Қазақстанда көмір тасымалы 1,5%-ға өсті. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында теміржол арқылы 77,8 млн тонна көмір жеткізілді. Оның 25 млн тоннасы экспортқа жөнелтілсе, 51 млн тоннадан астамы ел ішінде тасымалданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 76,6 млн тоннаны құраған. Биылғы өсім ел ішіндегі тұтынушылар мен сыртқы нарықтарға көмір жеткізу жұмыстарының жалғасып жатқанын көрсетеді.
Жылыту маусымына 28,1 млн тонна көмір жеткізілді
Қазақстанда жаңа жылыту маусымына дайындық аясында көмір тасымалы мамыр айынан бастап жүргізіліп келеді.
2026 жылғы 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығында республика бойынша 28,1 млн тонна көмір тасымалданған.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткішпен бірдей.
Жеткізілген көмірдің басым бөлігі жылу электр орталықтарына бағытталды.
Атап айтқанда, ЖЭО-ларға 25,8 млн тонна, ал коммуналдық-тұрмыстық қажеттіліктерге 2,3 млн тонна көмір жөнелтілген.
Мұндай бөлу жылыту маусымына дайындық кезінде электр және жылу өндіретін кәсіпорындардың отынмен қамтамасыз етілуіне басымдық берілетінін көрсетеді.
Жылу электр орталықтарында көмір қоры жеткілікті
Жылыту маусымының тұрақты өтуі үшін жылу электр орталықтарындағы отын қорының жеткілікті болуы маңызды.
Ұсынылған мәліметке сәйкес, Қазақстандағы барлық ЖЭО-да көмір қоры белгіленген нормативтік деңгейде немесе одан жоғары.
Бұл жылыту маусымы басталған кездегі отынмен қамтамасыз ету жағдайын сипаттайды.
Сонымен бірге жылыту кезеңінде көмір жеткізудің тұрақты жалғасуы да маңызды. Өйткені отын шығыны ауа райына, жылу өндіру көлеміне және кәсіпорындардың жұмыс режиміне байланысты өзгеріп отырады.
Қазіргі уақытта көмір тасымалы штаттық режимде жүзеге асырылып жатыр.
Халыққа арналған көмірге сұраныс азайды
2026–2027 жылдардағы жылыту маусымында коммуналдық-тұрмыстық қажеттіліктерге арналған көмірге жоспарлы сұраныс 7,3 млн тоннаны құрайды.
Бұл өткен жылыту маусымымен салыстырғанда 154 мың тоннаға аз.
Сұраныстың төмендеуіне елдегі газдандыру деңгейінің артуы әсер еткен.
Газға қосылған елді мекендер мен тұрғын үйлер саны көбейген сайын, тұрмыстық мақсатта қатты отынды пайдалануға қажеттілік біртіндеп азаюы мүмкін.
Дегенмен көмірмен жылытылатын тұрғын үйлер мен әлеуметтік нысандар үшін отынды уақытында жеткізу мәселесі өзекті болып қала береді.
Сондықтан теміржол тасымалы жылыту маусымына дайындықтың негізгі бағыттарының бірі саналады.
Көмір тасымалына 18,5 мың вагон жұмылдырылды
Көмірді уақытында жеткізу үшін «Қазтеміртранс» АҚ-ның 18,5 мың жартылай вагоны пайдаланылып жатыр.
Компанияның жалпы паркінде 27 мың жартылай вагон бар.
Тасымал көлемі ұлғайып, жүктеме артатын кезеңдерде қосымша 3 мың вагонға дейін резерв қалыптастыру қарастырылған.
Бұл көмір жөнелту қарқыны артқан жағдайда қосымша жылжымалы құрамды пайдалануға мүмкіндік береді.
Берілген ақпаратқа сәйкес, қолда бар вагон паркі көмір тасымалдау қажеттілігін толық қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта жылжымалы құрамның жетіспеушілігіне байланысты шектеулер немесе мәселелер тіркелмеген.
Көмір экспорты 25 млн тоннаға жетті
Қазақстан көмірді ішкі нарыққа жеткізумен қатар, экспортқа да шығарып отыр.
2026 жылдың тоғыз айында теміржол арқылы шетелге 25 млн тонна көмір жөнелтілген.
Ал ел ішіндегі тасымал көлемі 51 млн тоннадан асты.
Бұл деректер теміржол инфрақұрылымының көмір өнеркәсібі үшін маңызын көрсетеді.
Ішкі нарықта көмір жылу электр орталықтары мен коммуналдық-тұрмыстық тұтынушыларға қажет болса, экспорттық жеткізілімдер сыртқы сауда бағытындағы тасымалдың бір бөлігін құрайды.
Осы екі бағыттағы жұмысты үйлестіру теміржол вагондарын тиімді пайдалану мен жеткізу кестесін сақтауға байланысты.
Жылыту маусымында көмір тапшылығы бола ма?
Қазіргі ресми мәліметтер көмір тасымалының жоспарлы режимде жүріп жатқанын көрсетеді.
Жылу электр орталықтарындағы отын қоры нормативтік деңгейде немесе одан жоғары, ал тасымалдауға қажетті вагондар жеткілікті.
Сонымен қатар жүктеме артатын кезеңдер үшін қосымша вагон резерві қарастырылған.
Алайда бұл елдің барлық өңірінде бөлшек саудадағы көмір бағасы немесе жеке тұтынушыларға жеткізу мерзімі бірдей болады дегенді білдірмейді.
Өңірлердегі жағдай жергілікті сұранысқа, көмір қоймаларының қорына және соңғы тұтынушыға жеткізу мүмкіндіктеріне де байланысты.
Жалпы алғанда, 2026 жылғы тоғыз айдың қорытындысы бойынша теміржолмен көмір тасымалы өскен. Ал жаңа жылыту маусымына дайындық аясындағы жеткізілімдер өткен жылғы деңгейде сақталған.
Бұған дейін біз Қазақстанда көмір жеткізілімін жасанды интеллект арқылы бақылау жүйесі енгізілгені туралы жазған едік. Жүйе отынның өндірушіден тұтынушыға дейінгі қозғалысын қадағалап, тасымалдаудағы ықтимал кідірістерді ертерек анықтауға бағытталған.
