Қазақстан ірі орман-климаттық жобаны әзірлеп жатыр. Шамамен 100 мың гектар жасанды орман халықаралық қаржыландыруды тарта отырып және көміртек бірліктері тетігін пайдалану арқылы құрылуы мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанның Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен Private Company «First Carbon Group Ltd.» орман-климаттық жобалар және көміртек бірліктері саласындағы ынтымақтастық туралы өзара түсіністік меморандумына қол қойды. Құжат әзірге алдағы жұмыстың жалпы шеңберін белгілейді: әңгіме отырғызылып қойған орман немесе жасалған инвестициялық келісім туралы емес, жоспарланып отырған жоба туралы болып отыр.
Жобаға шамамен 100 мың гектар қарастырылып отыр
Келісімдегі негізгі көрсеткіш — оның ауқымы. Меморандум аясында шамамен 100 мың гектар аумақта жасанды орман құру көзделген, кейін жобаны одан әрі кеңейту мүмкіндігі де қарастырылып отыр.
Жоба тек ағаш отырғызумен шектелмейді. Негізгі бағыттардың қатарында деградацияға ұшыраған жерлер мен экожүйелерді қалпына келтіру, парниктік газдарды сіңіру көлемін арттыру және көміртек бірліктерін қалыптастыру бар.
Дәл осы соңғы бағыт экологиялық жобаны инвестициялық модельмен байланыстырады. Парниктік газдарды сіңірудің расталған өсімі көміртек жобаларын іске асыру және климаттық капитал тарту кезінде пайдаланылуы мүмкін.
Бұған дейін Экология министрлігі Қазақстандағы көміртек жобаларын дамытудың жаңа ережелерін инвесторларға таныстырған. Ведомство жобалар есепке алу, мониторинг және тәуелсіз тексеру рәсімдерінен өтуі тиіс екенін хабарлаған. Заңнамалық өзгерістер шығарындыларды азайту нәтижелерін халықаралық деңгейде беруге де негіз қалыптастырады.
Орман экологиялық қана емес, инвестициялық активке де айналмақ
Меморандумда халықаралық климаттық және инвестициялық қаржыландыруды тарту мүмкіндігі бөлек қарастырылған.
Бұл орманды қалпына келтірудің экономикалық моделін айтарлықтай өзгертеді. Егер жоба іске асса, орман экожүйелерін құру мен қалпына келтіруге жұмсалатын шығындардың бір бөлігін тек мемлекеттік немесе табиғатты қорғау шығыстары есебінен емес, көміртек нарығының тетіктері арқылы да өтеу көзделеді.
Инвестор үшін негізгі өлшем — нақты нәтиже: жоба қанша парниктік газды қосымша сіңіреді және бұл әсер белгіленген талаптарға сай растала ма.
Қазақстан үшін мұндай тәсіл бірнеше міндетті қатар шешуге мүмкіндік береді: деградацияланған аумақтарды қалпына келтіру, орман көлемін ұлғайту және экологиялық жобаларға инвестиция тарту.
Сонымен бірге меморандумның өзі 100 мың гектардың барлығы қаржыландырылып қойды немесе отырғызуға берілді дегенді білдірмейді. Министрлік бұл көлемді жасанды орман құру жоспарланып отырған аумақ ретінде көрсетеді.
1 млн гектардан астам аумақ бұдан да ірі бастамаға енген
First Carbon Group-пен жоба «Орталық Азияның жасыл қалқаны» атты ауқымды бастама аясында қарастырылып отыр.
Қазақстан 2026–2035 жылдарға арналған қорғаныш орман белдеулері мен жасыл тосқауылдардың өңірлік жүйесін қалыптастыруды ұсынған. Ол, соның ішінде, жердің деградациясына және шаңды дауылдарға қарсы күреске бағытталуы тиіс.
Экология министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда осы бастама аясында ормандарды қалпына келтіру және жасыл желек көлемін ұлғайту 1 044 500 гектар аумақта көзделген.
Осы тұрғыдан алғанда First Carbon Group-пен ықтимал 100 мың гектар — кең ауқымды бағдарламаның елеулі бөлігі. Алайда бұл екі көрсеткішті толық мақұлданған және қаржыландырылған отырғызу көлемі ретінде қабылдауға болмайды.
Қазақстанда ірі жасанды орман алқаптарын құру тәжірибесі бар. Мысалы, Экология министрлігінің дерегінше, Астана маңында құрылған жасыл белдеудің жалпы аумағы 102 мың гектарға жеткен.
Көміртек бірліктері орман экономикасының бір бөлігіне айналып келеді
Жаңа меморандум Қазақстан климаттық жобаларға арналған нормативтік базаны жүйелі түрде қалыптастырып жатқан кезеңде жасалды.
2026 жылғы 8 шілдеде Экологиялық кодекске көміртек жобаларын іске асыру және шығарындыларды азайту нәтижелерін халықаралық деңгейде беру мәселелеріне қатысты түзетулер қабылданды. Кейін мемлекет осы саладағы жұмыс тетіктері мен ықтимал жобаларды инвесторларға таныстыра бастады.
Сондықтан 100 мың гектар туралы бастама қарапайым көгалдандыру науқанының шеңберінен шығады. Егер ұсынылған модель іске асса, орман алқаптары экологиялық міндет атқарып қана қоймай, қаржыландырумен байланыстырыла алатын өлшенетін климаттық нәтиже де қалыптастыруы тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстанның орман-климаттық жобаларға халықаралық капитал тарту жоспары туралы жазған едік: ықтимал орман өсіру үшін деградацияланған және шөлейт аумақтар, орман қорының жерлері, сондай-ақ автомобиль және теміржол бойындағы учаскелер қарастырылып отыр.
Енді нақты жаңа бағдар пайда болды — First Carbon Group-пен ынтымақтастық аясында шамамен 100 мың гектар жасанды орман құру. Меморандум жобаны кейін одан әрі кеңейту мүмкіндігін де қарастырады.
