Алматының 38 жастағы тұрғыны екі аяғынан айырылғаннан кейін қайта жүруді үйренді. Жол-көлік оқиғасынан соң күрделі оңалту кезеңінен өткен азамат бүгінде өздігінен қозғалып, күнделікті шаруаларын атқарып, спортпен айналыса алады. Бұл нәтижеге Әлеуметтік қорғау саласын дамытудың ұлттық ғылыми орталығында жүргізілген жеке протездеу және оңалту жұмыстарының арқасында қол жеткізілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты орталықта әр пациенттің денсаулық жағдайы, физикалық белсенділігі және күнделікті қажеттіліктері ескеріледі. Мамандардың міндеті — протез жасап беру ғана емес, адамның оны пайдаланып, өздігінен қозғалуына көмектесу.
Жол апатынан кейінгі жаңа өмір
Алматылық азамат жол-көлік оқиғасынан кейін екі төменгі аяқ-қолынан айырылған. Отадан соң оған бұрын үйреншікті болған қарапайым әрекеттерді қайта меңгеруге тура келді.
Медициналық тексеру нәтижесінде мамандар пациентке сан және аяқ протездерін таңдады. Атап айтқанда, микропроцессорлық тізе модулі бар сан протезі қолданылды.
Протездер дайындалып, жеке өлшемдеріне сәйкес бейімделгеннен кейін пациент жүруді қайта үйренуге кірісті. Бұл кезеңде оңалту мамандары оның қозғалыс дағдыларын біртіндеп қалыптастыруға көмектесті.
«Алғашында жаңа жағдайға үйрену оңай болған жоқ. Мен үшін ең бастысы – қайтадан өз бетіммен жүріп үйрену еді. Мамандар әр кезеңді түсіндіріп, протезге бейімделуіме көмектесті. Қазір өз бетіммен жүріп-тұра аламын, күнделікті жұмыстарымды атқарып, спортпен де айналысамын», – деді пациент.
Заманауи протез қалай дайындалады?
Орталықта протездеу бірнеше кезеңнен тұрады. Әрбір бұйым пациенттің медициналық көрсеткіштері мен жеке ерекшеліктеріне қарай таңдалады.
Протездеу жұмысының негізгі кезеңдері:
- Пациентті медициналық тексеруден өткізу және қозғалыс мүмкіндіктерін бағалау.
- Қажетті протез түрі мен техникалық параметрлерін анықтау.
- Протезді дайындау және жеке өлшемдерге сәйкес бейімдеу.
- Пациентке протезді пайдалануды және онымен жүруді үйрету.
- Қозғалыс белсенділігін біртіндеп арттыруға көмектесу.
Орталықта заманауи тізе модульдері, силиконды қаптамалар, көміртекті талшықтан жасалған табандар және басқа да қосалқы бөлшектер қолданылады.
Олардың әрқайсысы адамның денсаулық жағдайы мен қажеттілігіне қарай іріктеледі. Сонымен бірге орталық бұрын дайындалған протездерді жөндеу, жаңғырту және қайта бейімдеу қызметтерін көрсетеді.
Бір пациентпен бірнеше маман жұмыс істейді
Протездеу — бірнеше маманның бірлескен еңбегін қажет ететін күрделі процесс. Пациентпен ортопед дәрігер, инженер-технолог, протез жасаушы механик және оңалту маманы жұмыс істейді.
Ортопед дәрігер адамның денсаулық жағдайын, ампутациядан кейін қалған аяқ-қол бөлігінің ерекшеліктерін және физикалық белсенділік деңгейін бағалайды.
Инженер-технолог протездің техникалық параметрлерін анықтайды. Протез жасаушы механик бұйымды дайындап, пациенттің жеке өлшемдеріне сәйкестендіреді.
Ал оңалту маманы адамға протезді дұрыс пайдалануды, жүруді және күнделікті қозғалыстарды орындауды үйретеді.
Орталықтың протездік-ортопедиялық көмек көрсету бағытына жетекшілік ететін бас директордың орынбасары Усама Абу Джазар әр пациентке жеке тәсіл қолданудың маңызын атап өтті.
«Әр пациент Орталыққа өз тарихымен және жеке ерекшеліктерімен келеді. Протезді таңдау кезінде біз медициналық көрсеткіштерді ғана емес, адамның қаншалықты белсенді екенін, күнделікті өмірде қандай міндеттер атқаратынын да ескереміз. Ең бастысы – протез ыңғайлы, функционалды әрі ем алушының мүмкіндіктеріне сай болуы керек», – деп атап өтті Орталықтың протездік-ортопедиялық көмек көрсету бағытына жетекшілік ететін бас директордың орынбасары Усама Абу Джазар.
2026 жылы орталыққа 280 адам жүгінді
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Ұлттық ғылыми орталыққа протездік-ортопедиялық көмек алу үшін 280 адам жүгінген.
Олардың 185-і жол-көлік оқиғалары, өндірістік және тұрмыстық жарақаттар, сондай-ақ аяқ-қол ампутациясына әкелген аурулар салдарынан протездеуді қажет еткен.
Бұл деректер орталыққа жүгінген адамдардың едәуір бөлігі үшін протездеудің маңызды оңалту шарасы екенін көрсетеді.
Қазақстанда протезді мемлекет есебінен қалай алуға болады?
Қазақстанда протездік-ортопедиялық көмек мемлекеттік бюджет есебінен көрсетілуі мүмкін. Ол үшін азаматтың заңнамада көзделген тиісті құқығы болуы және абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасында қажетті ұсынымдар көрсетілуі тиіс.
Құжаттарды рәсімдеу үшін бірнеше жол қарастырылған:
- Тұрғылықты жердегі жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасына жүгіну.
- Халыққа қызмет көрсету орталығы арқылы құжат рәсімдеу.
- eGov.kz электрондық үкімет порталының қызметтерін пайдалану.
Азаматтар Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы протездік-ортопедиялық бұйым жеткізушісін таңдай алады.
Портал арқылы тапсырыс берілген жағдайда бұйымның құны мемлекет кепілдік берген сома шегінде өтеледі. Егер таңдалған протездің бағасы белгіленген сомадан жоғары болса, айырмасын алушы өз қаражаты есебінен төлейді.
Протез қанша күнде дайындалады?
Қажетті құжаттар рәсімделіп, өнім беруші таңдалғаннан кейін пациент консультациядан және медициналық-техникалық комиссиядан өтеді.
Комиссия адамның жағдайын бағалап, оған қандай протез қажет екенін анықтайды. Осыдан кейін бұйымды дайындау және жеке өлшемдерге сәйкестендіру жұмыстары басталады.
Орталықтың мәліметінше, протезді дайындау және бейімдеу әдетте 5 күннен 15 күнге дейін созылады.
Алайда бұл мерзім оңалтудың толық аяқталатынын білдірмейді. Дайын протезді алғаннан кейін пациент мамандардың көмегімен оны күнделікті өмірде пайдалануды меңгереді.
Протездеу талаптары, консультация алу және орталықтың қызметтері туралы толық ақпарат kazto.kz ресми сайтында жарияланған.
Протездеудің басты мақсаты — адамның дербестігін арттыру
Алматылық пациенттің тәжірибесі заманауи протездеу мен жүйелі оңалтудың адамның күнделікті өміріне қаншалықты әсер ете алатынын көрсетеді.
Мұнда тек техникалық құрылғының сапасы ғана емес, оны дұрыс таңдау, адамның дене ерекшеліктеріне сәйкестендіру және жүруге үйрету жұмыстары да маңызды.
Бұған дейін біз Қазақстанда балаларға жеке ортездерді тегін дайындау тәртібі және заманауи 3D технологияларды қолдану туралы жазған едік. Екі бағыттың да ортақ мақсаты — тірек-қимыл аппараты бұзылған адамдардың қозғалыс мүмкіндіктерін кеңейтіп, күнделікті өмірдегі дербестігін арттыру.
