Қазақстан халықаралық мәдени ынтымақтастықта жаңа мәртебеге ие болды. Қытайдың Ханчжоу қаласында өткен Азияның мәдени мұрасын қорғау альянсы кеңесінің IV отырысында елімізге бақылаушы мемлекет мәртебесі берілді. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, Қазақстан тарихи ескерткіштерді қорғау, жасанды интеллект технологияларын пайдалану және Ұлы Жібек жолы мұрасын зерттеу бойынша бірлескен жобаларды ұсынды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл шешім Қазақстанның Азия елдерімен мәдени мұраны сақтау саласындағы байланысын кеңейтуге мүмкіндік береді. Алайда бақылаушы мәртебесі ұйымға толыққанды мүшелікке қабылданғанын білдірмейді.
Қазақстанға жаңа мәртебе қалай берілді?
Азияның мәдени мұрасын қорғау альянсы кеңесінің төртінші отырысына 20-дан астам мемлекеттің мәдениет саласына жауапты ведомство басшылары қатысты.
Жиынға Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру жөніндегі халықаралық зерттеу орталығының (ИККРОМ) және Қақтығыс аймақтарындағы мұраны қорғау жөніндегі халықаралық альянстың (ALIPH) өкілдері де жиналды.
Қазақстан делегациясының атынан Мәдениет және ақпарат вице-министрі Айбек Сыдықов сөз сөйледі. Ол еліміздің ЮНЕСКО-мен бірлескен жұмысына тоқталып, Азия мемлекеттерімен ынтымақтастықты кеңейтудің нақты бағыттарын ұсынды.
Отырыс қорытындысында Кеңес мүшелері Қазақстанға бақылаушы мемлекет мәртебесін беруді қолдады.
Қазақстан жасанды интеллект арқылы ескерткіштерді қорғауды ұсынды
Айбек Сыдықов Альянспен ынтымақтастықты үш негізгі бағыт бойынша дамытуды ұсынды:
- Мамандар даярлау: мәдени мұраны сақтау және қалпына келтіру саласында тәжірибе алмасу.
- Цифрлық технологиялар: жасанды интеллект пен заманауи технологиялар көмегімен тарихи ескерткіштерді қашықтан бақылау.
- Ғылыми зерттеулер: Ұлы Жібек жолы бойындағы тарихи нысандарда бірлескен археологиялық және ғылыми жұмыстар жүргізу.
Ұсыныстардың ішінде жасанды интеллектіні пайдалану ерекше назар аудартады. Мұндай технологиялар тарихи нысандардың жай-күйін бақылау және ықтимал өзгерістерді анықтау жұмыстарында қолданылуы мүмкін.
Дегенмен Қазақстанда Альянс аясында нақты қандай ескерткіштерге цифрлық бақылау енгізілетіні әзірге жарияланған жоқ. Бұл бағыт ынтымақтастықты дамыту жөніндегі ұсыныс ретінде айтылды.
Ұлы Жібек жолы мұрасы неге маңызды?
Қазақстан ұсынған тағы бір бағыт – Ұлы Жібек жолы бойындағы тарихи нысандарды бірлесіп зерттеу.
Ұлы Жібек жолы Азия мен Еуропа арасындағы сауда ғана емес, мәдениет, ғылым және өркениеттер байланысының да маңызды бөлігі болған.
Қазақстан аумағындағы көне қалалар мен археологиялық ескерткіштер осы тарихи жүйенің құрамына кіреді. Сондықтан оларды зерттеу халықаралық ғылыми ынтымақтастық үшін өзекті.
Бірлескен экспедициялар мен ғылыми жобалар тарихи деректерді толықтыруға, археологиялық зерттеулердің ауқымын кеңейтуге және мәдени мұраны сақтау тәжірибесін жетілдіруге мүмкіндік бере алады.
Қазақстан Альянстың толыққанды мүшесі бола ма?
Ханчжоудағы сапар барысында Айбек Сыдықов Альянстың атқарушы бас хатшысы Се Бинмен жеке кездесу өткізді.
Тараптар алдағы ынтымақтастықтың негізгі бағыттарын талқылады.
Се Бин Қазақстанның ұйымға қосылу туралы шешімін жоғары бағалап, болашақта еліміздің Альянстың толыққанды мүшесіне айналатынына сенім білдірді.
Ол Қытай мен Қазақстан арасындағы мәдени байланыстарды серіктестікті одан әрі дамытуға негіз болатын маңызды фактор ретінде атады.
Алайда толық мүшелікке өтудің нақты мерзімі немесе тиісті шешім қабылданғаны туралы ақпарат жарияланған жоқ. Қазіргі ресми мәртебе – бақылаушы мемлекет.
Лянчжу форумында қандай мәселелер қаралды?
Қазақстан делегациясы Қытайда өткен IV Лянчжу форумының ашылуына да қатысты.
Халықаралық алаңға ЮНЕСКО, ИККРОМ, ALIPH және Иберо-Америка мемлекеттерінің білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымының өкілдері жиналды.
Мұндай кездесулер мәдени мұраны қорғау саласындағы халықаралық ұйымдар мен мемлекеттер арасында кәсіби байланыс орнатуға мүмкіндік береді.
Азияның мәдени мұрасын қорғау альянсы қандай ұйым?
Азияның мәдени мұрасын қорғау альянсы 2023 жылы Қытайдың бастамасымен құрылған.
2024 жылдан бері үкіметаралық ұйым ретінде жұмыс істейді. Штаб-пәтері Бейжің қаласында орналасқан.
Альянстың қызметі Азия елдерінің ортақ тарихи және мәдени мұрасын сақтау саласындағы ынтымақтастығын дамытуға бағытталған.
Қазақстанның бақылаушы мәртебесін алуы осы халықаралық алаңдағы қатысу мүмкіндігін кеңейтеді. Ал ұсынылған бастамалардың нақты нәтижесі алдағы бірлескен жобалар мен келісімдерге байланысты болады.
Бұған дейін біз Қазақстан Үкіметінің 2026–2028 жылдарға арналған мәдени мұраны сақтау және ілгерілету жөніндегі кешенді жоспарды бекіткені туралы жазған едік. Құжатта ЮНЕСКО және ИСЕСКО аясындағы халықаралық ынтымақтастық, тарихи ескерткіштерді қорғау және мамандар даярлау мәселелері қамтылған.
