Бүгін Қазақстанда Кәсіподақтар күні аталып өтуде. 10 қазанда елімізде еңбек адамдарының құқығын қорғап, қауіпсіз жұмыс жағдайын қамтамасыз етуге және жұмыс берушілермен тиімді диалог орнатуға атсалысып жүрген кәсіподақ ұйымдарына құрмет көрсетіледі, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылы бұл мерекенің маңызы арта түсті. Қазақстанда цифрландырылған ұжымдық шарттардың саны айтарлықтай көбейген.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша елімізде 19 683 ұжымдық шарт цифрлық форматқа көшірілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11 мыңнан астам құжатқа көп.
Алайда негізгі мәселе құжаттардың санында ғана емес. Еңбеккерлердің жалақысы, әлеуметтік кепілдіктері мен жұмыс орнындағы қауіпсіздігі қаншалықты қорғалғаны әлдеқайда маңызды.
10 қазан – Қазақстандағы Кәсіподақтар күні
Қазақстанда Кәсіподақтар күні жыл сайын 10 қазанда атап өтіледі. Бұл дата еліміздегі кәсіби мерекелер тізбесіне ресми түрде енгізілген.
Кәсіподақтардың негізгі міндеті – жұмыскерлердің еңбек және әлеуметтік-экономикалық құқықтары мен мүдделерін қорғау.
Олар еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, жұмыс жағдайларын жақсартуға, ұжымдық келіссөздер жүргізуге және еңбек дауларын шешуге қатысады.
Мұның бәрі әрбір еңбек адамының күнделікті өміріне тікелей әсер етеді.
Жалақының уақытылы төленуі, қауіпсіз еңбек жағдайы, әлеуметтік кепілдіктер мен заңды құқықтардың сақталуы жұмысшылар үшін ең өзекті мәселелердің қатарында.
Қазақстанда 20 мыңға жуық ұжымдық шарт цифрландырылды
Еңбек қатынастары саласындағы елеулі өзгерістердің бірі – ұжымдық шарттарды цифрландыру.
Еңбек министрлігінің дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 1 тамызға дейін 19 683 ұжымдық шарт электрондық форматқа көшірілген. Бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 11 мыңнан астам құжатқа артқан.
Дегенмен цифрландырылған шарттар санының өсуі дәл осынша жаңа келісім жасалды дегенді білдірмейді.
Ұжымдық шарт жұмыс беруші мен жұмыскерлер арасындағы еңбек қатынастарын реттеуге мүмкіндік береді.
Онда еңбекақы төлеу тәртібі, еңбек қауіпсіздігі, кәсіби оқыту, әлеуметтік қолдау және дауларды шешу мәселелері бойынша қосымша кепілдіктер қарастырылуы мүмкін.
Жұмыскерлер үшін бұл – өз құқықтары мен кепілдіктерін нақты құжат негізінде қорғаудың бір жолы.
Ал жұмыс берушілер үшін ұжымдық шарт еңбек ұжымымен қарым-қатынасты жүйелеп, келіспеушіліктердің алдын алуға көмектеседі.
Кәсіподақтар еңбек дауларын шешуге қатысады
Кәсіподақтардың маңызды қызметтерінің бірі – жұмыс берушілермен келіссөздер барысында еңбеккерлердің мүддесін білдіру.
Еңбек даулары көбіне жалақы төлеу, жұмыс кестесі, өндірістегі жағдай немесе еңбек шарты бойынша міндеттемелердің орындалуы мәселелеріне байланысты туындайды.
Мұндай жағдайда кәсіподақ жұмыскерлердің мәселесін жеке-жеке емес, ұжымдық деңгейде көтеруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда еңбек қатынастарын реттеудің маңызды тетіктерінің бірі – әлеуметтік әріптестік.
Бұл жүйеге жұмыскерлер, жұмыс берушілер және мемлекеттік органдар қатысады.
Олардың өзара келіссөз жүргізуі еңбек дауларының алдын алуға және туындаған мәселелерді заң аясында шешуге бағытталған.
Еңбек қауіпсіздігі әлі де өзекті мәселе
Жұмыскерлердің құқығын қорғау тек жалақы мен әлеуметтік кепілдіктерге қатысты емес.
Өндірістегі қауіпсіздік, еңбек жағдайларының заң талаптарына сәйкестігі және жұмыскерлердің денсаулығын сақтау да ерекше назар аударуды қажет етеді.
Еңбек министрлігінің дерегінше, 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында мемлекеттік еңбек инспекторлары 3,6 мыңнан астам тексеру жүргізген.
Соның нәтижесінде 36 мыңға жуық жұмыскердің құқығын қорғау бойынша шаралар қабылданған.
Бұл көрсеткіштер мемлекеттік бақылау жұмысына қатысты болғанымен, көтерілген мәселелер кәсіподақтардың негізгі міндеттерімен тығыз байланысты.
Еңбек жағдайын жақсарту, қауіптің алдын алу және заң бұзушылықтарды дер кезінде анықтау жұмыс берушілер мен жұмыскерлер үшін бірдей маңызды.
Ұжымдық шартты енді электрондық түрде рәсімдеуге болады
Қазақстанда еңбек қатынастарын цифрландыру кәсіподақтар мен жұмыс берушілердің өзара байланысына да әсер етіп жатыр.
HR Enbek порталында ұжымдық шарттарды электрондық форматта рәсімдеу мүмкіндігі қарастырылған.
Кәсіподақ өкілі құжат жобасын дайындап, оны жұмыс берушіге келісуге жібере алады.
Кейін құжаттың еңбек заңнамасына сәйкестігін мемлекеттік еңбек инспекторы тексереді.
Қол қойылған шарт тараптарға электрондық форматта қолжетімді болады. Ал оның түпнұсқалығын QR-код арқылы тексеруге мүмкіндік бар.
Бұған дейін біз ұжымдық шарттың түпнұсқалығын онлайн тексеру мүмкіндігі және электрондық құжаттардың еңбек қатынастарындағы рөлі туралы жазған едік.
Кәсіподақтар күні әр жұмыскердің құқығын еске салады
10 қазан – еңбек адамдарының мүддесін қорғап жүрген кәсіподақ өкілдеріне құрмет көрсететін күн.
Дегенмен бұл мерекенің мәні құттықтаулар мен салтанатты жиындармен шектелмейді.
Әрбір жұмыскер үшін ең бастысы – еңбегінің әділ бағалануы, жалақысының уақытылы төленуі, қауіпсіз ортада жұмыс істеуі және қажет болған жағдайда өз құқығын қорғай алуы.
Жұмыс берушілер үшін де еңбек ұжымымен ашық диалог орнатудың маңызы зор. Бұл өзара міндеттемелерді нақтылауға және келіспеушіліктерді дер кезінде шешуге көмектеседі.
Қазақстанда ұжымдық шарттарды цифрландыру мен әлеуметтік әріптестікті дамыту осы бағыттағы жұмыстың бір бөлігі саналады.
Қазақстанның барлық кәсіподақ өкілдерін және еңбек адамдарының құқығын қорғауға үлес қосып жүрген азаматтарды кәсіби мерекесімен құттықтаймыз!
Әрбір жұмыскердің еңбегі лайықты бағаланып, құқығы қорғалып, жұмыс орны қауіпсіз болсын!
