Қазақстан экономикасы мұнайға тәуелді болмай өсіп келеді. 2026 жылдың тоғыз айында елдің жалпы ішкі өнімі 4,2%-ға ұлғайды. Экономикалық өсімге құрылыс, өңдеу өнеркәсібі және көлік салалары негізгі үлес қосты. Енді Үкімет инвестиция тартуды жеделдетіп, тұрғын үйдің қолжетімділігін арттыруды және инфляцияны 10%-дан асырмауды көздеп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәліметтер 13 қазанда Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында жарияланды. Жиында еліміздің тоғыз айдағы әлеуметтік-экономикалық дамуы мен республикалық бюджеттің атқарылу қорытындылары қаралды.
Отырыстың нәтижесінде министрліктер мен әкімдіктерге нақты тапсырмалар берілді. Олардың бір бөлігі баспана алуды жоспарлап жүрген азаматтарға, кәсіпкерлерге және инвесторларға тікелей қатысты.
Мұнай өндірісі төмендесе де, бес сала экономикалық өсімнің 80,5%-ын қамтамасыз етті
Мұнай секторындағы құлдырауға қарамастан, Қазақстан экономикасы оң өсімді сақтап қалды. Ең жоғары көрсеткіштер шикізат өндіруден бөлек салаларда тіркелді.
2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларындағы өсім көрсеткіштері:
- Құрылыс – 11,5%.
- Өңдеу өнеркәсібі – 8,6%.
- Көлік саласы – 7,2%.
- Сауда – 6,2%.
- Ауыл шаруашылығы – 5,8%.
Осы бес саланың жалпы ішкі өнім өсіміне қосқан жиынтық үлесі шамамен 80,5%-ға жетті.
Бұл көрсеткіш Қазақстан экономикасының тек мұнай бағасы мен өндіріс көлеміне ғана сүйенбейтінін көрсетеді. Өнеркәсіп, инфрақұрылым және ішкі сауда экономикалық белсенділікті қолдап отыр.
«Мемлекет басшысы Үкіметке экономиканың орнықты әрі сапалы дамуын қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты күшейтуді тапсырды. Биылғы жылдың аяқталуына 2,5 ай қалды. Мұнай секторындағы құлдырауға қарамастан, ел экономикасы өсім траекториясына шығып, 4,2%-ға жетті. Экономикалық өсімнің негізгі қозғаушы күші шикізаттық емес сектор болып отыр», – деді Олжас Бектенов.
Сыртқы саудада да оң өзгеріс бар.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанның төлем балансының ағымдағы шоты 2,4 млрд доллар профицитпен қалыптасты.
Ал 2025 жылдың сәйкес кезеңінде 3,6 млрд доллар тапшылық болған.
Екі кезеңнің арасындағы айырмашылық 6 млрд долларды құрайды. Үкімет мұны экспорт көлемінің қарқынды өсуімен байланыстырып отыр.
Инфляция 9,3%-ға дейін баяулады. Бірақ баға әлі де өсіп жатыр
Экономиканың өсуі дүкендердегі бағаның төмендегенін білдірмейді.
Тоғыз айдың қорытындысында Қазақстандағы жылдық инфляция 9,3%-ға дейін баяулады. Үкімет пен Ұлттық банктің жыл соңына дейінгі басты міндеті – бұл көрсеткішті 10%-дан төмен деңгейде сақтау.
Тұтынушылар үшін мұның мәні қарапайым: инфляцияның баяулауы тауарлар мен қызметтердің арзандағанын емес, олардың бағасы бұрынғыдан баяуырақ өсіп жатқанын білдіреді.
Сондықтан инфляциялық қысымды төмендету экономикалық саясаттың негізгі міндеттерінің бірі болып қала береді.
Қазақстанда ипотеканың бастапқы жарнасы төмендеуі мүмкін
Үкімет отырысындағы халық үшін ең өзекті тапсырмалардың бірі тұрғын үйге қатысты болды.
Олжас Бектенов баспана сатып алуды жоспарлап жүрген азаматтар үшін тұрғын үй бағдарламаларының қолжетімділігін арттыруды тапсырды.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Өнеркәсіп және құрылыс министрлігімен бірлесіп, ипотеканың бастапқы жарнасын төмендету жөнінде ұсыныстар әзірлеуі тиіс.
Әзірге бастапқы жарнаның қанша пайызға төмендейтіні белгісіз. Жаңа талаптар бекітілген жоқ, мемлекеттік органдарға тек тиісті ұсыныстар дайындау тапсырылды.
Егер бастапқы жарна азайтылса, баспана алуға қажетті алғашқы жинақ көлемі де қысқаруы мүмкін. Алайда несие сомасы ұлғайған жағдайда қарыз алушының ай сайынғы төлемі мен жалпы борыштық жүктемесі артуы ықтимал.
Үкіметтің тұрғын үй құрылысына қатысты жоспары да ауқымды.
2026 жылдың соңына дейін елде 20,4 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілуі тиіс.
Премьер-министр құрылысы қағаз жүзінде ғана аяқталған нысандарды есепке алмауды талап етті. Жаңа үйлер инженерлік инфрақұрылыммен толық қамтамасыз етіліп, аумағы абаттандырылуы керек.
Әкімдіктерге жер телімдерін алдын ала дайындап, инженерлік желілерді тартуды жеделдету тапсырылды.
Жоспарланған 200 өндірістік жобаның 106-сы ғана іске қосылды
Өңдеу өнеркәсібі Үкіметтің ерекше бақылауына алынды.
2026 жылы Қазақстанда 200 жаңа өндірістік жобаны іске қосу жоспарланған. Қазір оның 106-сы пайдалануға берілді.
Демек, жоспардағы тағы 94 жобаны жүзеге асыру қажет.
Премьер-министр металлургия саласына жеке тоқталды. Өйткені металлургиялық кәсіпорындардың тұрақты жұмысы шикізат жеткізіліміне және өндірістік қуаттардың толық жүктелуіне байланысты.
«Нақты секторды одан әрі дамыту аясында өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемін төмендетпеу қажет. Металлургия көптеген экономика салаларының негізі саналады. Сондықтан оның тұрақты дамуын қамтамасыз етіп, қолда бар әлеуетін іске асыру үшін шаралар қабылдау керек. Металлургиялық кәсіпорындарды шикізатпен толық қамтамасыз ету үшін шетелдік серіктестермен барлық келіссөзді аяқтап, келісімдерді іс жүзінде орындауға кірісу қажет. Соның ішінде жеткізілім географиясын кеңейту керек», – деді Олжас Бектенов.
«Самұрық-Қазына» қорына және Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне отандық металлургиялық кәсіпорындарды шикізатпен ұзақ мерзімді қамтамасыз ету тетіктерін әзірлеу тапсырылды.
Сауда министрлігі қазақстандық өнімдердің шетел нарықтарына шығуына кедергі келтіретін тосқауылдарды азайтуы тиіс.
Ал Қаржы министрлігі заңсыз немесе толық рәсімделмеген тауарлардың импортын бақылауды күшейтеді.
Көлік министрлігі мен «Қазақстан темір жолы» компаниясына шикізат пен қажетті бөлшектер тиелген вагондар мен контейнерлердің үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз ету міндеті жүктелді.
Кәсіпорындар үшін бұл өндіріс көлеміне тікелей әсер ететін мәселе. Шикізат кешіксе немесе тасымалдау тізбегінде іркіліс болса, дайын тапсырыстардың өзі уақытында орындалмауы мүмкін.
Инвестиция көлемі 67,8 трлн теңгеге жетуі тиіс
Үкіметтің ең ауқымды экономикалық жоспарларының бірі жаңа инвестициялық кезеңді іске қосуға бағытталған.
Инвестициялық саясат тұжырымдамасына сәйкес, 2030 жылға қарай негізгі капиталға салынатын инвестиция көлемін шамамен үш есеге ұлғайту көзделген.
2025 жыл 23,5 трлн теңге
2030 жылға мақсат 67,8 трлн теңге
Басымдық технологиялық жобаларға, өңдеу өнеркәсібіне, өнімді терең өңдеуге және жоғары қосылған құн қалыптастыратын өндірістерге беріледі.
«Мемлекет басшысы жаңа инвестициялық кезеңді толық іске қосу үшін белсенді шаралар қабылдауды тапсырды. Бұл бағытта ұзақ мерзімді және технологиялық инвестицияларды тартуға, өңдеу өнеркәсібін және өнімді терең өңдеуді дамытуға басымдық беру керек. Жалпы қосылған құнды бірнеше есе арттыратын серпінді жобалар басты назарда болуы тиіс», – деді Олжас Бектенов.
Сыртқы істер министрлігі мен Ұлттық экономика министрлігіне «инвестицияға тапсырыс» тетігін түбегейлі жаңарту жөніндегі іс-қимыл жоспарын он күн ішінде дайындау тапсырылды.
Ұлттық экономика министрлігі екі апта ішінде жоғары қосылған құны бар жобаларға инвестиция тартуды ынталандыратын қосымша шараларды қарастыруы тиіс.
Үкімет шетелден тек қаржы әкелетін емес, технология, өндірістік тәжірибе және жаңа нарықтарға шығу мүмкіндігін ұсынатын ірі инвесторларды тартуға мүдделі.
Қазақстанда газдандыру деңгейі 64,5%-ға жетуі керек
Энергетика саласындағы маңызды міндеттердің бірі – газ инфрақұрылымын дамыту.
2026 жылдың соңына дейін Қазақстанды газдандыру деңгейін 64,5%-ға жеткізу жоспарланып отыр.
Ал 2035 жылға қарай бұл көрсеткіш 80%-ға жетуі тиіс.
«Мемлекет басшысы 2035 жылға қарай газдандыру деңгейін 80%-ға жеткізуді тапсырды. Биылғы жылдың соңына дейін бұл көрсеткіш 64,5%-ға жетуі керек. Энергетика министрлігіне QazaqGaz компаниясымен және өңір әкімдіктерімен бірлесіп, қолданыстағы инфрақұрылымды жаңғырту, магистральдық газ құбырларын уақытылы салу және газ саласындағы ірі жобаларды іске асыру бойынша шаралар қабылдауды тапсырамын», – деді Премьер-министр.
Бұл тапсырмалардың орындалуы газ желісі әлі тартылмаған елді мекендер мен кәсіпорындар үшін ерекше мәнге ие.
Энергетика министрлігі, QazaqGaz және жергілікті әкімдіктер инфрақұрылымды жаңарту мен жаңа газ құбырларын салу жұмыстарын үйлестіруі тиіс.
Елдегі 600-ге жуық базар цифрландырылмақ
Сауда саласында да өзгерістер күтіліп отыр.
Үкіметтің мәліметінше, Қазақстанда 600-ге жуық сауда базары жұмыс істейді. Бұл нысандар шағын және микробизнес үшін маңызды сауда алаңдары саналады.
Енді олардың қызметін цифрлық жүйе арқылы бақылау жоспарланып отыр.
«Сауда базарларын цифрландыру мәселесі ерекше назар аударуды қажет етеді. Қазір елімізде 600-ге жуық базар жұмыс істейді. Бұл – шағын және микробизнес үшін негізгі инфрақұрылым. Цифрландыру базарлардың нақты қызметін көруге, кәсіпкерлік қызметті заңдастыруға және салық базасын кеңейтуге мүмкіндік береді», – деді Үкімет басшысы.
Сауда министрлігіне Жасанды интеллект министрлігімен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, тиісті ақпараттық жүйені құруды жеделдету тапсырылды.
Биліктің мақсаты – базарлардағы кәсіпкерлік қызметтің ашықтығын арттыру және салықтық есепке алуды жақсарту.
Ал саудагерлерге қандай жаңа талаптар қойылатыны ақпараттық жүйенің жұмыс тәртібі нақтыланғаннан кейін белгілі болады.
Бес облыс экономикалық көрсеткіштер бойынша артта қалып отыр
Қазақстан өңірлерінің даму қарқыны біркелкі емес.
Үкіметтің бағалауынша, негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер бойынша оң динамика мына өңірлерде тіркелген:
- Түркістан, Алматы, Жамбыл, Қызылорда облыстары;
- Павлодар, Маңғыстау, Қостанай облыстары;
- Ұлытау және Абай облыстары;
- Астана, Алматы және Шымкент қалалары.
Ал бірнеше көрсеткіш бойынша артта қалу бес облыста анықталды.
Олар – Атырау, Ақмола, Ақтөбе, Қарағанды және Жетісу облыстары.
Осы өңірлердің әкімдеріне жағдайды түзету үшін жедел шаралар қабылдау тапсырылды.
Сонымен бірге жергілікті атқарушы органдарға қосымша кіріс көздерін жұмылдыру және ішкі резервтерді барынша пайдалану міндеті қойылды.
Мақсат – өңірлердің республикалық бюджеттен жоспардан тыс бөлінетін қаржыға тәуелділігін азайту.
Үкімет тапсырмаларын орындауға екі жарым ай қалды
2026 жылдың соңына дейін Үкімет бірнеше ірі міндетті қатар орындауы қажет.
Олардың қатарында инфляцияны тежеу, өндірістік жобаларды іске қосу, инфрақұрылым құрылысын аяқтау және тұрғын үйді пайдалануға беру бар.
Ауыл шаруашылығында егін жинау науқанын уақытында аяқтап, астық сақтайтын элеваторлар мен қоймалардың барлық мүмкіндігін пайдалану тапсырылды.
Ал жаңадан ашылған сүт-тауар фермаларындағы сүт өндірісі жыл соңына қарай олардың жобалық қуатының кемінде 70%-ына жетуі керек.
Көлік саласында шекарадан жүк өткізу уақытын қысқарту, логистикалық орталықтарды дамыту және бірыңғай цифрлық ілеспе құжаттарды енгізу көзделген.
Экономикалық тапсырмалардың орындалуын үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жүктелді.
«Біздің алдымызда сапалы экономикалық өсімді қамтамасыз ету міндеті тұр. Жоспарлы көрсеткіштерге қол жеткізу үшін іс-қимылдың үйлесімділігі, барынша нәтижелі жұмыс және әрбір министр мен әкімнің жеке жауапкершілігі қажет», – деді Олжас Бектенов.
Алдағы екі аптада министрліктер инвестициялық ынталандыру бойынша жаңа ұсыныстарын әзірлеуі тиіс.
Жыл соңында Үкіметтің жоспарлары қаншалықты орындалғаны нақты экономикалық көрсеткіштерден көрінеді.
Бұған дейін біз Қазақстан экономикасының 2026 жылдың алғашқы бес айындағы даму қарқыны туралы да жазған едік. Ол кезде жалпы ішкі өнімнің өсімі 3,7% болған. Тоғыз айдың қорытындысында бұл көрсеткіш 4,2%-ға жетті.
