Алматы автономды көлікке дайындалып жатыр. Қала көшелеріне лидарлар, камералар және басқа сенсорлар орнатылған арнайы көліктер шығып, жүргізушісіз машиналарды болашақта сынауға қажет жоғары дәлдіктегі цифрлық карта үшін дерек жинай бастады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоба Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылып жатыр. Yandex Qazaqstan әзірге жолаушыларды жүргізушісіз режимде тасымалдамайды: қазіргі кезеңнің міндеті — Алматының жол инфрақұрылымын цифрлық модельге түсіру.
Алматы көшелері цифрлық картаға түсіріледі
Арнайы жабдықталған машиналар қаладағы жол қозғалысына қатысты негізгі нысандарды тіркейді.
Жиналатын деректерге:
- жолақтар;
- бағдаршамдар;
- жол белгілері;
- қиылыстар;
- жол инфрақұрылымының басқа элементтері кіреді.
Көліктер лидарлармен, камералармен және қосымша сенсорлармен жабдықталған. Осы ақпараттың негізінде Алматы жолдарының егжей-тегжейлі цифрлық моделі жасалады.
Мұндай карта автономды көліктің қай жерде тұрғанын жоғары дәлдікпен анықтауына және маршрут бойынша бағдарлануына қажет.
Бұл әзірге роботакси емес
Қала көшелеріндегі арнайы көліктердің пайда болуы Алматыда жүргізушісіз такси қызметі іске қосылды дегенді білдірмейді.
Yandex Qazaqstan қазіргі машиналар тек картографиялау жұмыстарын жүргізетінін және жолаушыларды автономды режимде тасымалдамайтынын нақтылады.
«Жоғары дәлдіктегі карта жасау – автономды көлік технологиясын Алматы жағдайында қолдануға дайындаудың маңызды кезеңі. Қалалық орта үнемі өзгеріп отырады. Бұған қиылыстар, жолақтар, бағдаршамдар, жол белгілері және қозғалысты ұйымдастырудың әртүрлі сценарийлері жатады. Автономды көлік маршрут бойынша дәл бағдарлануы үшін осы деректерді жинап, жүйелеу қажет. Қазір біздің көліктер қала аумағын картографиялаумен айналысып жатыр. Жобаның келесі кезеңдері туралы бөлек хабарлаймыз», — деді Yandex Qazaqstan басшысы Тимур Шалекенов.
Алматыда автономды технологияларды енгізуге дайындық бұған дейін де басталған. 2026 жылғы маусымда қалада Yandex Qazaqstan роботаксиі Көлік министрлігінің өкілдеріне таныстырылған. Сол кезде технологияны алдымен шектеулі тестілеу мен пилоттық режимде кезең-кезеңімен іске қосу жоспарланғаны хабарланған.
Лидар мен камера көлікке нені «көруге» мүмкіндік береді
Жоғары дәлдіктегі карта жүргізушісіз көлік жүйесінің бір бөлігі ғана.
Қозғалыс кезінде автономды автомобиль айналасындағы жағдайды сенсорлар арқылы нақты уақыт режимінде қайта талдайды.
Лидар нысандарға дейінгі қашықтықты өлшеп, қоршаған кеңістіктің үш өлшемді моделін қалыптастыруға көмектеседі. Камералар жол белгілерін, бағдаршам сигналдарын және басқа визуалды нысандарды таниды.
Осы деректерді біріктірген жүйе:
- автомобильдің нақты орналасқан жерін анықтайды;
- басқа көліктер мен жол қозғалысына қатысушыларды таниды;
- айналадағы нысандарды бақылайды;
- жолдағы жағдайдың қалай өзгеруі мүмкін екенін есептейді;
- келесі қозғалыс траекториясын қалыптастырады.
Яғни жоғары дәлдіктегі карта алдын ала дайындалған жол моделін берсе, автомобильдегі сенсорлар сол сәттегі нақты жағдайды көрсетеді.
Мәдиев негізгі талапты атады
Премьер-Министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев автономды көлікті жасанды интеллектінің экономикада нақты қолданылуының мысалы ретінде атады.
«Жасанды интеллект нақты экономика салалары мен адамдардың күнделікті өмірін өзгертетін қолданбалы технологияға айналуы керек. Автономды көлік осы өзгерістің ең айқын мысалдарының бірі. Қазақстанда автономды көліктерді қалалық ортада сынақтан өткізуге қажетті нормативтік жағдайлар қазірдің өзінде жасалды. Келесі кезең – қажетті технологиялық инфрақұрылымды қалыптастыру. Алматының жоғары дәлдіктегі картасын жасау осы жұмыстың бір бөлігі. Бұл ретте негізгі қағидат қауіпсіздік болып қала береді. Сондықтан автономды көлікті енгізу технологияларды сынақтан өткізу, нақты жол жағдайларын талдау және реттеу тетіктерін одан әрі жетілдіру арқылы кезең-кезеңімен жүзеге асырылады», — деді Жаслан Мәдиев.
Қазақстан бұған дейін жүргізушісіз таксиді 2026 жылдың екінші жартысында пилоттық режимде іске қосуға дайындалып жатқанын хабарлаған. Министрлік мәліметінше, технологияны енгізу үшін инфрақұрылым дайындалып, автомобильдердің бағдарламалық жасақтамасы Қазақстанның жол ережелері мен нақты жол сценарийлеріне бейімделуде. Пилот қауіпсіздік талаптары орындалып, инфрақұрылымның дайындығы расталғаннан кейін ғана іске қосылуға тиіс.
Алматы неге сынақ алаңдарының біріне айналды
Алматыдағы көлік қозғалысы автономды жүйе үшін қарапайым орта емес. Үлкен көлік ағыны, күрделі қиылыстар, әртүрлі жолақтар мен қозғалыс сценарийлері технологияның нақты жағдайда қалай жұмыс істейтінін тексеруге мүмкіндік береді.
Алматы қаласы Цифрландыру басқармасының басшысы Сәбит Нұрқанат та картографиялау кезінде мегаполистің осы ерекшелігі ескерілетінін айтты.
«Алматы – күрделі әрі алуан түрлі көлік инфрақұрылымы бар елдегі ең ірі мегаполис. Қала үшін жаңа технологиялардың мүмкіндіктерін зерттеп, оларды қауіпсіз енгізуге жағдай жасау маңызды. Картографиялау қалалық ортаның ерекшеліктерін ескеруге және жобаның келесі кезеңдеріне қажетті технологиялық негіз қалыптастыруға мүмкіндік береді», — деді ол.
Қазақстандағы автономды көлік жобасы бір ғана Алматыға байланып отырған жоқ. Бұған дейін Астанада Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, Көлік министрлігі, қала әкімдігі және Yandex Qazaqstan жүргізушісіз таксиді дамыту жөніндегі меморандумға қол қойған. Құжат жобаны нормативтік және технологиялық дайындықтан бастап пилоттық іске қосуға дейін кезең-кезеңімен жүзеге асыруды қарастырады.
Ал Алматыда қазір ең алғашқы технологиялық міндеттердің бірі орындалып жатыр: автономды автомобиль жолға өздігінен шықпас бұрын, қаланың жол инфрақұрылымы жоғары дәлдікпен цифрлық картаға түсіріледі.
