Қазақстан кітап экспортына жол іздеп жатыр. Абу-Дабидегі 35-ші халықаралық кітап көрмесінде қазақстандық баспалар мен қаламгерлердің еңбектері таныстырылып, қазақ әдебиетін шет тілдеріне аудару және баспа құқықтарын халықаралық нарыққа шығару мәселелері талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Көрмедегі Қазақстан бағдарламасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен, Қазақстанның Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Елшілігі және Nomad мәдениет қорымен бірлесіп ұйымдастырылды.
Қазақстан стендінде қазіргі әдебиет пен балалар кітаптары ұсынылды
Қазақстандық экспозиция бір ғана классикалық әдебиетпен шектелген жоқ. Стендте қазіргі қазақ әдебиеті, балалар мен жасөспірімдерге арналған басылымдар, ұлттық мәдени мұра туралы еңбектер және қазақстандық баспалардың жобалары көрсетілді.
Бұл формат шетелдік оқырманға қазақ әдебиетінің бірнеше бағытын қатар таныстыруға мүмкіндік береді: көркем прозадан балалар әдебиетіне, тарихи-мәдени басылымдардан қазіргі баспа өнімдеріне дейін.
Абу-Дабидегі көрме биыл «Парақта да, әлемді оқы» ұранымен ұйымдастырылды. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, оған 95 елден 1200-ге жуық қатысушы жиналған.
Негізгі мәселе — кітапты көрсету емес, оның құқығын сату
Қазақстан делегациясының шетелдік баспалармен және әдеби агенттіктермен кездесулері көрменің іскерлік бөлігін алға шығарды.
Тараптар бірнеше бағытты талқылады:
- қазақ авторларының шығармаларын шет тілдеріне аудару;
- авторлық құқықтарды халықаралық нарықта ілгерілету;
- қазақстандық баспалардың баспа құқықтарын шетелдік серіктестерге ұсыну;
- бірлескен әдеби және мәдени жобаларды іске асыру.
Бұл жерде авторлық және баспа құқықтары ерекше мәнге ие. Халықаралық кітап көрмелері оқырманға арналған жәрмеңке ғана емес, баспалар, әдеби агенттер мен құқық иелері жаңа нарықтарға шығу жөнінде келіссөз жүргізетін алаң саналады.
Қазақстан үшін мұндай келіссөздердің практикалық нәтижесі қазақ авторының кітабының басқа тілде және басқа елдің баспасында жарық көруі болуы мүмкін.
Қазақ әдебиетінің шетелге шығуында аударма шешуші рөл атқарады
Отандық кітаптың халықаралық нарықтағы мүмкіндігі тек шығарманың мазмұнына байланысты емес. Оны сапалы аудару, шетелдік баспаға ұсыну, құқықтық келісімдер жасау және дистрибуция арнасын табу қажет.
Сондықтан Абу-Дабидегі кездесулерде аударма мәселесінің жеке қарастырылуы кездейсоқ емес. Қазақстандық автордың халықаралық аудиторияға жетуі үшін кітапты таныстырудан кейін нақты баспа серіктестігі қалыптасуы керек.
Қазақстан соңғы жылдары ірі халықаралық кітап алаңдарына қатысуын жалғастырып келеді. Мәселен, 2025 жылы Қазақстан Франкфурт халықаралық кітап жәрмеңкесінде ұлттық стенд ұсынып, онда отандық баспалардың өнімдері мен қазақ әдебиетінің аудармалары таныстырылған еді.
95 ел қатысқан алаң Қазақстанға не береді
Абу-Даби халықаралық кітап көрмесінің ауқымы Қазақстан үшін бір мезетте бірнеше нарықпен байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Биыл бір алаңға 95 елден 1200-ге жуық қатысушының жиналуы баспалар үшін жаңа серіктестерді жеке-жеке іздеуден гөрі келіссөздерді бір жерде өткізуге жағдай жасайды.
Қазақстандық тарап үшін ендігі маңызды көрсеткіш стендке қойылған кітаптардың саны емес, көрмеден кейін жасалатын нақты келісімдер болады: қанша шығарма аударылады, қай авторлардың құқықтары шетелдік баспаларға ұсынылады және қандай бірлескен жобалар іске асады.
Абу-Дабидегі кездесулер әзірге келіссөз кезеңінде. Ұсынылған ақпаратта қол қойылған келісімшарттар немесе сатылған авторлық құқықтардың саны көрсетілмеген.
Сондықтан көрменің Қазақстан үшін нақты коммерциялық және әдеби нәтижесін кейінгі келісімдер айқындайды.
