Қазақстанда экологиялық бастамаға қатысушылар саны 7 миллионнан асты. 2026 жылдың басынан бері «Таза Қазақстан» жобасына миллиондаған азамат атсалысты. Енді елде қоқысты қайта өңдейтін ірі кешендер салынып жатыр. Бұл нысандар полигондарға түсетін қалдық көлемін азайтуға мүмкіндік бермек, деп хабарлайды DKNews.kz.
Президент бастамасының жаңа нәтижелері туралы ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Мансұр Ошурбаев мәлімдеді. Оның айтуынша, «Таза Қазақстан» аясындағы жұмыстар аумақтарды тазалау және көгалдандырумен шектелмейді. Бағдарлама қалдықтарды өңдеу кәсіпорындарын салуды, экологиялық білім беруді және тұрғындармен кері байланысты цифрландыруды да қамтиды.
Тоғыз айда 7 миллионнан астам қазақстандық қатысты
Экологиялық шараларға қатысушылар саны жылдан жылға артып келеді. 2025 жылы «Таза Қазақстан» аясындағы іс-шараларға 6 миллион адам қатысса, 2026 жылдың басынан бері бұл көрсеткіш 7 миллионнан асты.
Азаматтар елді мекендерді тазалауға, қоғамдық орындарды абаттандыруға, ағаш отырғызуға және экологиялық акцияларға белсенді атсалысып жатыр.
Бастама іске қосылғалы Қазақстан бойынша шамамен 3,8 миллион тонна қоқыс жиналып, 9 мыңнан астам заңсыз қоқыс орны жойылған.
Дегенмен аумақты тазалау мәселені толық шешпейді. Жиналған қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу немесе қауіпсіз жолмен кәдеге жарату қажет. Сондықтан елде қоқыс өңдеу инфрақұрылымын дамытуға басымдық беріліп отыр.
Астана, Алматы және Жамбыл облысында 300 млрд теңгелік зауыттар салынып жатыр
Қазақстан шетелдік инвесторларды тарта отырып, тұрмыстық қалдықтарды өңдейтін заманауи кешендер салуға кірісті.
Жаңа кәсіпорындар Астана мен Алматы қалаларында және Жамбыл облысында бой көтеруде. Жобалардың жалпы құны 300 миллиард теңгеден асады.
Кешендердің тәуліктік жиынтық қуаттылығы 4,4 мың тонна қалдыққа дейін жетеді деп жоспарланған.
Бұл кәсіпорындарда Waste-to-Energy технологиясын пайдалану көзделіп отыр. Аталған тәсіл қайта өңдеуге келмейтін қалдықтардан электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді.
Нәтижесінде қоқыстың белгілі бір бөлігі полигондарға көмілмей, энергия өндіруге бағытталмақ. Алайда нақты тиімділік кәсіпорындардың жүктемесіне және өңдеуге түсетін қалдықтардың құрамына байланысты болады.
Мұндай зауыттарды Қарағанды, Атырау, Ақтөбе, Павлодар және еліміздің басқа да ірі қалаларында салу жоспарланған.
Өңірлерде қалдықтарды басқару инфрақұрылымын дамыту жұмыстары қазірдің өзінде жүргізіліп жатыр. Бұған дейін Қарағанды облысында 25 жылға есептелген қоқыс сұрыптау желісі бар полигонның құрылысы туралы да хабарланған болатын.
Қалдықтарды басқаруға 371,9 млрд теңгенің жобалары мақұлданды
Қоқыс өңдеу саласындағы жобалар утильалым қаражаты есебінен де қаржыландырылып жатыр.
Жалпы құны 371,9 миллиард теңге болатын 68 жоба мақұлданған. Соның ішінде 34 жобаға 122,6 миллиард теңге бөлінді.
Ал 9,9 миллиард теңгеге бағаланған 15 нысан пайдалануға берілді.
Бұл көрсеткіштер мақұлданған жобалардың бәрі бірдей жұмыс істеп тұрмағанын аңғартады.
Қаржы бөлінуі кәсіпорынның іске қосылғанын білдірмейді. Тұрғындар мен бизнес үшін нақты нәтиже жаңа нысандар қалдықтарды қабылдап, өңдеуге кіріскен кезде көрінеді.
EcoQoldau бағдарламасы аясында да жұмыстар жүргізілуде. Қағаз, шыны, автокөлік шиналары мен пластик сияқты қалдықтарды жинауды қолдауға 5,3 миллиард теңге бағытталған.
Қазақстанда 1,7 миллиард ағаш отырғызылды
«Таза Қазақстан» бастамасының маңызды бағыттарының бірі – елді мекендерді көгалдандыру және орман қорын қалпына келтіру.
Жоба басталғалы еліміздің қалалары мен ауылдарында 7 миллионнан астам ағаш отырғызылған. Ал мемлекеттік орман қоры аумағына 1 миллиардтан астам көшет егілді.
Президент жүктеген міндеттер аясында соңғы алты жылда елді мекендерге барлығы 18,1 миллион ағаш отырғызылды.
Осы кезеңде орманды қалпына келтіру жұмыстары барысында 1 миллион гектардан астам аумаққа шамамен 1,7 миллиард ағаш егілген.
Қазақстандағы орманмен көмкерілген жер көлемі 14 миллион гектарға жетті.
Дегенмен егілген көшеттер саны мен толық қалыптасқан орман алқабының көлемі екі бөлек көрсеткіш. Көгалдандырудың ұзақ мерзімді нәтижесі жас ағаштардың қаншалықты жерсініп, сақталатынына да байланысты.
Еске сала кетейік, бұған дейін Астананы көгалдандыру жоспары мен Есіл өзені бойында жасыл бағыт қалыптастыру жобасы туралы жазған едік. Жоба аясында елордадағы саябақтар, серуендеу және спорт аймақтарын өзара байланыстыру көзделген.
TazaQazBot арқылы 57 мыңнан астам өтініш қаралды
Экологиялық мәселелерді шешуге тұрғындардың өздері де қатыса алады.
Ол үшін TazaQazBot Telegram-боты жұмыс істейді. Азаматтар осы сервис арқылы ауладағы, көшедегі және қоғамдық орындардағы тазалыққа қатысты мәселелерді хабарлай алады.
Ресми мәлімет бойынша, бот арқылы 57 мыңнан астам өтініш түсіп, өңделген.
Бұл тұрғындардың жауапты қызметтермен байланысуына қосымша мүмкіндік береді. Дегенмен қаралған өтініш саны барлық мәселенің толық шешілгенін білдірмейді.
Өңірлерде экологиялық бақылауды цифрландыру да қолға алынған. Бұған дейін Қарағанды облысында абаттандыру талаптарының бұзылуын анықтау үшін 520 камера пайдаланылып жатқаны туралы хабарлаған болатынбыз.
265 балабақшада экологиялық бағдарлама енгізілді
«Таза Қазақстан» аясында балалардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға да көңіл бөлініп отыр.
Елдегі 265 мектепке дейінгі ұйымда «Жасыл балабақша» арнайы бағдарламасы енгізілген. Ал мектептерде экология тақырыбында 560 мыңнан астам сынып сағаты өткізілді.
ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Мансұр Ошурбаев бастаманың ұзақ мерзімді мақсатына тоқталды.
«Экологиялық сана, экологиялық білім беру және басқа да бағыттарға қатысты мәселелер жаңа Конституцияға енгізілді. “Таза Қазақстан” бастамасы тек сенбіліктермен шектелмейді. Бұл еліміздегі халықтың экологиялық санасын дамыту мәселесі», – деді Мансұр Ошурбаев.
Осылайша, экологиялық тәрбие жекелеген тазалық акцияларымен ғана шектелмей, білім беру жүйесіндегі тұрақты жұмыстардың біріне айналып келеді.
Сонымен бірге қалдықтарды басқару саласында атқарылатын жұмыс әлі аз емес.
Қазір мақұлданған 68 жобаның 15-і ғана пайдалануға берілген. Қалған нысандардың іске қосылуы Қазақстанның қоқысты жинау мен көму тәжірибесінен оны жүйелі түрде қайта өңдеу және кәдеге жаратуға қаншалықты жылдам өте алатынын көрсетпек.
