Қазақстан жолдары цифрлық бақылауға көшеді. Freedom Holding Corp. жүк көліктерінің салмағын автоматты түрде өлшеп, артық жүктемені анықтайтын жүйеге 112 млрд теңгеден астам инвестиция құяды. Жаңа технология елдегі жүк көліктері қозғалысының шамамен 80%-ын қамтуы тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Компанияның еншілес кәсіпорны Freedom Lab бұл жобаны жүзеге асыру үшін Қазақстанның Көлік министрлігімен келісім жасасты. Автожолдарды бақылайтын интеллектуалды жүйе (АЖБИЖ) қолданыстағы өлшеу бекеттері мен жаңадан орнатылатын станцияларды бір желіге біріктіреді.
Жобаның негізгі мақсаты – шамадан тыс жүк тиелген көліктердің жол жабынына келтіретін залалын азайту. Компанияның есебінше, мемлекет үшін экономикалық тиімділік 1 трлн теңгеге жетуі мүмкін.
Қазақстан жолдарына тағы 135 бақылау станциясы орнатылады
Қазір салмақ пен габаритті бақылайтын станциялардың жұмысында бір мәселе бар: олардың бәрі бір орталықтан басқарылмайды. Соның салдарынан жиналған ақпаратты біріктіру, салыстыру және талдау қиындайды.
Freedom Lab осы жүйені жаңғыртуды жоспарлап отыр.
Жоба аясында қолданыстағы 85 автоматты өлшеу станциясы түгенделіп, жаңартылады. Бұған қоса, тағы 135 жаңа кешен іске қосылады.
Нәтижесінде ел бойынша 220 станциядан тұратын бірыңғай желі қалыптасуы тиіс.
Бұл бекеттер жүк көліктерінің жалпы салмағын, көлемін және әр оське түсетін жүктемені автоматты түрде өлшейді.
Жиналған ақпарат қорғалған байланыс арналары арқылы ортақ цифрлық платформаға түседі. Жүйе деректерді тексеріп, сақтап, талдайды және мемлекеттік ақпараттық жүйелерге жолдайды.
Жүк тасымалдаушылар үшін бұл көлік салмағы мен жүктемесіне қатысты бақылаудың ауқымы кеңейетінін білдіреді.
Freedom жүк көліктері қозғалысының 80%-ын қамтымақ
Компанияның пікірінше, барлық өлшеу станциясын біріктіру жүк ағынын бақылауды жүйелеуге мүмкіндік береді.
Freedom Lab ЖШС бас директоры Чингиз Кулахметов жаңа технология елдегі жүк тасымалының басым бөлігін қамтуға бағытталғанын айтты.
«Біз жүк көліктері қозғалысының шамамен 80%-ын қамтитын бірыңғай жүйе құрып жатырмыз. Бұл — бытыраңқы станциялардан өлшеу, деректерді тексеру және талдау процестерін біріктіретін тұтас жүйеге көшу. Біздің бағалауымызша, автожолдарға келетін залалды азайту есебінен мемлекет үшін экономикалық тиімділік шамамен 1 трлн теңгені құрайды», – деді Чингиз Кулахметов.
Бір триллион теңге – әзірге болжамды көрсеткіш. Бұл мемлекеттің қолына түскен қаржы немесе нақты үнемделген қаражат емес.
Компания ұсынған материалда аталған соманың қалай есептелгені егжей-тегжейлі көрсетілмеген.
Жобаның экономикалық негізі жолдардың тозуымен байланысты. Белгіленген мөлшерден ауыр жүк тиеген көліктер жол жабынына қосымша салмақ түсіреді. Мұндай жүктеме асфальттың мерзімінен бұрын бұзылуына әкелуі мүмкін.
Егер жаңа жүйе артық жүкпен жүретін көліктер санын азайтуға ықпал етсе, жолдарды жөндеуге жұмсалатын шығын да төмендеуі ықтимал.
Дегенмен мұның бәрі бақылаудың қаншалықты тиімді жұмыс істейтініне байланысты.
Артық жүк тиеген жүргізушілерге айыппұлды кім салады?
Жаңа жүйе көліктің салмағын өлшеп, ереже бұзушылық белгілерін тіркегенімен, айыппұлды өзі салмайды.
Freedom Lab өкілдері бұл мәселені арнайы түсіндірді.
Компанияның міндеті – ақпаратты жинау, тексеру және мемлекеттік органдарға беру. Ал құқық бұзушылықтың бар-жоғын анықтау және жаза қолдану құзыреті мемлекетте қалады.
Станциялардың техникалық жай-күйін және жүйенің басқа да бөліктерінің жұмысын АЖБИЖ ахуалдық орталығы бақылайды.
Орталық құқық бұзушылықты растайтын дәлелдемелердің сапасына да жауап береді.
Жүк тасымалдаушылар үшін негізгі өзгеріс – салмақ өлшеу деректерінің бір жүйеге жинақталып, автоматты түрде өңделуі.
Алайда ұсынылған ақпаратта қолданыстағы айыппұл мөлшері, оған шағымдану тәртібі немесе салмақ өлшеу ережелері өзгеретіні айтылмаған.
Жаңа жүйе 10 жылда 400 жол апатының алдын алуы мүмкін
Жобаның басты міндеті жолдарды сақтау болғанымен, компания оның қозғалыс қауіпсіздігіне де оң әсер ететінін болжайды.
Freedom Lab есептеуінше, жүйе он жыл бойы жұмыс істесе, жүздеген жол-көлік оқиғасының алдын алуға мүмкіндік тууы мүмкін.
Freedom Lab: 10 жылға арналған болжам
Жол қозғалысы қауіпсіздігіне күтілетін әсер
Дереккөз: Freedom Lab. Көрсеткіштер – жобаны іске асырудың 10 жылына арналған болжам, нақты қол жеткізілген нәтиже емес.
Компания мұндай нәтижені тұрақты бақылау мен құқық бұзушылықтарды автоматты тіркеу жүргізушілердің қауіпті әрекеттерге бару ықтималдығын төмендетуі мүмкін екенімен түсіндіреді.
Дегенмен АЖБИЖ тікелей жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған арнайы кешен ретінде ұсынылып отырған жоқ.
Оның негізгі қызметі – көлік салмағын бақылау және жүк ағыны туралы деректерді талдау.
Тоқаев сапалы жолсыз Қазақстан транзиттік орталық бола алмайтынын айтты
Жоба Қазақстанда көлік инфрақұрылымының сапасын арттыру мәселесі күн тәртібінде тұрған кезде қолға алынып отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында елдегі автомобиль жолдарының сапасына назар аударды.
«Сапалы жолдар мен заманауи жол бойындағы қызмет көрсету инфрақұрылымы болмаса, Қазақстан жаһандық транзиттік дәліз немесе Еуразияның көлік-логистикалық хабы мәртебесіне үміткер бола алмайды», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Қазақстан халықаралық транзиттік бағыттарды дамытуға мүдделі. Бірақ жаңа жолдар салумен қатар, қолданыстағы трассаларды күтіп ұстау да қомақты қаражатты талап етеді.
Жолдың қанша уақыт қызмет ететіні құрылыс сапасына ғана байланысты емес. Оған көлік ағыны, жүк салмағы және тасымалдаушылардың белгіленген талаптарды сақтауы да әсер етеді.
Жаңа интеллектуалды жүйе осы талаптардың орындалуын бақылауға бағытталған.
Шымкентте 4,8 млрд долларлық 22 құжатқа қол қойылды
Freedom Lab пен Көлік министрлігі арасындағы келісім Шымкентте өткен Жаһандық инвестициялар жөніндегі Қазақстанның IX дөңгелек үстелі (Kazakhstan Global Investment Roundtable, KGIR) аясында жасалды.
Іс-шараға әлемнің 40-тан астам елінен 500-ден астам инвестор мен бизнес өкілі қатысты.
Форум барысында жалпы құны 4,8 млрд АҚШ долларын құрайтын 22 құжатқа қол қойылды.
Пленарлық отырыста Премьер-министр Олжас Бектенов экономиканы жаңғырту үшін озық технологияларды енгізу мен жаңа өндірістер құрудың маңызын атап өтті.
Freedom Lab жобасы да инфрақұрылымды цифрландыруға бағытталған.
Дегенмен инвестицияның кезең-кезеңімен қалай бөлінетіні, жаңа станциялардың қай өңірлерде орнатылатыны және бүкіл жүйенің қашан толық іске қосылатыны әзірге нақтыланбаған.
Қазір белгілісі – жобаға 112 млрд теңгеден астам қаржы салу көзделген. Жалпы саны 220 станциядан тұратын желі жүк көліктері қозғалысының шамамен 80%-ын бақылауы тиіс.
Ал компания болжаған 1 трлн теңгелік экономикалық тиімділіктің қаншалықты орындалатыны жүйе іске қосылып, оның нақты нәтижелері бағаланғаннан кейін белгілі болады.
Қазақстанда жолдарды цифрландыру мәселесі бұған дейін де көтерілген. Біз көлік саласында жасанды интеллектіні енгізу, тасымалды бақылау және жол сапасын жақсарту мәселелері талқыланғанын жазған едік. Freedom Lab қолға алған жоба осы бағыттағы жұмыстардың бірі болмақ.
Бұған дейін Алматыда жол ережесін бір жыл бойы бұзбаған жүргізушілерге Freedom компаниясының қатысуымен КАСКО сақтандыру полистері табысталғанын да хабарлағанбыз. Ал жаңа жүйе ауыр жүк көліктерінің салмағын бақылауға және жол жабынының мерзімінен бұрын тозуын азайтуға бағытталған.
