QR төлем алға шықты. Қазақстанда QR-код арқылы жасалған операциялар саны картамен POS-терминал арқылы төлеуден 38%-ға, ал көлемі 13%-ға асып түсті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл деректер Қазақстан Ұлттық Банкінің 2026 жылғы І жартыжылдықтағы төлем қызметі нарығына жасаған ресми шолуында келтірілген. Алты айда халық 92,1 трлн теңгеге 7,1 млрд қолма-қол ақшасыз операция жасаған. Ұлттық Банктің 24 тамыздағы хабарламасы бұл нарықтағы өсімнің сақталғанын көрсетеді.
Қазақстандықтар күніне 39 млн-нан астам операция жасайды
Қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың күнделікті көлемі енді жүздеген миллиард теңгемен өлшенеді.
Қазақстандықтар орта есеппен тәулігіне 509 млрд теңгеге 39 млн-нан астам қолма-қол ақшасыз операция жүргізеді. Бірінші жартыжылдықта мұндай транзакциялар саны 5,1%-ға, ал көлемі 4,2%-ға өскен.
Қолма-қол ақша алу көрсеткіштері, керісінше, төмендеді. Мұндай операциялардың саны 5,8%-ға, көлемі 3,8%-ға қысқарған.
Сандар қазақстандықтардың банкоматтан мүлдем бас тартқанын білдірмейді. Бірақ күнделікті төлемдердің барған сайын телефон мен банк қосымшасына ауысып бара жатқаны анық көрінеді.
Төлем көлемінің 90%-ы интернет, қосымша және QR арқылы өтеді
Нарықтағы ең айқын өзгеріс төлемнің қандай арнамен жасалатынынан көрінеді.
Ұлттық Банк дерегінше, халықтың қолма-қол ақшасыз операциялары көлемінің 90%-ы интернет, банктердің мобильді қосымшалары және QR-код арқылы жүргізіледі.
QR-кодтың көрсеткіші бұдан да қызық. QR арқылы жүргізілген операциялардың саны төлем картасын POS-терминалда пайдалану көрсеткішінен 38%-ға жоғары. Ақшалай көлем бойынша айырма 13%-ды құрады.
Бұл жерде карталар қолданыстан шығып жатыр деу дұрыс болмайды. Ұлттық Банк QR төлемдерін картамен жасалған барлық операциямен емес, төлем картасының POS-терминал арқылы қолданылуымен салыстырып отыр.
Яғни өзгергені — банктегі ақшаның өзі емес, дүкендегі төлем жасау тәсілі.
QR бизнес үшін балама емес, негізгі төлем арналарының біріне айналды
Сауда нүктелері, кафе, қызмет көрсету орындары мен кәсіпкерлер үшін 38% айырмашылықтың практикалық мәні бар.
Егер QR операцияларының саны POS арқылы картамен төлеуден осынша алға шықса, клиенттің төлем әдеті де өзгерген. Сатып алушы үшін пластик картаны терминалға тигізудің орнына телефондағы қосымшаны ашу қалыпты сценарийге айналып келеді.
Сонымен бірге бұл POS-терминалдар қажет болмай қалады деген сөз емес. Екі төлем тәсілі қатар жұмыс істейді, бірақ QR-дың үлесі Қазақстандағы бөлшек төлем инфрақұрылымында күшейіп отыр.
Ұлттық Банктің маусым айындағы статистикасында да интернет пен мобильді банкинг қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемінің 90%-дан астамын құраған.
Жаңа банкаралық жүйе бір айда 210 млрд теңге өңдеді
QR нарығындағы тағы бір өзгеріс банктер арасындағы төлемдерге қатысты.
Банкаралық мобильді төлемдер жүйесі телефон нөмірі мен QR-код арқылы әртүрлі банктер арасында операция жасауға мүмкіндік береді. Іске қосылғаннан кейінгі алғашқы айдың өзінде жүйе 210 млрд теңгеге 8 млн-нан астам транзакция өңдеген.
Жүйенің негізгі айырмашылығы — QR төлемін бір банктің жабық экожүйесімен шектемеу. Клиент пен сатушы әртүрлі банктің қызметін пайдаланса да, банкаралық инфрақұрылым төлем жүргізуге мүмкіндік береді.
Ұлттық Банк бұған дейін банкаралық QR арқылы сатып алушы мен сатушының қай банкте қызмет көрсететініне қарамастан төлем жасауға болатынын хабарлаған. Кәсіпкерге барлық қатысушы банктің клиентінен бір QR арқылы төлем қабылдау үшін жаңа жабдық орнату талап етілмейді.
Карта жүйесі де жүздеген миллион транзакция өңдейді
QR-дың өсуі карталық инфрақұрылым жоғалып жатыр дегенді білдірмейді.
Төлем карталарының банкаралық жүйесі 2026 жылдың алғашқы алты айында 3,3 трлн теңгеге 350 млн-нан астам транзакция өңдеген.
Бұл жүйе Қазақстан аумағында төлем карталары арқылы жасалатын банкаралық операцияларға қызмет көрсетеді. Сондықтан нарықта қазір екі бағыт қатар дамып келеді: дәстүрлі карталық инфрақұрылым және телефон нөмірі мен QR-ға негізделген мобильді төлемдер.
Айырмашылық тұтынушыға көрінетін жерде байқалады. Дүкен кассасында QR картаның POS-терминалдағы қолданылуын операция саны бойынша басып озды.
7,1 млрд операцияның құны 92,1 трлн теңгеге жетті
2026 жылғы қаңтар–маусымда қазақстандықтар 7,1 млрд қолма-қол ақшасыз транзакция жүргізген. Олардың жалпы көлемі 92,1 трлн теңгеге жетті.
Бір жылдағы өсім транзакциялар саны бойынша 5,1%, ақша көлемі бойынша 4,2% болды.
Өсім қарқыны екі таңбалы емес, бірақ бастапқы база да әлдеқайда үлкен. 7,1 млрд операция жағдайында бірнеше пайыздың өзі жүздеген миллион қосымша транзакцияны білдіреді.
Салыстыру үшін, 2024 жылы Қазақстанда тәулігіне орта есеппен 35,1 млн қолма-қол ақшасыз операция 453,6 млрд теңгеге жүргізілген. 2026 жылдың бірінші жартысында күнделікті көрсеткіш 39 млн-нан асып, 509 млрд теңгеге жетті.
Шетелге жарты жылда 314 млрд теңге аударылды
Ішкі төлемдердің цифрлануына қарамастан, халықаралық ақша аударымдары да сұранысын жоғалтқан жоқ.
2026 жылғы І жартыжылдықта халықаралық ақша аудару жүйелері арқылы 881 мың транзакция жасалып, шетелге 314 млрд теңге жіберілген.
Ал Қазақстанға шетелден келетін бір аударымның орташа сомасы 2025 жылдың алғашқы алты айымен салыстырғанда 9%-ға ұлғайды.
Бұл сегменттің логикасы бөлек: халықаралық жүйелер трансшекаралық ақша қозғалысында қолданылады, ал ел ішіндегі күнделікті төлемдер барған сайын мобильді қосымшалар мен QR-ға ауысып отыр.
Бұған дейін біз Қазақстанда телефон нөмірі арқылы банкаралық аударымдар мен бірыңғай QR төлемдерінің іске қосылуы туралы жазған едік. Сол кезде жаңа жүйенің қалай жұмыс істейтіні белгілі болды. Енді алғашқы нақты нәтиже бар: бір айда 8 млн-нан астам операция және 210 млрд теңге.
