – бір жобаны сақтап қалу. Ал жүйелі мәселені шешу – ондаған және жүздеген жобаның жүзеге асуына жол ашу», – деді Жандос Өмірәлиев.
Бірнеше күн бұрын біз «прокурорлық сүзгінің» тағы бір инвестициялық дауда қалай жұмыс істегені және инвесторды жауапкершілікке тарту әрекетінен кейін шенеуніктің неге жазаланғаны туралы жазған едік.
