Қазақстанға Австралиядан 1765 бас асыл тұқымды қой әкелінді. 30 қазанда дорпер және «Австралиялық ақ» тұқымдарының ірі партиясы әуе көлігімен жеткізілді. Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлағандай, мал Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы екі шаруашылыққа арналған. Жобаның басты мақсаты – етті бағыттағы қой шаруашылығының өнімділігін арттырып, елімізде жоғары сапалы асыл тұқымды мал өсіру жүйесін қалыптастыру.
Бұл бастама Қазақстанның қой шаруашылығын дамытудағы жаңа бағытын көрсетеді. Елге дайын асыл тұқымды мал әкелумен шектелмей, болашақта оны өз аумағында көбейту және басқа шаруашылықтарға тарату көзделіп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ақмола облысына 1100 дорпер қойы жеткізілді
Астана халықаралық әуежайына Австралиядан дорпер тұқымды 1100 бас қой жеткізілді. Олар Ақмола облысында орналасқан «Ерейментау-Астық-2014» ЖШС-не арналған.
Бұл – шаруашылықтың жалпы 4000 бас ұсақ мал сатып алу жөніндегі жобасының алғашқы кезеңі. Жоба «Береке» жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы аясында жүзеге асырылып жатыр.
Дорпер – ет өндіруге бағытталған қой тұқымы. Ол тез жетілуімен және ет өнімділігінің жоғары әлеуетімен ерекшеленеді. Сондықтан мұндай малды өсіру шаруашылықтарға өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Ақмола облысындағы жоба толық жүзеге асқан жағдайда шаруашылықтың асыл тұқымды мал базасы кеңейіп, етті бағыттағы қой өсіру мүмкіндігі артады.
Солтүстік Қазақстанға тағы 665 асыл тұқымды қой әкелінді
Австралиядан жеткізілген малдың екінші партиясы Солтүстік Қазақстан облысының Ғабит Мүсірепов атындағы ауданында орналасқан «Eco Lamb» ЖШС-не арналған.
Шаруашылыққа барлығы 665 бас асыл тұқымды қой жеткізілді. Оның ішінде:
- 497 бас – «Австралиялық ақ» тұқымды қой.
- 168 бас – дорпер тұқымды саулық.
«Eco Lamb» компаниясы алдағы уақытта австралиялық ақ тұқымды қой өсіретін асыл тұқымды репродуктор құруды жоспарлап отыр.
Мұндай шаруашылықтың негізгі міндеті – жоғары өнімді асыл тұқымды малды көбейту, оның генетикалық қасиеттерін сақтау және болашақта басқа шаруашылықтарды сапалы малмен қамтамасыз ету.
Дорпер мен «Австралиялық ақ» тұқымдары несімен ерекше?
Австралиялық қой тұқымдарын таңдауға олардың генетикалық әлеуеті, ет өнімділігі және тез жетілгіштігі негіз болған.
Бұл қасиеттер етті бағыттағы қой шаруашылығы үшін маңызды. Малдың қысқа мерзімде қажетті салмақ жинауы, ет сапасы және көбею көрсеткіштері өндірістің экономикалық тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, жоғары өнімді тұқымдарды пайдалану отардың өнімділігін арттыруға, өндірілетін қой етінің тауарлық сапасын жақсартуға және шаруашылықтардың тиімділігін көтеруге негіз болады.
Дегенмен нақты нәтиже малды жергілікті климатқа бейімдеуге, азықтандыру сапасына, ветеринариялық күтімге және шаруашылықтағы селекциялық жұмыстарға байланысты болады.
Қазақстанда асыл тұқымды қойларды өзіміз көбейту жоспарланған
Жобаның маңызды ерекшелігі – шетелден асыл тұқымды мал сатып алуды тұрақты импортқа айналдырмай, Қазақстанда оның өз генетикалық қорын қалыптастыруға ұмтылу.
Солтүстік Қазақстан облысында жоспарланған репродуктор іске қосылған жағдайда жоғары өнімді қойларды ел ішінде көбейтуге мүмкіндік туады.
Бұл бірнеше міндетті шешуге бағытталған:
- Қазақстанда жоғары өнімді асыл тұқымды қой басын көбейту.
- Сапалы генетикалық материалдың отандық қорын қалыптастыру.
- Басқа шаруашылықтарды асыл тұқымды малмен қамтамасыз ету.
- Қой етінің өнімділігі мен тауарлық сапасын арттыру.
- Отандық селекцияны дамытуға жағдай жасау.
Осылайша, австралиялық генетиканы пайдалану жеке шаруашылықтардың ғана емес, жалпы етті бағыттағы қой шаруашылығының ұзақ мерзімді дамуына негіз болуға тиіс.
2026–2030 жылдарға арналған жоспар нені көздейді?
Австралиядан асыл тұқымды қой жеткізу жұмыстары 2026–2030 жылдарға арналған Мал шаруашылығын дамыту жөніндегі кешенді жоспар аясында жүргізіліп жатыр.
Құжатта ауыл шаруашылығы жануарларының өнімділігін арттыру, асыл тұқымды базаны нығайту, отандық селекцияны дамыту және мал шаруашылығы өнімдерінің өндірісін ұлғайту міндеттері қарастырылған.
Бұл ретте асыл тұқымды мал басын көбейту – өндірісті кеңейтудің бір бөлігі ғана. Саланың дамуы үшін мал азығы, ветеринариялық қызмет, өңдеу кәсіпорындары және дайын өнімді өткізу нарықтары да маңызды.
Сондықтан жаңа тұқымдарды енгізудің экономикалық нәтижесі олардың өнімділігімен қатар, шаруашылықтардың өндірісті қаншалықты тиімді ұйымдастыратынына байланысты болады.
Бұл Қазақстанның ет экспортына қалай әсер етуі мүмкін?
Қазақстанда жоғары өнімді етті қой тұқымдарын көбейту жүйесі қалыптасса, бұл болашақта қой етін өндіру көлемін арттыруға және экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтуге алғышарт жасайды.
Әсіресе сапалы асыл тұқымды малдың отандық қоры қалыптасуы басқа шаруашылықтарға өнімділігі жоғары тұқымдарды сатып алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар жобалар ет өнімдерін терең өңдеуді дамытуға және қазақстандық өнімнің халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған.
Алайда экспорт көлемінің нақты өсуі әзірге жоспарланған нәтиже болып отыр. Ол асыл тұқымды малдың жергілікті жағдайға бейімделуіне, өндіріс көлеміне, өнім сапасына және сыртқы нарықтағы сұранысқа тәуелді.
Австралиядан 1765 бас қойдың жеткізілуі – осы бағыттағы алғашқы нақты қадамдардың бірі. Ендігі негізгі міндет – әкелінген малдың генетикалық әлеуетін Қазақстан жағдайында тиімді пайдалану және оны отандық қой шаруашылығының тұрақты дамуына айналдыру.
Бұған дейін біз Қазақстанда қой шаруашылығын австралиялық әдіспен дамыту және саланы жаңғырту мүмкіндіктері туралы жазған едік. Ол кезде отандық шаруашылықтарға заманауи технологияларды енгізу, селекцияны жетілдіру және жайылымдарды тиімді пайдалану мәселелері көтерілген болатын.
