Орталық Азия елдері жер сілкінісіне төзімді құрылысқа ортақ талаптар әзірлеуге кірісті. Қазақстан, Тәжікстан және Қырғызстан мамандары Душанбе қаласында бас қосып, сейсмикалық қауіпті аймақтарда ғимараттарды жобалау мен салудың бірыңғай тәсілдерін талқылап жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
14–15 қазанға жоспарланған халықаралық кеңес «Орталық Азияға арналған бірыңғай сейсмикалық нормаларды әзірлеу» жобасы аясында өтуде. Жұмысқа Халықаралық ғылыми-техникалық орталық (ХҒТО) қатысып отыр. Кездесуге Канада мен АҚШ-тан халықаралық сарапшылар да шақырылған.
Қазақстан бірыңғай құрылыс нормаларын әзірлеуге бастамашы болды
Өңірлік жобаны жүзеге асыру туралы бастаманы «Қазақ құрылыс және сәулет ғылыми-зерттеу және жобалау институты» акционерлік қоғамы — ҚазНИИСА көтерген.
Негізгі мақсат — Орталық Азия елдерінің сейсмикалық қауіпсіздікке қатысты нормативтік талаптарын жақындастыру.
Қазір әр мемлекетте ғимараттарды жер сілкінісіне төзімді етіп жобалаудың өзіндік құрылыс нормалары мен есептеу тәсілдері қолданылады.
Ортақ талаптар әзірлеу осы жүйелерді салыстыруға, ғылыми тәжірибе алмасуға және инженерлік шешімдерді жетілдіруге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар жоба сейсмикалық қауіпті аумақтардағы құрылыс қауіпсіздігін арттыруға бағытталған.
Ғимараттардың жер сілкінісіне төзімділігі қалай есептеледі?
Халықаралық кеңесте мамандар ғимараттар мен құрылыстардың сейсмикалық жүктемелерге төтеп беру қабілетін бағалау әдістерін қарастырады.
Сейсмикалық жүктеме — жер сілкінісі кезінде ғимараттың конструкцияларына әсер ететін күштерді есептеуде қолданылатын көрсеткіш.
Мұндай есептеулер құрылыс нысандарының беріктігін, орнықтылығын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажет.
Кездесуде қолданыстағы ұлттық нормалар, есептік сейсмикалық жүктемелерді анықтау әдістері және ғимараттарды жобалаудың заманауи тәсілдері талқыланады.
Бұл жұмыс инженерлерге әртүрлі елдердің әдістемелерін салыстырып, өңірдің сейсмикалық ерекшеліктеріне сәйкес келетін шешімдерді анықтауға мүмкіндік береді.
Жапония мен Түркияның тәжірибесі зерттеледі
Орталық Азия мамандары халықаралық тәжірибеге де назар аударып отыр.
Атап айтқанда, Жапония, Түркия, Канада және АҚШ-та қолданылатын сейсмикаға төзімді құрылыс тәсілдері қарастырылады.
Бұл елдердің тәжірибесі ғимараттарды жобалау, сейсмикалық әсерді есептеу және құрылыс қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды жетілдіру тұрғысынан зерттелмек.
Алайда халықаралық тәжірибені пайдалану басқа мемлекеттің нормаларын өзгеріссіз көшіру дегенді білдірмейді.
Орталық Азия елдерінің геологиялық жағдайлары, жер сілкінісі қаупі және құрылыс ерекшеліктері әртүрлі.
Сондықтан болашақ нормалар әр мемлекеттің нақты тәуекелдерін ескеруі тиіс.
Қазақстандағы құрылысқа қандай әсері болуы мүмкін?
Қазақстанның бірқатар аумағында сейсмикалық қауіп бар. Сондықтан ғимараттардың жер сілкінісіне төзімділігі құрылыс қауіпсіздігінің маңызды бөлігі саналады.
Өңірлік бірыңғай тәсілдер әзірленсе, олар құрылыс жобаларын бағалау әдістерін жетілдіруге, инженерлік есептеулердің сапасын арттыруға және ғылыми зерттеулерді үйлестіруге негіз бола алады.
Мұндай ынтымақтастық қазақстандық мамандарға көрші елдердің тәжірибесін зерттеуге және халықаралық сарапшылармен бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Дегенмен бірыңғай нормалар әлі әзірлену кезеңінде.
Сондықтан Қазақстандағы құрылыс ережелері бірден өзгерді немесе жаңа талаптар күшіне енді деп айтуға болмайды.
Нақты нормативтік өзгерістер жобаның келесі кезеңдерінде айқындалады.
Үш елдің инженерлері бірлесіп жұмыс істейді
Жобаның маңызды міндеттерінің бірі — Орталық Азия мемлекеттерінің ғылыми және инженерлік әлеуетін біріктіру.
Қазақстан, Тәжікстан және Қырғызстан мамандары сейсмикалық қауіпсіздікке қатысты зерттеу нәтижелерімен, есептеу әдістерімен және құрылыс тәжірибесімен алмасады.
Бірыңғай нормалар әр елдің ерекшеліктерін сақтай отырып, ортақ ғылыми-техникалық тәсілдерді қалыптастыруға бағытталған.
Бұл болашақта өңірлік ғылыми жобаларды дамытуға және сейсмикаға төзімді құрылыс саласындағы мамандардың кәсіби байланысын нығайтуға ықпал етуі мүмкін.
Келесі кезеңде қандай шешімдер қабылданады?
Душанбедегі халықаралық кеңес 15 қазанда аяқталады.
Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар жобаны іске асырудың келесі кезеңдерін талқылап, бірлескен жұмыстың басым бағыттарын айқындайды.
Негізгі назар нормативтік талаптарды жетілдіруге, сейсмикалық жүктемелерді есептеу әдістерін үйлестіруге және ғимараттар мен құрылыстардың қауіпсіздігін арттыруға аударылады.
Әзірге бірыңғай нормалардың дайын болатын мерзімі мен оларды енгізудің нақты тәртібі жарияланған жоқ.
Бастаманың түпкі мақсаты — жер сілкінісі қаупі жоғары аймақтарда қауіпсіз құрылыс жүргізуге көмектесетін ғылыми негізделген ортақ тәсілдер қалыптастыру.
Бұған дейін біз Алматыдағы Ұлттық госпиталь кешенін 9 балдық сейсмикалық аймақтың талаптарына сәйкес салу жоспары туралы жазған едік. Жобада жер сілкінісінің ғимарат конструкцияларына әсерін азайтатын арнайы сейсмооқшаулағыштарды қолдану көзделген.
