Қазақстанда су және кәріз инфрақұрылымын жаңартуға 1,9 трлн теңге тарту жоспарланып отыр. Бұл қаражат мыңдаған шақырым инженерлік желіні жаңартуға және 45 қаладағы кәріз-тазарту құрылыстарын салу мен реконструкциялауға бағытталмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоспар 14 қазанда өткен POWER TRENDS форумында таныстырылды. «МЭКС ұлттық жобасы және электр энергетикасы саласын дамыту. Қазақстандық бизнес үшін мүмкіндіктер» атты панельдік сессияда коммуналдық инфрақұрылымның тозуы, отандық өндірушілерді қолдау және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын цифрландыру мәселелері талқыланды.
Су және кәріз желілерінің тозуы қаншаға жетті?
Қазақстанда инженерлік инфрақұрылымды жаңарту мәселесі өзекті болып отыр.
Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы Бақытжан Жүнісбековтің мәліметінше, қазіргі уақытта су құбыры желілерінің тозу деңгейі 38%-ды, ал кәріз желілерінің тозуы 54%-ды құрайды.
Бұл кәріз инфрақұрылымының жартысынан астамы тозғанын білдіреді.
Бұған дейін саланы дамыту шаралары аясында 9,5 мың шақырымнан астам желі реконструкцияланып, кеңейтілген.
Соған қарамастан, инженерлік желілерді жаңарту қажеттілігі сақталып отыр.
Жаңа жоспар бойынша 1,9 трлн теңге тарту көзделген. Қаражат 5 мың шақырым сумен жабдықтау желісін және 2,8 мың шақырым су бұру желісін жаңартуға бағытталмақ.
Сонымен қатар 45 қалада кәріз-тазарту құрылыстарын салу және реконструкциялау жоспарланған.
2030 жылға қарай не өзгеруі тиіс?
Үкімет коммуналдық инфрақұрылымның тозу деңгейін кезең-кезеңімен төмендетуді көздеп отыр.
2030 жылға қарай сумен жабдықтау желілерінің тозуын қазіргі 38%-дан 33%-ға, ал кәріз желілерінің тозуын 54%-дан 41%-ға дейін азайту жоспарланған.
Яғни су құбыры желілерінің тозу көрсеткішін 5 пайыздық тармаққа, ал кәріз желілерінікін 13 пайыздық тармаққа төмендету көзделіп отыр.
Бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін қолданыстағы желілерді ауыстырумен қатар, тазарту нысандарын жаңғырту да қажет.
Қазір кәріз-тазарту құрылыстарына қатысты 11 жоба іске асырудың әртүрлі кезеңінде тұр. Олардың қатарында жобалау-іздестіру жұмыстары да бар.
129 жобаға 340 млрд теңгеден астам қарастырылған
«Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясындағы жұмыстар МЭКС порталы арқылы жүргізіліп жатыр.
Қазіргі уақытта порталда сумен жабдықтау және су бұру саласына қатысты жалпы құны 340,2 млрд теңге болатын 129 жоба орналастырылған.
Оның ішінде 67 жоба бойынша конкурстық рәсімдер аяқталып, жеңімпаздар анықталған. Бұл жобалардың жалпы құны 123,3 млрд теңгені құрайды.
Сонымен қатар 111,2 млрд теңгелік 63 жоба бойынша мердігер ұйымдармен келісімшарттар жасалған.
Бұл деректер коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту жұмыстарының бір бөлігі сатып алу және мердігерлерді анықтау кезеңінен өткенін көрсетеді.
Алайда барлық жобаның құрылысы аяқталды деген сөз емес.
Коммуналдық төлемдер туралы ақпарат банктік қосымшаларда пайда болуы мүмкін
Форумда тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын цифрландыру мәселесіне де ерекше назар аударылды.
Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Дархан Мырзабаев Smart Turmys және WaterTech платформаларын дамыту бағыттарын таныстырды.
Smart Turmys коммуналдық қызметтерге қатысты мәліметтерді бір жүйеге біріктіруге арналған.
Платформа абоненттер мен нысандар, коммуналдық төлемдер және ресурстарды тұтыну туралы деректерді жинақтауды көздейді.
Сонымен қатар оны банктік қосымшалармен интеграциялау мүмкіндігі қарастырылып жатыр.
Егер бұл шешім іске асырылса, азаматтар банктік қосымша арқылы коммуналдық төлемдердің қалай есептелгенін, қанша су немесе басқа ресурс тұтынғанын және есепке алу аспаптарын салыстырып тексеру мерзімдерін көре алады.
Әзірге мұндай интеграцияның нақты іске қосылатын күні жарияланған жоқ.
WaterTech су шығыны мен апаттарды бақылауға көмектеспек
WaterTech платформасы сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін бақылауға бағытталған.
Оның көмегімен су шығындарын, инженерлік желілердің жай-күйін және апаттылық деңгейін талдау жоспарланып отыр.
Мұндай цифрлық құралдар қай учаскелердің тозғанын анықтауға, жөндеу жұмыстарын жоспарлауға және инфрақұрылымды жаңарту қажеттілігін бағалауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар коммуналдық кәсіпорындардың қызметіне қатысты ақпараттың ашықтығын арттыру көзделген.
Бұл бағытта басты міндет — жиналған деректерді нақты басқарушылық шешімдер қабылдауға пайдалану.
Қазақстандық зауыттарға 95,9 млрд теңгелік мүмкіндік
МЭКС ұлттық жобасы отандық өнеркәсіп кәсіпорындары үшін де жаңа тапсырыстар қалыптастыруға бағытталған.
Вице-министр Олжас Сапарбековтің мәліметінше, мамандандырылған платформада материалдар мен жабдықтарға жалпы қажеттілігі 95,9 млрд теңге болатын 88 жоба орналастырылған.
Осы жобалар аясында 2 118 тапсырыс қалыптастырылып, жеткізушілерден 1 088 баға ұсынысы түскен. Оның 688-і қабылданған.
Қазақстандық өндірушілердің қатысуын кеңейту үшін арнайы сатып алу модулі қарастырылған.
Ол Отандық тауар өндірушілер тізілімімен және E-PSD жүйесімен интеграцияланған.
Бұл тетік инфрақұрылымдық жобаларға қажетті материалдар мен жабдықтарды отандық кәсіпорындардан сатып алу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған.
Алдағы уақытта өнеркәсіптік кооперацияны дамыту, сатып алу рәсімдерін жетілдіру және офтейк-келісімшарттар жасасу жоспарланып отыр.
Офтейк-келісімшарт өндіруші мен сатып алушы арасында болашақта шығарылатын өнімді жеткізу жөніндегі алдын ала уағдаластықты білдіреді.
Мұндай тетік кәсіпорындарға өндіріс көлемін жоспарлауға және ұзақмерзімді тапсырыстарға сүйенуге мүмкіндік береді.
Qarmet және басқа кәсіпорындармен келісімдер жасалды
POWER TRENDS форумы аясында коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту саласындағы ынтымақтастық туралы алты келісімге қол қойылды.
Келісімдерге «Қазақстандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту және дамыту орталығы» АҚ төрағасы қатысты.
Ынтымақтастыққа тартылған ұйымдар қатарында Qarmet, «ТЭМПО-Казахстан», «Павлодарский трубопрокатный завод», «Қазақстан құрылысшылар одағы», «Стальцинк», «Казахстанский арматурно-изоляторный завод», DSO Partner және «Кентауский трансформаторный завод» бар.
Бұл келісімдер инфрақұрылымдық жобалардағы отандық өнім үлесін арттыруға бағытталған.
Негізгі міндет — Қазақстанда өндірілетін құбырлар, құрылыс материалдары, электр жабдықтары және басқа да қажетті өнімдерді пайдалану мүмкіндіктерін кеңейту.
Сонымен қатар импортқа тәуелділікті азайтып, қазақстандық кәсіпорындар арасындағы өндірістік байланысты күшейту көзделіп отыр.
Бұл тұрғындар үшін нені білдіреді?
Коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртудың түпкі мақсаты — сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің сенімділігін арттыру.
Ескірген желілерді ауыстыру апат қаупін азайтуға, ал тазарту құрылыстарын жаңарту коммуналдық жүйелердің жұмысын жақсартуға бағытталған.
Цифрлық платформалар енгізілген жағдайда тұрғындар коммуналдық қызметтер туралы ақпаратты ыңғайлырақ ала алады.
Сонымен қатар отандық өндірушілерді жобаларға тарту өнеркәсіп кәсіпорындарының тапсырыс көлемін арттыруға мүмкіндік беруі мүмкін.
Дегенмен жарияланған жоспарларда коммуналдық тарифтердің өзгеруі немесе жаңа цифрлық қызметтердің нақты іске қосылу мерзімдері туралы ақпарат берілген жоқ.
Қазір негізгі назар инженерлік желілерді жаңартуға, сатып алу рәсімдерін ұйымдастыруға және 2030 жылға дейін инфрақұрылымның тозу деңгейін төмендетуге аударылып отыр.
