Доллар теңгеге шаққанда күрт арзандады. Екі күннің ішінде АҚШ валютасының ресми бағамы шамамен жеті теңгеге төмендеді, ал 3 қыркүйек таңертең Алматыдағы айырбастау пункттерінде долларды шамамен 457,5–458,5 теңгеден сатып алуға болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Ұлттық Банкінің дерегіне сәйкес, 3 қыркүйектегі ресми бағам бір доллар үшін 455,40 теңге болды. Ал 1 қыркүйекте ол 462,31 теңге еді. Екі күндегі айырма — 6,91 теңге.
Алайда қолма-қол валюта сатып алатын адам үшін ресми бағам тек бағдар ғана. Айырбастау пункттеріндегі нақты баға бұдан жоғары, оның үстіне Алматы мен Астана арасында айырмашылық байқалады.
Алматыда долларды 457,5–458,5 теңгеден сатуда
3 қыркүйек таңертең Алматыдағы айырбастау пункттері долларды орта есеппен 456 теңгеге жуық бағамен сатып алып, 458–459 теңге аралығында сатты. Кейбір айырбастау орындарында сату бағамы 457,5–458 теңге болды.
Астанада жағдай өзгеше. Орташа сатып алу бағамы шамамен 453 теңге, ал сату бағамы 460 теңгеге жуықтады. Яғни елордадағы кейбір айырбастау пункттерінде долларды сатып алу мен сату арасындағы айырма жеті теңгеге дейін жетті.
Шымкентте таңертең долларды шамамен 455,98 теңгеге өткізіп, 458,04 теңгеге сатып алуға болатын. Бұл мәліметтер 3 қыркүйек таңертеңгі Kurs.kz деректеріне негізделген.
Айырбастау пункттеріндегі бағам күн ішінде бірнеше рет өзгеруі мүмкін. Сондықтан валюта сатып алатын сәттегі нақты баға таңертеңгі көрсеткіштен өзгеше болуы ықтимал.
Дегенмен негізгі қозғалыс биржада басталып қойған.
2 қыркүйектегі сауда қорытындысы бойынша Қазақстан қор биржасындағы доллардың орташа өлшенген бағамы шамамен 455,4 теңгеге дейін төмендеді. Бір күн бұрын ресми бағам 458,45 теңге болған.
Тамызда теңге тағы 2,6%-ға нығайды
Қыркүйектің алғашқы күндеріндегі күрт қозғалыс тамызда қалыптасқан үрдістің жалғасы болды.
Ұлттық Банктің ресми дерегіне сәйкес, өткен айда теңге долларға қатысты 2,6%-ға нығайып, 461,57 теңгеге жетті. KASE-дегі валюта саудасының орташа күндік көлемі 389 млн доллардан 415 млн долларға дейін өсті. Бір айдағы жалпы сауда көлемі 8,7 млрд долларды құрады.
Ең қызығы — тамызда Ұлттық Банк валюталық интервенция жүргізген жоқ.
Демек теңгенің нығаюын реттеушінің ұлттық валютаны қолдау үшін нарыққа шұғыл доллар сатуымен түсіндіруге болмайды.
Тамызда Ұлттық қордан 200 млн доллар сатылды. Бұл айдағы жалпы сауда көлемінің небәрі 2,3%-ын құрады.
Сонымен қатар Ұлттық Банк Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры активтерінің валюталық үлесін сақтау үшін өзі шетел валютасын сатып алды. Мұндай операциялардың көлемі 721 млн долларға, яғни биржадағы сауданың 8,3%-ына жетті.
Басқаша айтқанда, Ұлттық Банктің зейнетақы активтері үшін валюта сатып алу көлемі Ұлттық қордан сатылған доллардан бірнеше есе көп болған кезде де теңге нығайған.
Қыркүйекте нарыққа қосымша доллар көлемі шығады
Ендігі негізгі сұрақ — доллардың төмендеуі жалғаса ма?
Қыркүйекке валюталық нарықтағы бірқатар ірі операция жоспарланған.
Ұлттық Банк Ұлттық қордан сатылатын валюта көлемі 200–300 млн доллар аралығында болатынын хабарлады.
Сонымен қатар қыркүйектен бастап Ұлттық қормен операцияларды айналау тетігі іске қосылады. Осы механизм бойынша ай ішінде бұған дейін сатып алынған шетел валютасының тағы 200–300 млн доллары сатылмақ.
Үшінші ағын да бар. Алтын сатып алу операцияларын айналау шеңберінде қыркүйекте шамамен 374 млрд теңгеге балама шетел валютасын сату күтіледі.
Бірақ бұл көлемдерді доллар бағамының тікелей болжамы ретінде қабылдауға болмайды.
Ұлттық Банктің өзі Ұлттық қормен операциялар және айналау тетіктерін іске асыру кезінде нарықтық бейтараптық қағидатын ұстанатынын айтады.
Реттеуші теңгенің қысқа мерзімді қозғалысына әсер ететін бірнеше факторды да атайды: нарық қатысушыларының күтулері, тоқсандық салық төлемдері, әлемдік нарықтағы ахуал және геосаяси жағдайдың өзгеруі. Қыркүйекке жоспарланған операциялар туралы толық ақпарат Ұлттық Банктің ресми хабарламасында жарияланған.
Сондықтан нарықтағы доллар ұсынысының артуы оның міндетті түрде 450 теңгеге немесе одан да төмен түсетінін білдірмейді.
Қазақстандықтар доллар сатып алуды жалғастырып жатыр
Бағамның төмендеуі «қазір сатып алу керек пе, әлде тағы күткен дұрыс па?» деген сұрақты одан сайын өзекті етіп отыр. Оның тағы бір себебі бар: халықтың қолма-қол шетел валютасына деген сұранысы әлі де жоғары.
Ұлттық Банктің ресми статистикасында айырбастау пункттері арқылы шетел валютасын сатып алу және сату көлемі айтарлықтай деңгейде қалып отыр. Соңғы толық жарияланған мәліметтер 2026 жылдың қаңтар–маусым айларын қамтиды. Айырбастау пункттерінің операциялары жөніндегі статистика Ұлттық Банктің сайтында жарияланады.
Бұған дейін біз қаңтар–маусым айларында халыққа доллардың таза сатылымы 686,6 млрд теңгені құрағанын жазған едік. Яғни айырбастау пункттері азаматтардан сатып алған доллардан әлдеқайда көп көлемде валютаны халыққа сатқан.
Біреулерге доллар шетелге сапар немесе ірі сатып алу үшін қажет. Енді біреулер жинағын теңге мен шетел валютасы арасында бөліп сақтайды.
Теңге күрт нығайған кезде негізгі тәуекел де осында: өткен бағамның қалай өзгергенін графиктен анық көруге болады, бірақ оның нақты қай сәтте кері бұрылатынын алдын ала білу әлдеқайда қиын.
Доллар 450 теңгеге дейін түсуі мүмкін бе?
Қазіргі ресми 455,40 теңгелік бағамнан 450 теңге межесіне дейін небәрі бес теңгеден сәл артық қалды.
Алайда Ұлттық Банктің доллар міндетті түрде осы деңгейге түседі деген ресми болжамы жоқ.
Қазақстан еркін өзгермелі айырбас бағамы режимін қолданады. Ұлттық Банк доллардың белгіленген бағасын бекітпейді және валютаны белгілі бір деңгейде ұстап тұруға уәде бермейді.
Тамыз айының өзі нарық бағытының қаншалықты жылдам өзгеруі мүмкін екенін көрсетті. Шілде қорытындысында доллар шамамен 473,81 теңге болған. Тамыздың соңында ол 461,57 теңгеге дейін түсті, ал 3 қыркүйектегі ресми бағам 455,40 теңге болды.
Келесі маңызды дата — 4 қыркүйек. Бұл күні Ұлттық Банк базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешімін жариялайды. Қазір базалық мөлшерлеме 16,75% деңгейінде.
Бұл шешім доллар бағамын тікелей белгілемейді. Дегенмен нарық мөлшерлеменің өзіне ғана емес, Ұлттық Банктің инфляциялық тәуекелдер мен алдағы ақша-кредит саясаты туралы бағасына да назар аударады.
Сондықтан валютаны қазір сатып алуды ойлап жүрген адам екі тәуекелдің бірін таңдайды: долларды бүгін алып, кейін теңгенің одан әрі нығайғанын көру немесе арзанырақ бағамды күтіп, доллардың қайта қымбаттауына тап болу.
Қазіргі мәліметтер осы сценарийлердің ешқайсысына кепілдік бермейді.
3 қыркүйек таңертеңгі жағдай бойынша негізгі бағдар мынадай: доллардың ресми бағамы — 455,40 теңге, Алматыдағы айырбастау пункттерінде сату бағасы шамамен 457,5–458,5 теңге, Астанада — 460 теңгеге жуық. Екі күнде ресми бағам шамамен жеті теңгеге төмендеді, ал 4 қыркүйекте валюта нарығы Ұлттық Банктен жаңа сигнал алады.
Бұған дейін біз теңге нығайып жатса да, қазақстандықтардың долларға сұранысы неге жоғары болып отырғанын егжей-тегжейлі жазған едік.
