Ереже 14 қыркүйекте өзгереді. Қазақстанда мемлекеттік жалдамалы тұрғын үйді бөлу кезінде енді отбасы мүшелерінің саны ғана емес, оның құрамы да ескерілетін болады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өзгерістер тұрғын үй жағдайларын жақсартуға мемлекеттік қолдау шараларын іске асыру қағидаларында бекітілген. Жаңа тәсіл балалы отбасыларға, ерлі-зайыптыларға және мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған азаматтарға тікелей әсер етеді.
Әртүрлі жыныстағы балаларға бөлек бөлме қарастырылады
Негізгі өзгеріс бөлме санына қатысты.
14 қыркүйектен бастап ерлі-зайыптыларға бір бөлме қарастырылады. Бір жыныстағы отбасы мүшелері үшін бір бөлмеде екі адамнан артық орналаспау қағидасы қолданылады.
Ал ерлі-зайыптылар болып табылмайтын әртүрлі жыныстағы отбасы мүшелеріне бөлек бөлмелер қарастырылуы тиіс.
Мысалы, отбасында ұл мен қыз болса, енді тұрғын үйді таңдағанда тек жалпы ауданына қарау жеткіліксіз болады. Пәтердің бөлме саны мен конфигурациясы да есепке алынады.
Бұл мемлекеттік тұрғын үй бөлу жүйесіндегі ең елеулі өзгерістердің бірі: енді шаршы метр ғана емес, отбасының нақты құрамы да маңызды болады.
Мүгедектігі бар балаға жеке бөлме беріледі
Жаңа қағидада мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған отбасыларға да жеке талап белгіленген.
Мұндай жағдайда жалдамалы тұрғын үйден балаға бөлек бөлме қарастырылуы тиіс.
Сонымен бірге талапқа толық сай келетін баспана болмаса, азамат бөлме саны аз тұрғын үйді алуға келісім бере алады.
Яғни жаңа ереже стандартты белгілейді, бірақ отбасы ықшамырақ пәтерге келіссе, баспана алу мүмкіндігін толық жаппайды.
Бұрынғы 15–18 шаршы метрлік есеп өзгереді
Бұған дейін мемлекеттік тұрғын үй беру кезінде негізгі өлшемдердің бірі әр отбасы мүшесіне есептелетін тұрғын үй ауданы болатын.
Енді жалдамалы тұрғын үйде бұрынғы адам басына 15–18 шаршы метр қағидасының орнына отбасы құрамы мен бөлме санына көбірек мән беріледі.
Бұл әсіресе көпбалалы отбасылар үшін маңызды.
Бұрын бес-алты адамнан тұратын отбасыға үлкен жалпы ауданы бар пәтер қажет болуы мүмкін еді, ал мұндай нысандар әрдайым қолжетімді бола бермейтін. Жаңа тәсіл нақты қанша бөлек бөлме қажет екенін есепке алуға мүмкіндік береді.
Қазақстанда миллионға жуық адам баспана кезегінде тұр
Өзгеріс өте үлкен аудиторияны қамтиды.
Ресми дерек бойынша, Қазақстанда 982 705 адам тұрғын үйге мұқтаждар есебінде тұр. Олардың шамамен 30%-ы немесе 310 878 азамат мемлекеттік қолдауды бірінші кезекте алуға құқылы.
2025 жылғы қыркүйектен бастап әкімдіктер Отбасы банкке 12 760 жалдамалы пәтер берген. Оның бір бөлігі қазірдің өзінде бөлінсе, мыңдаған пәтер әлі де бөлу кезеңінде.
Жалпы кезекте тұрған азаматтарға арналған жалдамалы және кредиттік тұрғын үйлер саны 24 мыңнан асқан.
Сондықтан бөлме санын есептеудің жаңа тәртібі жай техникалық түзету емес. Ол нақты отбасыға жүйе қандай пәтер ұсына алатынына тікелей әсер етеді.
Кезекке тұрған күн әлі де маңызды
Жаңа талаптар кезектілік қағидасын жоймайды.
Тұрғын үй бөлу кезінде есепке қойылған күн, отбасының табысы, құрамы және әлеуметтік мәртебесі ескеріледі.
Жекелеген әлеуметтік санаттар үшін арнайы квоталар да сақталады.
Мысалы, мемлекеттік тұрғын үйдің кемінде 20%-ы жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға бағытталуы тиіс.
Тағы кемінде 50% белгілі бір әлеуметтік осал санаттарға бөлінеді.
Инвентаризациядан өтпей тұрғын үй алу мүмкін емес
Баспана кезегінде тұрған азаматтар үшін тағы бір маңызды талап бар.
2026 жылғы 2 наурыздан бастап тұрғын үйді бөлу алдында Отбасы банк жүйесінде деректерді инвентаризациядан өткізу қажет.
Егер азамат бұл рәсімнен өтпесе, ол автоматты түрде кезектен шығарылмайды. Бірақ тексеру аяқталғанға дейін жалдамалы тұрғын үй ала алмайды және 2% немесе 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген заем бөлуге қатыса алмайды.
Инвентаризация кезінде отбасы құрамы, жылжымайтын мүліктің бар-жоғы және мемлекеттік қолдауға әсер ететін басқа деректер тексеріледі.
14 қыркүйектен кейін бұл тіпті маңызды болмақ, өйткені енді отбасы құрамы пәтердегі қажетті бөлме санын да анықтайды.
1 қыркүйектен бастап тағы бір жаңа тетік іске қосылды
Тұрғын үй жүйесіндегі өзгерістер қазірдің өзінде басталды.
1–7 қыркүйек аралығында ауылдық елді мекендердегі кезекте тұрған азаматтарға өз ауданындағы қолжетімді жалдамалы тұрғын үйді өздері таңдауға мүмкіндік беретін жаңа тетік бойынша алғашқы өтінімдер қабылданып жатыр.
Өтінімдерден кейін Отбасы банк кезек, табыс, отбасы құрамы және әлеуметтік мәртебе бойынша алушылар тізімін жасайды.
Бұған дейін біз Қазақстан ауылдарында жалдамалы тұрғын үйді өз бетінше таңдау тетігі қалай жұмыс істейтінін жазған едік.
Енді келесі маңызды күн — 14 қыркүйек. Осы күннен бастап отбасының құрамы мемлекеттік жалдамалы тұрғын үйдегі қажетті бөлме санын тікелей айқындайды.
14 қыркүйектен бастап бұл фактордың маңызы арта түседі: ерлі-зайыптылар, бір жыныстағы және әртүрлі жыныстағы отбасы мүшелері, сондай-ақ мүгедектігі бар баласы бар отбасылар үшін бөлме саны әртүрлі қағидамен есептеледі.
