Қазақстандықтардың депозиттері алғаш рет 30 трлн теңгеден асты

Қазақстандықтардың жинағы жаңа рекорд орнатты. 2026 жылдың II тоқсанында жеке тұлғалардың банктердегі депозиттері алғаш рет 30 трлн теңгеден асып, валюталық салымдардың үлесі 20%-дан төмен түсті, деп хабарлайды DKNews.kz.

Үш айдың ішінде депозиттік база 1,9 трлн теңгеге, немесе 7%-ға өсті. Жылдық өсім 4,6 трлн теңгені, яғни 18,3%-ды құрады. Нарықтағы өсімнің негізгі бөлігін теңгелік салымдар қамтамасыз етті.

Жаңа салымдардың 96%-ы теңгеге тиесілі

Тоқсан ішінде депозит нарығына келген жаңа қаражаттың басым бөлігі ұлттық валютаға бағытталды.

Теңгелік депозиттер жеке тұлғалардың депозиттік базасы өсімінің 96%-ын қамтамасыз етті. Шолуда бұл бүкіл бақылау кезеңіндегі теңгелік депозиттер көлемінің ең ірі абсолюттік өсімі ретінде бағаланған.

Бұған жоғары сыйақы мөлшерлемелері де әсер етті. 2025 жылдың қазанынан 2026 жылдың маусымына дейін базалық мөлшерлеме 18% деңгейінде сақталды, бұл банк салымдарының тартымдылығын арттырды.

Базалық мөлшерлеменің 17%-ға дейін төмендеуі мүмкін деген күтудің өзі салымшылардың банктер мөлшерлемелерді қайта қарағанға дейін ақшаларын бұрынғы талаптармен орналастыруына түрткі болды.

Шетел валютасындағы салымдар, керісінше, тоқсан ішінде айтарлықтай өзгерген жоқ. Олардың теңгелік көлемі 77,8 млрд теңгеге өскенімен, өсімнің үштен екісі валюта бағамдарының өзгеруінен болған қайта бағалауға тиесілі.

Валюталық депозиттердің таза өсімі небәрі 25,6 млрд теңгені, немесе 0,4%-ды құрады.

Долларлану тарихта алғаш рет 19,8%-ға түсті

Екінші рекорд қазақстандықтардың жинақ ақшасын қай валютада ұстайтынын көрсетеді.

2026 жылдың II тоқсанының қорытындысында жеке тұлғалардың банк салымдарының долларлану деңгейі 1,1 пайыздық тармаққа төмендеп, 19,8%-ды құрады. Көрсеткіш тарихта алғаш рет 20%-дан төмен түсті.

Салыстыру үшін, 2015 жылы халықтың валюталық салымдарының үлесі 80%-ға дейін жеткен.

Дегенмен валюталық депозиттердің үлесі барлық топта бірдей емес. 50 млн теңгеден астам қаражаты бар ірі салымшылар сегментінде долларлану әлі де 38,4% деңгейінде.

Сонымен бірге соңғы 3,5 жылда дәл осы топ валюталық салымдардың үлесін ең қатты қысқартқан: төмендеу 27,4 пайыздық тармақты құрады.

Нарықтың негізгі бөлігін шотында 15 млн теңгеге дейін қаражаты бар салымшылар қалыптастырып отыр. Олардың үлесіне барлық депозиттік қаражаттың 49,3%-ы, ал теңгелік салымдардың 55,6%-ы тиесілі.

Мерзімді депозиттер 1,1 трлн-нан 5,6 трлн теңгеге өсті

Тағы бір айқын өзгеріс мерзімді салымдарда байқалды.

2025 жылғы 1 желтоқсаннан 2026 жылғы 1 шілдеге дейін небәрі жеті айда олардың көлемі бес есе — 1,1 трлн теңгеден 5,6 трлн теңгеге дейін артқан. II тоқсанның өзінде өсім 535,2 млрд теңгені немесе 10,5%-ды құрады.

Осының нәтижесінде тұрақты қорландырудың үлесі жалпы жүйе бойынша 30,9%-ға, ал теңгелік салымдарда 39,4%-ға жетті.

Банктер үшін мұндай депозиттер ресурстық базаның мерзімін ұзартады. Салымшылар болса ақшасын белгілі бір мерзімге орналастыру арқылы жоғарырақ пайыздық табыс ала алады.

Соған қарамастан нарықтағы ең ірі депозиттік өнім әлі де теңгедегі мерзімсіз салымдар болып отыр. Олардың көлемі тоқсан ішінде 3,2%-ға өсіп, 9,7 трлн теңгеге жетті.

Теңгедегі жинақ салымдардың көлемі 2,5 трлн теңгені құрады. Бұл көрсеткіш II тоқсанда 7,2%-ға азайған.

Депозиттер 20,5%-ға дейін табыс берді, бірақ жағдай өзгеруде

II тоқсанның басым бөлігінде банктер жоғары сыйақы мөлшерлемелерін сақтады. Кейбір депозиттер бойынша жылдық табыстылық 20–20,5%-ға дейін жетті.

5 маусымда Ұлттық Банк базалық мөлшерлемені 1 пайыздық тармаққа төмендетіп, 17%-ға түсірді. Бұл 2026 жылғы алғашқы төмендету болды.

Базалық мөлшерлеме депозит нарығы үшін негізгі бағдарлардың бірі болғандықтан, банктер де салымдар бойынша сыйақы шарттарын біртіндеп қайта қарай бастады. Бірақ бұл процесс бір күнде жүрмейді: мөлшерлемелер арасында белгілі бір уақыттық кідіріс бар.

Маусым қорытындысында мерзімсіз депозиттердің орташа жылдық табыстылығы 15,2% деңгейінде қалды.

Толықтыру құқығы жоқ, мерзімі 6–12 ай болатын депозиттердің табыстылығы керісінше 0,5 пайыздық тармаққа өсіп, 19,2%-ға жетті. Ал толықтыруға болатын 24 айдан ұзақ депозиттердің мөлшерлемесі 6,5 пайыздық тармаққа төмендеп, 5,3%-ды құрады.

Шолуда шілдеде базалық мөлшерлеменің тағы 0,25 пайыздық тармаққа төмендетілгені көрсетілген. Соған қарамастан депозит мөлшерлемелерінің одан әрі қысқаруы халықтың банктердегі ақшасын жаппай әкетуіне әкеледі деген болжам жасалмайды.

Банктердегі жинақ БЖЗҚ-дағы қаражаттан 11,5% көп

Шолудағы ең назар аударарлық салыстыру қазақстандықтардың жинақ ақшасының көлеміне қатысты.

Қазіргі кезде халықтың банк депозиттеріндегі қаражаты зейнетақы жүйесіндегі резервтерден 11,5%-ға көп. Құжатта банктік депозиттер қазақстандықтар үшін, соның ішінде ұзақ мерзімді перспективада, ақша жинаудың негізгі құралдарының біріне айналғаны көрсетілген.

2026 жылдың II тоқсанында депозиттік шоттардағы қалдықтар, теңгелік салымдардың абсолюттік өсімі және тұрақты қорландыру үлесі тарихи максимумға жетті. Ал долларлану деңгейі тарихи минимумды жаңартты.

Бұған дейін біз депозиттердегі 30 трлн теңге және ҚДКБҚ резервінің көлемі туралы жазған едік. Енді нарықтағы басты өзгеріс жинақ көлемінің өзінде ғана емес: қазақстандықтар ақшасын теңгеде ұстауға көбірек бет бұрып, ал банктер базалық мөлшерлеменің төмендеуіне қарай депозит шарттарын қайта қарауға кірісті.