Қазақстандықтардың зейнетақы жинағы 28,5 трлн теңгеге жетті. Бір жылда оның көлемі 3,4 трлн теңгеге немесе 13,4%-ға өсті. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының мәліметінше, 2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша жинақтардың өсуіне тұрақты жарналармен қатар инвестициялық табыс та елеулі үлес қосты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ең маңызды көрсеткіштердің бірі — инвестициялық табыс. 2014 жылдан бері жинақталған таза инвестициялық табыс 14,6 трлн теңгеге жеткен. Жүзеге асырылған төлемдерді ескергенде, оның азаматтардың зейнетақы жинақтарының жалпы көлеміндегі үлесі 40,6%-ды құрайды.
28,5 трлн теңге қалай қалыптасты?
Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтары міндетті, міндетті кәсіптік, ерікті және жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасады.
2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша жинақтардың құрылымы мынадай:
- Міндетті зейнетақы жарналары — 26,37 трлн теңге, бір жылда 10,6%-ға өскен.
- Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары — 746,13 млрд теңге, өсім 5%.
- Ерікті зейнетақы жарналары — 10,43 млрд теңге, өсім 7,1%.
- Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары — 1,35 трлн теңге, шамамен 2,5 есе өскен.
Жинақтардың басым бөлігі міндетті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан. Сонымен бірге жұмыс берушілер аударатын міндетті жарналар көлемінің айтарлықтай өскені байқалады.
Сегіз айда зейнетақы шоттарына 2,4 трлн теңге түсті
2026 жылғы қаңтар–тамыз айларында салымшылардың зейнетақы шоттарына 2,4 трлн теңге жарна аударылған. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 334,44 млрд теңгеге немесе 15,9%-ға көп.
Осы кезеңде салымшылардың шоттарына есептелген таза инвестициялық табыс 1,2 трлн теңгені құрады.
Демек, зейнетақы жинақтары тек азаматтар мен жұмыс берушілердің жарналары арқылы ғана емес, жинақталған қаражатты инвестициялаудан түсетін табыс есебінен де ұлғайып отыр.
Зейнетақы жинақтарының 40,6%-ы инвестициялық табыспен байланысты
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына активтер шоғырландырылған 2014 жылдан бері жинақталған таза инвестициялық табыс 2026 жылғы 1 қыркүйекте 14,6 трлн теңгеге жетті.
Жүзеге асырылған төлемдерді ескергендегі есеп бойынша инвестициялық табыстың зейнетақы жинақтарының жалпы көлеміндегі үлесі 40,6%-ды құраған.
Бұл көрсеткіш зейнетақы қаражатын инвестициялаудың ұзақмерзімді маңызын көрсетеді. Дегенмен оны қазіргі 28,5 трлн теңге қалдығының тікелей 40,6%-ы деп түсінуге болмайды: есепте бұрын жасалған төлемдер де ескерілген.
Сарапшылар зейнетақы активтерін басқару тиімділігін бірнеше айдың нәтижесімен емес, ұзақмерзімді кезең бойынша бағалау қажет екенін атап өтеді. Инвестициялық табысқа объективті баға беру үшін кемінде бір жылдық көрсеткіштерді қарастырған дұрыс.
Зейнетақы активтерін кім басқарады?
Қазіргі уақытта Қазақстан азаматтарының зейнетақы активтерін екі санаттағы басқарушылар инвестициялайды: Қазақстан Ұлттық банкі және лицензиясы бар инвестициялық портфельді басқарушылар.
Ұлттық банк зейнетақы активтерінің басым бөлігін басқарады. Оның инвестициялық саясаты қаражатты әртүрлі қаржы құралдарына, елдерге, валюталарға және экономикалық секторларға орналастыруға негізделген.
2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша міндетті, міндетті кәсіптік және ерікті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан активтердің негізгі инвестициялық бағыттары:
- Қазақстан Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздары — 43,46%.
- Квазимемлекеттік компаниялардың облигациялары — 8%.
- Ұлттық банк депозиттері — 3,42%.
- Екінші деңгейлі банктердің облигациялары — 2,53%.
- Қазақстандық эмитенттердің акциялары мен депозитарлық қолхаттары — 2,14%.
- Шет мемлекеттердің мемлекеттік бағалы қағаздары — 1,75%.
- Халықаралық қаржы ұйымдарының облигациялары — 0,99%.
Бұдан бөлек, активтердің 37,38%-ы индекстік басқару аясында инвестицияланады. Бұл тәсілде инвестициялық портфель белгілі бір эталондық көрсеткіштерге бағдарланып қалыптастырылады.
Ұлттық банк индекстік басқаруды өз бетінше де, шетелдік инвестициялық компанияларды тарта отырып та жүзеге асырады.
Зейнетақы активтерінің табыстылығы инфляциядан асты ма?
2014 жылғы сәуірден 2026 жылғы тамызға дейінгі кезеңде Ұлттық банк басқаруындағы зейнетақы активтерінің жинақталған табыстылығы 213,6%-ды құрады. Осы аралықтағы жинақталған инфляция 206,2% болды.
Ал 1998 жылы жинақтаушы зейнетақы жүйесі құрылған сәттен бастап есептелген инвестициялық табыстылық 2026 жылғы 1 қыркүйекте 1108,87%-ға жеткен. Осы кезеңдегі жинақталған инфляция 1008,58%-ды құраған.
Екі кезеңде де жинақталған инвестициялық табыстылық инфляция көрсеткішінен жоғары болған. Алайда бұл деректер ұзақмерзімді нәтижені сипаттайды және әрбір жеке жылда табыстылық инфляциядан жоғары болды дегенді білдірмейді.
Қазақстандықтар енді зейнетақы жинағының 100%-ын басқаруға бере алады
2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап Қазақстанның Әлеуметтік кодексіне енгізілген өзгерістер күшіне енді. Соның нәтижесінде БЖЗҚ салымшылары өздерінің зейнетақы жинақтарының 100%-ына дейінгі бөлігін инвестициялық портфельді басқарушылардың сенімгерлік басқаруына бере алады.
Бұған қоса, салымшылар тәуекел деңгейі, күтілетін табыстылығы және инвестициялау мерзімі бойынша ерекшеленетін үш инвестициялық стратегияның бірін таңдау мүмкіндігіне ие болды.
Азаматтар жинақтарын бірнеше бөлікке бөліп, бір немесе бірнеше басқарушы компанияны қатар таңдай алады.
Зейнетақы активтерін басқаратын алты компания
2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша жеке инвестициялық портфельді басқарушылардың қарамағындағы зейнетақы активтерінің көлемі 151,28 млрд теңгені құрады.
Қолданыстағы тізілімде алты компания көрсетілген:
- «Alatau City Invest» АҚ.
- «BCC Invest» АҚ.
- «Сентрас Секьюритиз» АҚ.
- «Halyk Finance» АҚ.
- «Halyk Global Markets» АҚ.
- «Tansar Capital» АҚ.
Маңызды жайт: БЖЗҚ 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап «Halyk Global Markets» компаниясының басқаруына зейнетақы жинақтарын беру туралы жаңа өтініштерді қабылдамайды. Бұл компанияның 2027 жылдан бастап сенімгерлік басқару шартын бұзу жөніндегі хабарламасына байланысты.
Инвестициялық басқарушыны таңдау кезінде азаматтарға компанияның тарихи табыстылығын ғана емес, инвестициялық стратегиясын, тәуекел деңгейін және қаражатты орналастыру мерзімін де ескеру маңызды.
Зейнетақы жинақтарының қалай инвестицияланатынын қайдан көруге болады?
БЖЗҚ салымшылары үшін invest.enpf.kz инвестициялық порталы жұмыс істейді. Бұл платформа Ұлттық банк пен жеке басқарушы компаниялардың инвестициялық портфельдері туралы мәліметтерді бір жерден салыстыруға мүмкіндік береді.
Порталда инвестициялық декларациялармен, қаржылық көрсеткіштермен және басқарушыларға қатысты реттеуші орган қолданған әкімшілік шаралар туралы ақпаратпен танысуға болады.
Ал жеке зейнетақы шотының жай-күйін, жарналар мен инвестициялық табыс туралы мәліметтерді БЖЗҚ-ның жеке кабинеті және мобильді қосымшасы арқылы тәулік бойы тексеруге болады.
БЖЗҚ зейнетақы активтерін Ұлттық банк немесе жеке инвестициялық компания басқарғанына қарамастан, салымшылардың жеке шоттарын жүргізуді және жинақтарын есепке алуды жалғастырады.
Зейнетақы жүйесіндегі өзгерістер азаматтарға не береді?
Қазақстанның зейнетақы жүйесіндегі өзгерістер азаматтардың өз жинақтарын басқаруға қатысу мүмкіндігін кеңейтіп отыр. Салымшылар енді қаражатты басқаратын компанияны ғана емес, өздеріне сәйкес келетін инвестициялық стратегияны да таңдай алады.
Сонымен қатар инвестициялық портфельдер туралы ақпараттың ашықтығы басқарушылардың нәтижелерін салыстыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен инвестициялық табысқа кепілдік берілмейді және оның көлемі нарықтағы жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін. Сондықтан зейнетақы жинақтарына қатысты шешім қабылдағанда ұзақмерзімді мақсаттар мен ықтимал тәуекелдерді ескеру қажет.
2026 жылғы көрсеткіштер зейнетақы жүйесінде екі маңызды үрдістің қатар жүріп жатқанын көрсетеді: жинақтардың жалпы көлемі ұлғайып, азаматтардың өз қаражатын инвестициялық басқаруға қатысу мүмкіндігі кеңеюде.
Бұған дейін біз қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарының 100%-ына дейін жеке инвестициялық басқарушыларға беру мүмкіндігі және мұндай шешімнің тәуекелдері туралы жазған едік. 2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап күшіне енген өзгерістер азаматтарға инвестициялық стратегияны өз бетінше таңдауға және жинақтарын бірнеше басқарушы арасында бөлуге мүмкіндік береді.
