Қазақстанда әлеуметтік қызмет көрсетушілер қатаң тексеруден өтеді. Елде 625 ұйым арнаулы әлеуметтік қызмет көрсетуге лицензия алды. Қазір мұндай қызметтермен шамамен 108 мың адам қамтылған. Ұйымдарға ғимараттардың қауіпсіздігі, қызметкерлердің біліктілігі және мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолайлы жағдай жасау бойынша нақты талаптар қойылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2026 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша лицензия алғандардың 463-і коммуналдық мемлекеттік мекеме, ал 162-сі үкіметтік емес ұйым. Жалпы берілген лицензия саны 707-ге жетті.
Ұйымдар мен лицензиялар санының әртүрлі болуы бір мекеменің бірнеше бағыт бойынша қызмет көрсете алуымен байланысты.
625 ұйымға 707 лицензия берілген: көрсеткіштер неге өзгерді?
Қазақстанда арнаулы әлеуметтік қызметтерді міндетті лицензиялау 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізілді. Бұл талап мемлекеттік мекемелерге де, жеке және үкіметтік емес ұйымдарға да бірдей қолданылады.
Лицензия алу үшін ұйым белгіленген талаптарға сай келетінін дәлелдеуі керек. Тексеру кезінде құжаттармен қатар ғимараттардың жағдайы, материалдық-техникалық жабдықталуы, мамандардың біліктілігі және нысанның қолжетімділігі бағаланады.
Бір қызығы, лицензия алған ұйымдардың саны жаздың соңындағы көрсеткішпен салыстырғанда өзгерген.
Бұған дейін жарияланған мәліметке сәйкес, 2026 жылғы 1 қыркүйекте Қазақстанда 632 ұйымға 704 лицензия берілген болатын.
Ал 1 қарашадағы дерек бойынша ұйымдар саны жетіге азайғанымен, берілген лицензиялар саны үшке артқан.
Министрліктің ұсынылған ақпаратында бұл өзгерістің себептері нақтыланбаған.
Қазақстанда 108 мыңға жуық адам арнаулы әлеуметтік қызмет алады
Лицензиялау жүйесі күнделікті көмек пен әлеуметтік қолдауға мұқтаж мыңдаған азаматтың мүддесін қамтиды.
2026 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша Қазақстанда шамамен 108 мың адам арнаулы әлеуметтік қызметтермен қамтылған.
Олардың қатарында:
- мүгедектігі бар адамдар;
- егде жастағы азаматтар;
- белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдар;
- тұрмыстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендер;
- адам саудасының құрбандары;
- әлеуметтік қолдауға мұқтаж өзге де азаматтар бар.
Қызмет көрсету форматы да әртүрлі. Кейбір мекемелер азаматтарды тәулік бойы қабылдап, стационар жағдайында қызмет көрсетеді. Басқалары жартылай стационарларда, уақытша болу орталықтарында немесе азаматтардың үйінде көмек ұсынады.
Әр форматқа қойылатын біліктілік талаптары бөлек белгіленген.
Өрт қауіпсіздігі, пандустар және мамандар: ұйымдардан не талап етіледі?
Әлеуметтік орталық ашу үшін ғимарат пен қызметкерлердің болуы жеткіліксіз. Ұйым азаматтарға қауіпсіз әрі сапалы қызмет көрсетуге қажетті жағдай жасалғанын растауы тиіс.
Ең алдымен ғимараттар мен үй-жайлар санитариялық-эпидемиологиялық және өрт қауіпсіздігі талаптарына сәйкес келуі керек.
Мүгедектігі бар адамдар мен жүріп-тұруы шектеулі азаматтар үшін қолжетімді орта қалыптастыруға ерекше назар аударылады.
Ғимаратқа кіреберістер, жүріп-тұру жолдары, қызмет көрсету бөлмелері мен санитариялық-тұрмыстық үй-жайлар олардың қажеттіліктеріне бейімделуі тиіс.
Бұдан бөлек, ұйым қажетті жиһазбен, құрал-жабдықтармен және арнайы қызмет көрсетуге арналған мүкәммалмен қамтамасыз етілуі керек.
Қызметкерлерге қатысты талаптар да нақты белгіленген.
Мамандар саны бекітілген штат нормативтеріне сәйкес келуі қажет. Ал олардың білімі мен кәсіби біліктілігі тиісті құжаттармен расталуы тиіс.
Заңнамада көзделген жағдайларда стационарлық және жартылай стационарлық ұйымдар қызмет алушыларды тамақпен қамтамасыз етуге немесе тиісті ұйыммен шарт жасасуға міндетті.
Ал үйде қызмет көрсететін ұйымдар үшін ғимараттар мен жабдықтарға қатысты кейбір талаптардан ерекшеліктер қарастырылған.
Лицензия беруден бас тартуы мүмкін: тексеру қалай өтеді?
Ұйымның ғимараты мен мамандары болғанның өзінде лицензия автоматты түрде берілмейді.
Өтінім Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы электронды түрде қабылданады. Өтініш беруші белгіленген біліктілік талаптарына сәйкестігін растайтын мәліметтер мен құжаттарды ұсынуы тиіс.
Оларды ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің аумақтық департаменттері қарайды.
Тексеру тек құжаттарды зерделеумен шектелмейді. Ведомство мамандары ұйым орналасқан жерге барып, нақты жағдайды бағалай алады.
Егер ұйым біліктілік талаптарына сәйкес келмесе, лицензия беруден бас тартуға негіз бар.
Дегенмен бұл әлеуметтік қызмет көрсету саласында жұмыс істеуге біржола тыйым салынады деген сөз емес.
Анықталған кемшіліктер жойылғаннан кейін ұйым лицензия алуға қайта өтініш бере алады.
Лицензия алған ұйымдар талаптарды тұрақты сақтауға міндетті
Лицензия алу тек алғашқы тексеруден өтумен шектелмейді. Ұйым қызмет еткен бүкіл кезеңде белгіленген талаптарды орындауы керек.
Бұл ғимараттардың қауіпсіздігіне, үй-жайлардың қолжетімділігіне, жабдықтардың жеткіліктілігіне және қызметкерлердің кәсіби біліктілігіне қатысты.
Азаматтар үшін лицензиялау қосымша қорғаныс тетігі саналады. Мемлекет әлеуметтік қызмет көрсетушілердің міндетті талаптарға сәйкестігін тексереді.
Алайда лицензияның болуы мекеме жұмысында ешқашан заңбұзушылық кездеспейді деген кепілдік бермейді. Сондықтан қауіпсіздік пен қызмет сапасына қойылатын талаптар рұқсат берілгеннен кейін де сақталуға тиіс.
Қазақстанда бұл жүйе ең алдымен әлеуметтік тұрғыдан осал азаматтардың мүддесін қорғауға бағытталған.
Ғимарат қауіпсіздігіне, қажетті жабдықтарға немесе мамандардың біліктілігіне қатысты кемшіліктер көмекке мұқтаж адамдардың қызмет алу жағдайына тікелей әсер етуі мүмкін.
Еске салайық, бұған дейін елімізде арнаулы әлеуметтік қызмет көрсететін ұйымдарды лицензиялау барысы туралы да ақпарат жарияланған болатын. Министрліктің соңғы мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы 1 қарашада Қазақстанда 625 ұйымға барлығы 707 лицензия берілген.
