Екі ескі проблема биыл шешіле бастайды. Ақтөбеде 2026 жылы ауызсу қысымын тұрақтандыру үшін жеті артезиан ұңғымасын қайта бұрғылау және тозуы 85 пайызға жеткен кәріз коллекторының 1,2 шақырымын толық ауыстыру жоспарланған. Жобалар әсіресе Батыс-2, Оңтүстік-Батыс және қаланың қарқынды дамып келе жатқан аудандары үшін маңызды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жұмыстар «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында жүргізіледі. Ақтөбе облысында 2025–2029 жылдары су, кәріз және жылу инфрақұрылымын жаңғыртуға жалпы 18,5 млрд теңге инвестиция қарастырылған.
Ақтөбеге тәулігіне 46 мың текше метрден астам су келеді
Ақтөбені ауызсумен қамтамасыз ететін негізгі көздердің бірі қаланың өзінде емес, облыс орталығынан 45 шақырым жерде, Алға ауданында орналасқан.
Құндақтықыр су тартқышы қалаға тәулігіне 46 мың текше метрден астам су береді.
Жүйе 35 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді. Оның құрамында тереңдігі 200 метрден асатын 21 артезиан ұңғымасы бар.
Уақыт өте жер астындағы құм ұңғымалардың ішіне өтіп, бағандарды бітеп, сорғы жабдықтарының жұмысына әсер ете бастаған. Соның салдарынан 2018–2023 жылдар аралығында бес ұңғыма істен шықты, қалған жабдықтардың да өнімділігі төмендеді.
Жеті ұңғыманы жөндемейді, қайта бұрғылайды
Мәселені қарапайым жөндеумен шешу мүмкін болмай отыр. Сондықтан ең қатты тозған жеті артезиан ұңғымасын жаңадан қайта бұрғылау жоспарланған.
Ақтөбедегі жеті ұңғыманы бұрғылау ұлттық жоба аясындағы ресми жоспарға да енгізілген. «Aqtobe su-energy group» бойынша бұдан бөлек 2,4 шақырым су құбыры мен 11,5 шақырым кәріз желісін күрделі жөндеу және бір кәріз сорғы станциясын қайта жаңарту қарастырылған.
Ұңғымаларды қалпына келтіру жұмыстары шамамен алты айға созылады деп жоспарланып отыр.
Олар іске қосылғаннан кейін Құндақтықыр су тартқышының бұрынғы су беру көлемін қалпына келтіруге мүмкіндік туады.
Батыс-2 мен Оңтүстік-Батыста су қысымы тұрақтануы тиіс
Өзгерісті бірінші кезекте суды көп тұтынатын кезеңдерде қысымның төмендеуін сезінетін Батыс-2, Оңтүстік-Батыс және басқа да қарқынды дамып келе жатқан аудандардың тұрғындары байқауы тиіс.
Әсіресе жазда жоғарғы қабаттарда тұратын тұрғындар үшін су қысымының төмендеуі сезіледі.
Құндақтықыр су тартқышының тұрақты жұмысы тұрғын үйлермен ғана шектелмейді. Оған:
- 27 мектеп;
- 35 балабақша;
- 12 аурухананың сумен қамтылуы тікелей байланысты.
Сондықтан жеті ұңғыманы қайта бұрғылау қаланың өсіп келе жатқан аудандарына қосымша тұрақтылық берумен қатар, әлеуметтік нысандардың сумен қамтылуы үшін де маңызды.
1984 жылғы кәріз коллекторы 85 пайызға тозған
Қаланың екінші ірі проблемасы – №7 кәріз сорғы станциясынан №6 станцияға дейін созылған қысымды кәріз коллекторы.
Диаметрі 600 миллиметр болатын құбыр арқылы күн сайын Ақтөбенің бірнеше ірі ауданының ағынды сулары өтеді.
Коллектор Ғазиза Жұбанова көшесі, «Зеленая долина» шағын ауданы және Пацаев көшесінен бастап Молдағұлова даңғылына дейінгі желілерден кәріз суын қабылдайды.
Оған облыстық аурухана, прокуратура, «Нұр Ғасыр» орталық мешіті және басқа да әлеуметтік әрі әкімшілік нысандар қосылған.
Ең үлкен мәселе – құбырдың жасы. Коллектор 1984 жылдан бері, яғни 40 жылдан астам уақыт бойы пайдаланылып келеді. Қазір оның тозу деңгейі 85 пайызға жеткен.
1,2 шақырым құбыр толығымен ауыстырылады
Коммуналдық қызметтер бұл жолы кезекті уақытша жөндеумен шектелмейді.
Қысымды коллектордың 1,2 шақырымдық учаскесін толығымен жаңарту көзделіп отыр.
Мұндай желідегі апаттың қаупі жоғары, өйткені ағынды су құбыр арқылы қысыммен өтеді. Сондықтан ескі учаскені толық ауыстыру осы коллекторға қосылған аудандардағы ірі коммуналдық апат тәуекелін төмендетуге тиіс.
Жалпы Ақтөбедегі коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту бір ғана осы нысанмен шектелмейді. Өңірге арналған ұлттық жоба жоспарына сумен жабдықтау, су бұру және жылу жүйелерін кезең-кезеңімен жаңарту енгізілген.
Ақтөбеде ескі кәріз жүйесі кезең-кезеңімен жаңарып жатыр
Қысымды коллекторды ауыстыру қаланың кәріз инфрақұрылымын жаңартудың үлкен бағдарламасымен қатар жүріп жатыр.
Ақтөбеде қазір 1981 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан ескі тазарту станциясының орнына жаңа кәріз тазарту кешені де салынып жатыр. Жаңа нысанның қалыпты қуаты тәулігіне 100 мың текше метр, ең жоғары жүктемеде 130 мың текше метр ағынды суды өңдеуге есептелген. Құрылысты 2028 жылдың мамырында аяқтау жоспарланған.
Осылайша, 2026 жылғы екі жоба тұрғындар үшін нақты екі мәселені шешуге бағытталған: жеті ұңғыманы қайта бұрғылау жазғы кезеңдегі су қысымын тұрақтандыруы тиіс, ал 1,2 шақырымдық ескі коллекторды ауыстыру кәріз желісіндегі апат қаупін төмендетеді.
Жақында біз Ақтөбедегі коммуналдық жүйенің тағы бір ірі жаңаруын – 43 млрд теңгеге салынып жатқан жаңа кәріз тазарту станциясы және оның қалаға қандай мүмкіндік беретіні туралы егжей-тегжейлі жазған едік.
