Баға өсімі баяулап келеді. Қыркүйекте Қазақстандағы жылдық инфляция 9,3%-ға дейін төмендеді, алайда бір айдың ішінде тұтыну бағалары тағы 0,6%-ға өсті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Ұлттық статистика бюросы хабарлады. Бағаның өсу қарқыны бәсеңдеген тұста 2026 жылдың екінші тоқсанында халықтың нақты ақшалай табысы 0,7%-ға артқан.
Азық-түлік екінші ай қатарынан арзандады
Қыркүйектегі ең елеулі өзгеріс азық-түлік нарығында байқалды.
Бір айда азық-түлік бағасы 0,1%-ға төмендеді. Бұл санаттағы дефляция екінші ай қатарынан тіркеліп отыр. Соның нәтижесінде жылдық азық-түлік инфляциясы тамыздағы 9,5%-дан қыркүйекте 8,5%-ға дейін түсті.
Жекелеген өнімдер айтарлықтай арзандаған. Ресми статистикаға сәйкес, қыркүйекте пияз бағасы 20,7%-ға, лимон 13,9%-ға, сәбіз 13,6%-ға, картоп 13,4%-ға, қырыққабат 10,1%-ға төмендеді.
Дегенмен бұл азық-түлік түгелдей арзандады деген сөз емес. Өткен жылдың қыркүйегімен салыстырғанда азық-түлік тауарлары әлі де 8,5%-ға қымбат.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бір жылда 1,8%-ға өсті
Үкімет материалдарында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасы бөлек көрсетілген.
Жылдық өсім 1,8%-ды құрады. Билік бұл динамиканы Үкімет пен жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік маңызы бар өнімдер бағасын тежеуге бағытталған шараларымен байланыстырады.
Бұл көрсеткіш отбасы бюджеті үшін айрықша мәнге ие. Өйткені мұндай тізімге күнделікті тұтынатын негізгі азық-түлік тауарлары кіреді, ал олардың қымбаттауы тұрақты шығындардан бірден сезіледі.
Азық-түлік емес тауарлар жалпы инфляциядан жылдам қымбаттады
Азық-түлік инфляциясы төмендегенімен, басқа тауарлардағы қысым сақталып отыр.
Азық-түлікке жатпайтын тауарлардың бағасы бір жылда 11%-ға өсті. Бұл жалпы инфляция деңгейінен жоғары. Тамызда көрсеткіш 11,4% болған еді, яғни бұл санатта да аздаған баяулау бар.
Ақылы қызметтердің жылдық қымбаттауы 8,9% деңгейінде қалды. Ұлттық статистика бюросының дерегі бойынша, қыркүйекте азық-түлік 8,5%, қызметтер 8,9%, ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар 11% қымбаттаған.
Бұл айырмашылық тұтынушылар үшін маңызды: күнделікті шығынның құрылымына қарай инфляцияның әсері әр отбасыда әртүрлі сезіледі.
Нақты табыс 0,7%-ға өсті
Халық үшін инфляция көрсеткішінің өзінен де маңызды сұрақ бар: табыс бағаның өсуіне ілесе алып жатыр ма?
2026 жылдың екінші тоқсанында халықтың нақты ақшалай табысы 0,7%-ға артты. Нақты табыс көрсеткіші инфляцияны ескереді, сондықтан оның өсуі халықтың сатып алу қабілеті орта есеппен оң аймақта қалғанын көрсетеді.
Бірақ өсімнің қоры әзірге үлкен емес. Инфляция баяулағанымен, бағалар төмендеп жатқан жоқ: қыркүйектің өзінде тұтыну бағалары тағы 0,6%-ға көтерілді.
Осы айырмашылықты ескерген жөн. Инфляцияның 9,3%-ға түсуі тауарлар мен қызметтер арзандады дегенді білдірмейді. Бұл — бағаның бұрынғыға қарағанда баяуырақ өсіп жатқанын көрсететін көрсеткіш.
Азық-түлік пен басқа шығындар арасындағы алшақтық ұлғайды
Қыркүйек статистикасында тағы бір ерекшелік бар: азық-түлік бағасы енді азық-түлікке жатпайтын тауарларға қарағанда баяуырақ өсіп жатыр.
Екі санат арасындағы айырма 2,5 пайыздық тармаққа жетті: 8,5% және 11%.
Отбасы үшін мұның әсері шығын құрылымына байланысты. Егер бюджетте киім, тұрмыстық тауарлар, техника немесе басқа азық-түлік емес тауарлардың үлесі жоғары болса, жалпы инфляцияның баяулауы күнделікті өмірде соншалықты анық сезілмеуі мүмкін.
Сол себепті орташа инфляция көрсеткіші әр адамның нақты шығынын толық сипаттай алмайды.
Үкімет бағаны ғана емес, табысты да өсіруге басымдық беріп отыр
Инфляцияны тежеу халықтың әл-ауқатын арттыру саясатының бір бағыты ретінде көрсетілген.
Үкімет жоспары бағаны тұрақтандырумен қатар еңбек ақысын арттыруды, ең төменгі жалақыны кезең-кезеңімен көтеруді, сапалы жұмыс орындарын құруды, еңбек өнімділігін арттыруды, кәсіпкерлікті қолдауды және қосылған құны жоғары салаларды дамытуды көздейді.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, мұнда екі көрсеткіштің арақатынасы шешуші рөл атқарады: инфляция төмендеген сайын табысқа түсетін қысым азаяды, бірақ халықтың сатып алу қабілеті тұрақты өсуі үшін нақты табыс баға өсімінен жылдамырақ артуы қажет.
Қыркүйектегі негізгі көрсеткіштер әзірге мынадай: жылдық инфляция — 9,3%, азық-түлік инфляциясы — 8,5%, ал халықтың нақты ақшалай табысының екінші тоқсандағы өсімі — 0,7%.
Бұған дейін біз Қазақстандағы инфляция мен баға динамикасына қатысты басқа материалдарды да жариялаған едік.
