Қазақстанда параметрлік агросақтандыру шығынды растау үшін комиссия шақырып, анықтама жинау қажеттігін азайтады. Freedom Insurance ұсынған өнімділіктің төмендеуінен сақтандыру моделінде төлемге негіз болатын жағдай ауа райы, топырақ пен өнімділік туралы деректер арқылы анықталады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Фермерлерді қаржылық қорғау жүйесіндегі өзгерістер The Фермер бағдарламасының жаңа шығарылымында талқыланды. Оған Freedom Insurance басқарма төрағасы Азамат Керімбаев, агросақтандыру бағытының жетекшісі Диас Ерғалиев, фермерлер Досжан Бакиров пен Далел Джузбаев қатысты. Әңгіме тізгінін жобаның негізін қалаушылардың бірі Армат Бисенов ұстады.
Құжат жинаудың қиындығы сақтандыруға сенімді әлсіретті
Бағдарламада келтірілген бағалауға сәйкес, осыдан бірнеше жыл бұрын Қазақстандағы егіс алқаптарының 2%-дан азы ғана сақтандырылған. Ал агросақтандыру нарығының әлеуетті көлемі жылына 47,6 млрд теңгеден асады деп бағаланады.
Фермерлердің сақтандыруға асықпауының бір себебі бұрынғы шығынды растау тәртібімен байланысты. Сақтандыру жағдайы туындағаннан кейін шаруашылық анықтамалар, комиссия қорытындылары мен басқа да құжаттарды жинауға мәжбүр болған. Күрделі рәсімдер полиске сенімді қаржылық қорғаныс ретінде қарауға кедергі келтірді.
2020 жылы агросақтандыру ерікті жүйеге көшті. Сонымен қатар сақтандыру жағдайын алдын ала белгіленген көрсеткіштер арқылы анықтайтын цифрлық және параметрлік модельдер енгізіле бастады.
Қатысушылардың міндеттері де бөлінді: фермер өзіне қажетті сақтандыру өнімін таңдап, құнының бір бөлігін төлейді, мемлекет оны субсидиялайды, ал сақтандыру компаниясы шартта қамтылған тәуекелдерді өз мойнына алады.
Төлемге өнімділіктің төмендеуі негіз болады
Ұсынылған модельде болжамды өнімділік тарихи орташа көрсеткіштің 80%-ынан төмендесе, сақтандыру триггері іске қосылады. Триггер — сақтандыру жағдайы туындағанын білдіретін, алдын ала белгіленген шарт.
Есептеу үшін ауа райы, топырақ ылғалдылығы, климат, егіс мерзімі және өнімділік туралы мәліметтер, соның ішінде спутниктік деректер пайдаланылады. Фермерге шығын көлемін комиссия қорытындысымен немесе көптеген қосымша құжатпен жеке дәлелдеудің қажеті жоқ.
Бағдарламада айтылған мәлімет бойынша, триггер іске қосылғаннан кейін сақтандыру төлемі орта есеппен екі апта ішінде жасалады. Бұл — сипатталған тетік бойынша орташа мерзім. Оны барлық сақтандыру өніміне ортақ кепілдендірілген мерзім деп түсінуге болмайды.
Полис құнының 80%-ын мемлекет субсидиялайды
Мемлекеттік қолдау шаруашылықтың сақтандыруға жұмсайтын шығынын азайтады. Аграрлық несие корпорациясының түсіндіруінше, фермер сақтандыру сыйлықақысының 20%-ын төлейді, ал қалған 80%-ын мемлекет субсидиялайды. Рәсімдеу онлайн жүргізіледі.
Субсидия үлесі мен өнімділік шегі — екі бөлек көрсеткіш. Біріншісі фермер полис құнының қанша бөлігін төлейтінін білдірсе, екіншісі нақты сақтандыру моделінде төлемге негіз болатын жағдайды анықтайды.
Азамат Керімбаев полисті шаруашылықтың қаржылық тәуекелдерін алдын ала бөлу құралы ретінде қарастыруды ұсынады.
«Сақтандыру егістікті құрғақшылықтан немесе басқа да табиғи факторлардан қорғамайды. Оның міндеті – фермер үшін тәуекелдің қаржылық салдарын сақтандыру компаниясына жүктеу және ықтимал шығындарды басқаруға мүмкіндік жасау. Сондықтан маусым басталмай тұрып шаруашылық қандай тәуекелдерді өзі қабылдай алатынын, ал қайсысын сақтандыру компаниясына берген тиімді екенін алдын ала анықтап алғаны маңызды», — дейді Азамат Керімбаев.
Бұл тәсіл сақтандыруды маусымға дайындықтың бір бөлігіне айналдырады. Шаруашылық қандай шығынды өз қаражатымен өтей алатынын, ал қай тәуекелге сақтандыру қорғанысы қажет екенін алдын ала бағалайды.
Бакировтың шаруашылығы 1,2 млрд теңге төлем алған
Фермер Досжан Бакиров бағдарламада өз тәжірибесін бөлісті. 2023 жылы оның шаруашылығы шамамен 30 мың гектар жерді сақтандырып, құрғақшылық тәуекелі бойынша 900 млн теңге төлем алған. Ылғалдың шамадан тыс болуына байланысты қосымша төлемдерді қосқанда, жалпы сома 1,2 млрд теңгеге жеткен.
Бұл мысал агросақтандырудың қаржылық қызметін көрсетеді: шаруашылық келісілген тәуекелдерден қорғану үшін ақы төлейді, ал өтемақыны шартта көзделген жағдай туындағанда алады. Полис сатып алу жыл сайын міндетті түрде төлем түседі дегенді білдірмейді.
Азамат Керімбаев нарықтың одан әрі дамуын технологиялар мен деректердің дәлдігімен байланыстырады. Оның бағалауынша, климат, топырақ және өнімділік туралы ақпарат неғұрлым толық болса, сақтандыру құнын дәлірек есептеп, төлем жөніндегі шешімді жылдамырақ қабылдауға болады.
Сондықтан фермер полис таңдағанда өз шаруашылығының тәуекелдерін нақты өнімнің шарттарымен салыстыруы қажет: қандай жағдайлар қамтылады, сақтандыру оқиғасы қай деректермен анықталады және өтемақы қалай есептеледі.
Есептік көрсеткіштер егістіктегі нақты жағдайдан неліктен алшақтауы мүмкін және полис қандай шығындарды өтемейтіні туралы Freedom Insurance агросақтандыру басқармасының басшысымен сұхбатымызда толығырақ талқыладық.
