Қазақстанда қатерлі ісіктен болатын өлім-жітім көрсеткіші төмендеді. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында бұл көрсеткіш 100 мың тұрғынға шаққанда 58,8-ді құрады. Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтының мәліметінше, осы кезеңде ел бойынша 3,2 миллионнан астам онкологиялық скрининг жүргізіліп, қатерлі ісіктерді ерте анықтау деңгейі жоспардан жоғары болды.
Бұл нәтижелер Алматыда өткен онкологиялық қызметтің тоғыз айдағы жұмысын қорытындылаған Үйлестіру кеңесінің отырысында жарияланды. Жиынға Қазақстанның 20 өңірлік онкологиялық ұйымының өкілдері қатысып, медициналық көмектің қолжетімділігін, диагностика сапасын және жыл соңына дейін атқарылатын міндеттерді талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қатерлі ісікті ерте анықтау көрсеткіші жоспардан асты
2026 жылдың тоғыз айында Қазақстанда қатерлі ісіктерді бастапқы, яғни 0–I сатыларында анықтау үлесі 34,4%-ға жетті. Бұл жоспарланған 33,8%-дан 0,6 пайыздық тармаққа жоғары.
Онкологиялық ауруларды ерте анықтау емдеу тәсілдерін таңдауға және медициналық көмекті дер кезінде бастауға мүмкіндік береді. Сондықтан скринингтік тексерулерді кеңейту онкологиялық қызметтің негізгі бағыттарының бірі болып қала береді.
Есепті кезеңде елімізде 3,2 миллионнан астам скринингтік тексеру жүргізілді. Олар қатерлі ісіктің үш түрін анықтауға бағытталған:
- Сүт безі обыры.
- Жатыр мойны обыры.
- Колоректалдық обыр, яғни тоқ және тік ішектің қатерлі ісігі.
Мамандардың мәліметінше, сүт безі мен жатыр мойны обырын анықтау көрсеткіштері артқан. Ал ішекті скринингтік тексеру барысында қатерлі ісікке айналуы мүмкін обыр алды өзгерістер жиірек анықтала бастаған.
Ауылдарда 14 мыңнан астам адам тексеруден өтті
Онкологиялық көмекті шалғай елді мекендердің тұрғындарына қолжетімді ету үшін жылжымалы медициналық кешендер пайдаланылып жатыр.
Ақтөбе, Алматы және Қызылорда облыстарында осындай кешендердің көмегімен 14 мыңнан астам адам медициналық тексеруден өткен.
Тексеру нәтижесінде:
- 46 қатерлі ісік жағдайы анықталды.
- 271 обыр алды жағдай тіркелді.
- 666 қабыну және басқа да ауру жағдайы белгілі болды.
Бұл нәтижелер жылжымалы медициналық кешендердің онкологиялық ауруларды ғана емес, басқа да денсаулық мәселелерін анықтауда маңызды рөл атқаратынын көрсетеді.
Сонымен қатар Жамбыл және Түркістан облыстарында тағы екі жылжымалы медициналық кешен жұмысын бастады. Бұл ауыл тұрғындарын тұрғылықты жеріне жақын жерде тексеру мүмкіндігін кеңейтеді.
87 мыңнан астам эндоскопиялық зерттеу жүргізілді
Қазақстанда мамандандырылған онкологиялық көмектің диагностикалық және емдеу мүмкіндіктері де дамып келеді.
2026 жылдың тоғыз айында сараптамалық эндоскопиялық орталықтарда 87 мыңнан астам зерттеу мен медициналық манипуляция жүргізілген.
Бұдан бөлек, 5 мыңнан астам аз инвазиялық араласу жасалды. Мұндай әдістер дәстүрлі ашық хирургиялық операциялармен салыстырғанда тіндерді азырақ зақымдауға мүмкіндік береді. Дегенмен оларды қолдану мүмкіндігі аурудың түріне, сатысына және пациенттің жағдайына байланысты анықталады.
Эндоскопиялық технологиялар асқазан-ішек жолындағы өзгерістерді зерттеуге, күмәнді түзілістерді анықтауға және кейбір жағдайларда емдік араласулар жүргізуге қолданылады.
Өңірлердегі онкологиялық көмекте қандай мәселелер бар?
Үйлестіру кеңесінің отырысында дәрігерлер тек статистикалық көрсеткіштерді ғана емес, пациенттерге медициналық көмек көрсетудің практикалық мәселелерін де қарастырды.
Негізгі назар пациенттерді уақтылы тексеру мен емдеуге, қажетті дәрілік заттармен қамтамасыз етуге, медициналық кадрлардың жеткіліктілігіне және өңірлердегі онкологиялық қызметтердің қолжетімділігіне аударылды.
Бұл мәселелер әсіресе шалғай елді мекендер үшін маңызды. Өйткені онкологиялық ауруға күдік туған жағдайда қосымша диагностикадан өту, диагнозды нақтылау және емді бастау үшін медициналық қызметтердің өзара үйлесімді жұмысы қажет.
2026 жылдың соңына дейін қандай міндеттер қойылды?
Кеңес қорытындысы бойынша Қазақстандағы онкологиялық қызметтің жыл соңына дейінгі негізгі басымдықтары айқындалды.
Олардың қатарында қатерлі ісіктерді ерте анықтау көрсеткіштерін жақсарту, пациенттерді уақытылы емдеуді қамтамасыз ету және мамандандырылған медициналық көмектің сапасын арттыру бар.
Сондай-ақ өңірлік онкологиялық ұйымдардың жұмысын үйлестіру, дәрі-дәрмекпен және мамандармен қамтамасыз ету мәселелері назарда болады.
Тоғыз айдың қорытындысы ерте диагностика бойынша жоспарлы көрсеткіштің орындалғанын және шалғай өңірлерде тексеру мүмкіндіктерінің кеңейіп жатқанын көрсетті. Дегенмен онкологиялық көмектің тиімділігі ауруды анықтаумен ғана шектелмейді. Пациенттің қажетті емді уақытында алуы да маңызды.
Бұған дейін біз қатерлі ісіктің алғашқы кезеңдерде ешқандай белгісіз дамуы мүмкін екенін және скринингтік тексерулерді неге кейінге қалдырмау керектігін түсіндірген едік. Дәрігерлердің айтуынша, профилактикалық тексерулер қауіпті өзгерістерді ауру белгілері пайда болмай тұрып анықтауға көмектеседі.
