Теңгеге қысым күшейді: 9 қарашаға дейін доллар бағамы қалай өзгереді

Доллар қайтадан маңызды шекке жақындады. 2026 жылғы 2–9 қараша аралығында АҚШ валютасының бағамы 450–460 теңге дәлізінде болады деп болжанып отыр. Алайда салық кезеңінің аяқталуы мен долларға сұраныстың артуы Қазақстанның валюта нарығындағы жағдайды өзгертуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.

Валюта нарығына жасалған болжамға сәйкес, теңгені қатаң ақша-кредит саясаты мен экспорттан түсетін валюталық түсімдер қолдауды жалғастырады. Дегенмен қазан айындағы ауытқулар нарықтағы тепе-теңдіктің әлі де әлсіз екенін көрсетті. Шетел валютасын сатып алушылар белсенділік танытса, доллар болжамды дәліздің жоғарғы шегіне тез жақындауы ықтимал.

Неліктен доллар 457 теңгеден жоғары көтеріле алмай отыр?

Соңғы сауда сессияларында бір заңдылық байқалды. Доллар бағамы 457 теңгеге жақындаған сайын нарықта шетел валютасын сатушылар көбейеді. Соның нәтижесінде доллардың одан әрі қымбаттауы тежеледі.

Әзірге бұл жағдай теңгенің пайдасына жұмыс істеп тұр.

Ұлттық валютаның тұрақтылығына жоғары пайыздық мөлшерлемелер де ықпал етеді. Теңгемен ұсынылатын қаржы құралдары инвесторлар үшін тартымды болып қала береді. Бұл қаражаттың бір бөлігін долларға айырбастамай, ұлттық валютада сақтауға ынталандырады.

Экспорттан түсетін валюталық кіріс те нарықтағы тепе-теңдікті ұстап тұруға көмектеседі. Экспорттаушы компаниялар шетел валютасын сатқан кезде нарықтағы доллар ұсынысы артады.

Дегенмен 457 теңгені доллар үшін еңсерілмейтін шек деп қабылдауға болмайды. Егер сатып алушылардың сұранысы сатушылар ұсынған көлемнен асып кетсе, қалыптасқан тепе-теңдік тез бұзылуы мүмкін.

Салық кезеңі аяқталған соң теңгеге қысым күшейеді

Қараша айының басындағы негізгі тәуекелдердің бірі салық төлеу кезеңінің аяқталуымен байланысты.

Салық төлемдері кезінде экспорттаушылар бюджет алдындағы міндеттемелерін орындау үшін шетел валютасын белсенді түрде сатып, теңге алады. Ал бұл кезең аяқталғаннан кейін доллардың қосымша ұсынысы азаяды.

Сонымен қатар импорттаушылар мен компаниялардың шетел валютасына сұранысы сақталады.

Мұндай жағдайда нарық ірі валюталық сатып алуларға сезімтал бола түседі. Сыртқы жағдай күрт нашарламаса да, сұраныс пен ұсыныс арасындағы тепе-теңдіктің өзгеруі бағамның айтарлықтай құбылуына әкелуі мүмкін.

Қазақстандық бизнес үшін мұның нақты қаржылық салдары бар.

Мысалы, 100 мың долларлық импорттық келісімшарт бойынша төлем жасағанда доллар бағамының 450 теңгеден 460 теңгеге көтерілуі компания шығынын 1 миллион теңгеге арттырады. Бұл есепке банк комиссиялары мен өзге де қосымша шығындар кірмейді.

Сондықтан болжамды бағам дәлізі салыстырмалы түрде тар болғанымен, валюталық міндеттемелері бар кәсіпорындар үшін оның ішіндегі өзгерістердің өзі елеулі болуы мүмкін.

2–9 қарашаға доллар, еуро, рубль және юань бағамының болжамы

Негізгі сценарий бойынша валюта нарығында жоғары құбылмалылық сақталғанымен, бағамдар белгіленген дәліздер шегінде қозғалады. Әзірге валюталардың бір бағытта ұзақ уақыт бойы қымбаттауы немесе арзандауы күтілмейді.

Негізгі валюталар бойынша болжам:

Бұл көрсеткіштер аталған кезеңге арналған болжам ғана. Олар Ұлттық банктің ресми бағамы немесе айырбастау пункттеріндегі нақты баға емес.

Доллар үшін негізгі жоғарғы шек 460 теңге болып отыр. Алайда бағамның осы деңгейге бір рет жетуі ұлттық валютаның ұзақ мерзімді әлсіреуі басталды дегенді білдірмейді.

Нарық үшін доллардың 460 теңгеден жоғары деңгейде тұрақтап қалуы әлдеқайда маңызды белгі болмақ.

Долларды 460 теңгеден жоғары көтеруі мүмкін үш фактор

Болжамды дәлізден шығу үшін валюта нарығында қосымша қысым пайда болуы керек.

Бірінші фактор — ел ішіндегі долларға сұраныстың артуы. Экспорттаушылар валютаны аз сатып, ал импорттаушылар мен басқа компаниялар долларды көбірек сатып ала бастаса, америкалық валютаның қымбаттауы жылдамдауы мүмкін.

Екінші тәуекел әлемдік валюта нарығымен байланысты. Доллардың халықаралық деңгейде нығаюы дамушы елдердің ұлттық валюталарына, соның ішінде теңгеге қысым түсіруі ықтимал.

Үшінші фактор — мұнай бағасы.

Мұнай нарығындағы жағдайдың нашарлауы Қазақстанның экспорттық кірістеріне қатысты нарық қатысушыларының болжамдарына кері әсер етуі мүмкін. Әсіресе мұнай арзандаған кезеңде ел ішінде долларға сұраныс қатар өссе, теңгеге түсетін қысым күшейеді.

Дегенмен бұл факторлардың ешқайсысы доллар міндетті түрде 460 теңгеден асады деген сөз емес.

Қазан айы валюта бағамының қаншалықты тез өзгеретінін көрсетті

Өткен айдағы жағдай қазіргі салыстырмалы тұрақтылыққа толық сенуге болмайтынын аңғартты.

Қазан айында валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы бірнеше рет өзгерді. Тепе-теңдік бұзылған сәттерде доллар бағамы сауда дәлізінің жоғарғы шегіне жылдам оралып отырды.

Енді нарықтағы жағдай доллар 457 теңгеге жақындағанда сатушылардың қаншалықты белсенді болатынына тәуелді.

Егер шетел валютасын сатушылар қайтадан көбейсе, теңге қосымша қолдау табады. Ал доллар ұсынысы жеткіліксіз болса, сатып алушылар бағамды 460 теңгеге қарай ығыстыруы мүмкін.

Шетел валютасын сатып алуды, шетелге сапар жасауды немесе доллармен ірі төлем жүргізуді жоспарлап отырған қазақстандықтар үшін бағамның деңгейімен қатар оның қаншалықты жылдам өзгеретіні де маңызды.

Бұған қоса, айырбастау пункттеріндегі бағам биржалық бағамнан өзгеше болуы мүмкін. Себебі валюта сатып алу және сату бағаларының арасында айырмашылық бар.

Бұған дейін біз доллардың қазан айын 453,77 теңге деңгейінде аяқтағаны және неліктен 457 теңге шегі оның одан әрі өсуіне кедергі болғаны туралы жазған едік. Қазан айындағы жағдай экспорттық валюталық түсімдер теңгені қолдаған күннің өзінде нарықтың сұраныс өзгерістеріне сезімтал екенін көрсетті.

2–9 қараша аралығында доллар үшін негізгі бағдар 450–460 теңге болып қала береді. Дегенмен нарықтағы бетбұрысты көрсететін негізгі белгі — бағамның 460 теңгеге уақытша жетуі емес, осы деңгейден жоғары орнығуы. Ол үшін шетел валютасына сұраныс айтарлықтай артуы немесе сыртқы экономикалық жағдай нашарлауы қажет.