Төлем уақытша тоқтайды. Қазақстанда мерзімді әскери қызметке шақырылған азаматтар қолданыстағы банк несиесі мен микрокредитін бұрынғы кесте бойынша төлемейді — төлем кейінге шегеріледі және бұл мерзім әскерден оралғаннан кейін тағы 60 күнге созылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Күзгі әскерге шақыру жүріп жатқан тұста осы тәртіпті Fingramota.kz еске салды.
Екі жылға жуық уақыт ішінде бұл тетік 23,5 млрд теңгенің несиесін қамтып үлгерген.
Төлем әскерден кейін де 60 күнге шегеріледі
Егер шақырылушының банк несиесі немесе микрокредиті болса, ол төлемдерді мерзімді әскери қызметтің бүкіл кезеңінде және қызмет аяқталғаннан кейін тағы 60 күнтізбелік күн бойы төлемей тұра алады.
Бұл жеңілдік негізгі қарызға да, сыйақыға да қатысты. Ең маңыздысы — осы кезеңде несие бойынша сыйақы есептелмейді.
Мұндағы басты жайт анық: қарыз кешірілмейді. Несие жойылмайды, тек оны өтеу мерзімі кейінге шегеріледі.
Бұл норма «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» заңда да бекітілген.
Банкке барудың қажеті жоқ
Бұл механизм автоматты түрде жұмыс істейді.
Яғни сарбазға банкке өтініш жазудың, әскери комиссариаттан анықтама апарудың немесе несие шартына қосымша келісімге қол қоюдың қажеті жоқ. Шақырылу және қызметтен босатылу туралы мәліметтер Қорғаныс министрлігінің ақпараттық жүйелері, кредиттік бюролар және кредиторлар арасында автоматты түрде алмасады.
Бұл тәртіп Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің қағидаларында көрсетілген.
Егер азаматтың бірнеше несиесі болса, қағида өзгермейді. Қарыз алушының мәртебесі туралы мәліметті әр кредитор кредиттік бюро арқылы алады.
Соған қарамастан, әскерге аттанар алдында кредиттік есепті тексеріп шыққан пайдалы. Бұл өз атыңызға рәсімделген барлық міндеттемені көруге және деректің дұрыс екеніне көз жеткізуге мүмкіндік береді.
Жеңілдік 82,1 мың сарбаздың несиесін қамтыған
Бұл тетік 2024 жылдың тамызынан бері қолданылып келеді. Енді оның ауқымын нақты сандардан көруге болады.
«Мемлекеттік кредиттік бюро» АҚ дерегіне сүйенсек, 2024 жылғы тамыздан 2026 жылғы 1 маусымға дейін мерзімді әскери қызметтегі 82,1 мың азаматқа кейінге шегеру берілген. Олардың несиелерінің жалпы сомасы 23,5 млрд теңгені құраған.
Ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ғана 30 мың әскери қызметшіге 7,5 млрд теңге сомасындағы қарыз бойынша жеңілдік рәсімделген.
Бұл механизмнің жекелеген жағдайлармен шектелмейтінін осы сандардың өзі көрсетеді. Әңгіме он мыңдаған сарбаз бен ондаған миллиард теңге туралы болып отыр.
Әскерге дейінгі берешек жойылмайды
Әскерге шақырылғанға дейін қарыз бойынша кешіктіру пайда болса, ол өздігінен жоғалып кетпейді.
Заңда көзделген жағдайларда мерзімді қызмет уақытында өндіріп алу рәсімдері тоқтатыла тұрады. Бірақ қарыздың өзі сақталады. Демек, әскери қызметтен кейін азамат бұрынғы берешек мәселесіне қайта оралады — не өтеуі керек, не кредитормен реттеу жолын іздейді.
Сондықтан әскерге кетер алдында тек несиенің бар-жоғын емес, оның нақты жағдайын да білген дұрыс.
Қызмет кезінде жаңа несие берілмейді
2025 жылғы 31 тамыздан бастап тағы бір шектеу күшіне енді: мерзімді әскери қызметтегі азаматтарға жаңа банк несиесі мен микрокредит беруге тыйым салынған.
Несие өтінімі қаралғанда банк немесе микроқаржы ұйымы қарыз алушының мәртебесін кредиттік бюро арқылы тексереді. Егер есепте азаматтың мерзімді әскери қызметте жүргені көрсетілсе, кредитор қарыз беруден бас тартуға міндетті.
Яғни жүйе екі бағытта жұмыс істейді: қолданыстағы қарыз бойынша төлем уақытша тоқтайды, ал қызмет кезінде жаңа қарыз алу мүмкін болмайды.
Әскерден келген соң ең маңыздысы — алғашқы төлем күні
Әскери қызмет аяқталғаннан кейін кейінге шегеру тағы 60 күнтізбелік күн сақталады.
Бірақ сол мерзімнің соңын күтудің қажеті жоқ. Әскерден оралған соң жаңа төлем кестесін, алғашқы төлем күнін және қарыздың нақты жағдайын бірден тексерген дұрыс.
Егер қызметтен кейін қаржылық жағдай өзгеріп, бұрынғы төлем жүктемесін көтеру қиын болса, банкпен немесе МҚҰ-мен алдын ала сөйлескен жөн. Бұл кешіктіруге кіріп кетпей тұрып мәселені реттеуге көмектеседі.
Бұған дейін біз Қазақстандағы несие беру ережелеріндегі өзгерістер туралы да жазған едік. Соның ішінде мерзімді әскери қызметке шақырылған азаматтарға автоматты түрде берілетін кейінге шегеру тәртібі де бар.
