1 қарашадан бастап Қазақстанда пастерленген түйе сүтіне арналған жаңа ұлттық стандарт қолданылады. Құжат өнімнің сапасы мен қауіпсіздігіне, қапталуына, сақталуына және тасымалдануына бірыңғай талаптар белгілейді. Жаңа ережелер отандық өндірушілерге өнім түрлерін кеңейтіп, шетелдік нарықтарға шығуға мүмкіндік беруге бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Пастерленген түйе сүті. Техникалық шарттар» деп аталатын ҚР СТ 4050-2026 стандарты Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының 2026 жылғы 11 қыркүйектегі № 41-НҚ бұйрығымен бекітілген.
Түйе сүтіне қандай талаптар қойылады?
Жаңа ұлттық стандарт пастерленген түйе сүтін өндіруге және оның сапасын бағалауға ортақ талаптар енгізеді.
Құжат өнімнің қауіпсіздігі мен сапасына, таңбалануына, қапталуына, тасымалдануына және сақталуына қатысты талаптарды қамтиды.
Сонымен қатар онда бірыңғай терминология, өнімді жіктеу тәртібі және оның сипаттамаларын бағалауға арналған көрсеткіштер белгіленген.
Бұл өндірушілерге өнімді ортақ техникалық талаптарға сәйкес шығаруға, ал сапаны бағалау кезінде бірдей өлшемдерді қолдануға мүмкіндік береді.
Стандарт 2026 жылға арналған Ұлттық стандарттау жоспары аясында әзірленді.
Құжатты «ҚазСтандарт» республикалық мемлекеттік кәсіпорны дайындаған. Ал оны әзірлеуге «Антиген» ғылыми-өндірістік компаниясы бастамашы болған.
Жаңа стандарт 2026 жылғы 1 қарашадан бастап күшіне енеді.
Түйе сүтінен енді қандай өнімдер өндіріледі?
Қазақстанда түйе сүті дәстүрлі түрде шұбат пен қымыран дайындауға пайдаланылады.
Алайда соңғы 15–20 жылда әлемдік нарықта түйе сүтіне деген қызығушылық артып, оны қолдану аясы кеңейген.
Қазір түйе сүті тек ашытылған сусындар өндірісінде ғана емес, басқа да тағам өнімдерін дайындауда қолданылады.
Мысалы, одан балмұздақ, конфитюр және кофеге қосылатын сүт өнімдері әзірленеді.
Түйе сүтінен дайындалатын капучиноның бір түрі камелчино деп аталады.
Мұндай өнімдерді өндіруде пастерленген түйе сүті пайдаланылады.
Пастерлеу — сүтті белгілі бір температурада өңдеу арқылы ондағы ауру тудыруы мүмкін микроорганизмдердің санын азайтуға бағытталған технологиялық процесс.
Жаңа стандарт осы бағыттағы өндірістер үшін ортақ талаптар қалыптастыруға арналған.
Қазақстан түйе сүтін Қытай мен Таяу Шығысқа экспорттауды көздейді
Ұлттық стандарттың енгізілуі тек ішкі нарыққа ғана қатысты емес.
Қазақстан түйе сүтінен өндірілетін өнімдердің экспорттық әлеуетін арттыруды да жоспарлап отыр.
Басым нарықтар қатарында Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттер, Қытай және Таяу Шығыс елдері қарастырылып жатыр.
Бұл бағыттарда түйе сүтінен жасалған өнімдерді өткізу мүмкіндіктері зерделенуде.
Бірыңғай стандарт отандық кәсіпорындарға өнім сапасын жүйелі бақылауға және шетелдік серіктестермен жұмыс істеуге қажетті техникалық негіз қалыптастыруға көмектесуі мүмкін.
Дегенмен ұлттық стандарттың қабылдануы өнімдердің аталған елдерге автоматты түрде экспортталатынын білдірмейді.
Шетелдік нарыққа шығу үшін импорттаушы мемлекеттердің санитариялық, ветеринариялық және өзге де міндетті талаптарын орындау қажет.
Жаңа стандарт өндірушілерге не береді?
Пастерленген түйе сүтіне арналған ортақ талаптар кәсіпорындарға өндіріс процесін біріздендіруге мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе жаңа өнім түрлерін шығарып, сауда желілеріне немесе экспорттық нарықтарға шығуды жоспарлаған өндірушілер үшін маңызды.
Бірыңғай техникалық көрсеткіштер өнім сапасын салыстыруды және өндірістік бақылауды жеңілдетуге бағытталған.
Сонымен қатар жаңа стандарт түйе сүтін терең өңдеу саласындағы кәсіпкерлік бастамаларды дамытуға ықпал етуі мүмкін.
Мәселен, кәсіпорындар дәстүрлі шұбат өндірісімен қатар, пастерленген сүт, балмұздақ, десерт және кофеге арналған өнім түрлерін дамыта алады.
Бұл ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеу деңгейін арттырып, дайын өнімнің қосылған құнын көбейтуге мүмкіндік береді.
Түйе шаруашылығы үшін жаңа мүмкіндік
Қазақстанда түйе сүтін өңдеу бағытындағы жаңа талаптардың пайда болуы мал шаруашылығы мен тамақ өнеркәсібі арасындағы байланысты нығайтуға бағытталған.
Бұған дейін түйе сүті негізінен дәстүрлі сусындармен байланысты болса, енді оны заманауи тағам өндірісінде кеңінен пайдалану мүмкіндіктері қарастырылып отыр.
Пастерленген түйе сүтіне арналған ҚР СТ 4050-2026 стандарты осы нарықты дамыту үшін ортақ техникалық негіз қалыптастырады.
Құжаттың негізгі мақсаты — сапалы әрі қауіпсіз өнім өндіруге жағдай жасау, отандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру және экспортқа шығарылатын өнім түрлерін көбейту.
Жаңа стандарттың қолданысқа енгізілуі 1 қарашаға жоспарланған. Оның өндіріс көлеміне және экспортқа нақты әсері алдағы уақытта белгілі болады.
Бұған дейін біз қазақстандық ғалымдардың түйе сүтінен пастерленген сүт, йогурт, сүзбе массасы мен ірімшік өндіру технологияларын әзірлегені туралы жазған едік. Жаңа ұлттық стандарт осындай өнімдерді өндіру саласын одан әрі дамытуға негіз бола алады.
