Мемлекетке 1,3 млн гектар жер қайтарылды. Ал 2026 жылы бұрын пайдаланылмаған 792,5 мың гектар ауыл шаруашылығы жерін игеру басталған. Ендігі мәселе — қайтарылған учаскелерді жаңа пайдаланушыларға уақтылы беріп, олардың нақты игерілуін қамтамасыз ету, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл міндеттер Премьер-министрдің орынбасары — ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Республикалық комиссия отырысында талқыланды. Бірқатар өңірде жерді қайта бөлу қарқыны төмен, ал кейбір рәсімдер учаскелерді жаңа пайдаланушыларға беруді созып отыр.
13,5 млн гектар жер қайта бөлінді
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтановтың айтуынша, Президенттің бір жыл бұрынғы Жолдауында жүктелген 13,5 млн гектар ауыл шаруашылығы жерін қайта бөлу жөніндегі тапсырмасы орындалған.
Оның ішінде:
- 5,5 млн гектар жалпыға ортақ пайдаланылатын жайылым ретінде бекітілді;
- 8 млн гектар ауыл шаруашылығын жүргізу үшін азаматтар мен басқа да жер пайдаланушыларға конкурстық негізде берілді.
Бұл көлемді қайта бөлу жұмыстың аяқталғанын білдірмейді. Пайдаланылмай жатқан жерлер мемлекет меншігіне қайтарылып жатыр, оларды жаңа пайдаланушыларға беру де жалғасады.
Жерді қайтару, қайта бөлу және игеру — бөлек кезеңдер. Сондықтан биыл қайтарылған 1,3 млн гектар мен игеріле бастаған 792,5 мың гектарды бір көлемнің екі көрсеткіші ретінде қарастыруға болмайды.
Үш өңірде жер беру қарқыны төмен
Комиссия отырысында қайтарылған жерлерді түпкілікті пайдаланушыларға беру қарқыны төмен өңірлер аталды. Бұл көрсеткіш:
- Атырау облысында — 32,4%;
- Маңғыстау облысында — 24,6%;
- Ұлытау облысында — 21,1%.
Ауыл тұрғындары мен шаруалар үшін жердің мемлекетке қайтарылуымен қатар, оны пайдалану мүмкіндігі маңызды. Учаске жаңа пайдаланушыға берілмейінше, оның мал жаюға немесе ауыл шаруашылығы өндірісіне пайдасы толық іске аспайды.
Тозған жайылымдарды үш ауданда қалпына келтіреді
Жердің қолжетімділігімен бірге оның сапасы да назарға алынды. Тозған жайылымдарды қалпына келтіру шараларын пысықтау үшін үш пилоттық аудан таңдалған.
Бұл аудандарда жайылымдарды басқару жоспарлары бекітіліп, геоботаникалық зерттеулер жүргізілген. Әр аумақтағы мәселе әртүрлі:
- Алматы облысының Райымбек ауданында өнімділігі төмендеген, жергілікті тозу белгілері бар 9,2 мың гектар таулы және тау бөктеріндегі жайылым қамтылады;
- Ақтөбе облысының Хромтау ауданында мал жаю жүктемесі жоғары елді мекендердің 17,4 мың гектар жайылымы қамтылады;
- Ақмола облысының Целиноград ауданында елді мекендерге жақын орналасқан, қатты тозған 6,6 мың гектар далалық жайылымда қалпына келтіру шаралары жүргізіледі.
Пилоттық учаскелердің жалпы аумағы — 33 мың гектар. Жобалар жайылымдардың өнімділігін қалпына келтіріп, тұрғындарды мал жаюға қажетті алқаптармен қамтамасыз етуге бағытталған.
Бұл жерде жерді бөліп беру жеткіліксіз: жайылым тозған болса, оның өнімділігін қалпына келтіру де қажет.
Мемлекет инфрақұрылым жасаса, пайдаланушы міндеттеме алуы керек
Жұманғарин мемлекет есебінен инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген ауыл шаруашылығы жерлерін беру нақты міндеттемелермен қатар жүруге тиіс екенін атап өтті.
«Егер мемлекет жерді суару үшін инфрақұрылым жасаса, жер пайдаланушы тарапынан да тиісті міндеттемелер болуы керек. Атап айтқанда, суару жүйелерін орнату, жерді нысаналы мақсатына сай пайдалану, рентабельді ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру және басқа да міндеттер көзделуі тиіс. Жер өз мақсатына сай пайдаланылып, нақты нәтиже беруі керек. Егер мұндай жерлер ұтымды немесе нысаналы мақсатына сәйкес пайдаланылмаса, мемлекет оларды қайтадан ауыл шаруашылығы айналымына қайтаруы қажет», – деді Серік Жұманғарин.
Осылайша, мемлекеттік шығынның нәтижесі жердің қалай пайдаланылғанына байланысты бағалануы тиіс. Суару инфрақұрылымы салынған учаскеде жер пайдаланушы да өз міндеттерін орындап, өндірісті жолға қоюы керек.
Жерді жаңа пайдаланушыға беруге не кедергі?
Комиссия қайтарылған учаскелерді беру кезінде туындайтын әкімшілік мәселелерді де қарастырды.
Олардың қатарында жер учаскелеріне құқықтардың тоқтатылғанын тіркеудің нақты міндетті мерзімдерінің болмауы және пайдаланылмай жатқан жерлерді иесіз мүлік деп тану рәсімдерінің ұзақтығы бар.
Бұл рәсімдердің созылуы жердің жаңа пайдаланушыға өтуін кешеуілдетеді. Сондықтан келесі кезеңнің нәтижесі қайтарылған гектар санымен қатар, учаскелердің қаншалықты жылдам беріліп, нақты игеріле бастағанымен өлшенеді.
Жерді қайта бөлудің ауыл тұрғындарына әсерін Қазақстандағы жайылым тапшылығының азаюы туралы материалымызда бұған дейін қарастырып, ортақ пайдалануға берілген алқаптар мен өңірлердің алдағы жоспарларына тоқталған едік.
