Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесі Конституцияда нақты бекітілді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының құрылтайында жаңа Ата Заңның ел тарихы, ұлттық болмыс және болашақ даму үшін маңызын атап өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мемлекет басшысы айтқан қағидаттар Қазақстан Республикасының Конституциясында көрініс тапқан.
Президенттің айтуынша, әлемдегі саяси, экономикалық және идеологиялық қайшылықтар күшейген кезеңде Қазақстан үшін ең маңызды міндеттердің бірі – тәуелсіздік пен егемендікті нығайту. Бұл мақсатқа жету үшін ел бірлігімен қатар білім, ғылым, технология және адам капиталын дамыту қажет.
Тоқаев әлемдегі күрделі жағдайға назар аударды
Мемлекет басшысы Қазақстанның егемендігін қорғауға қатысты барлық мәселе толық шешілді деп есептеуге болмайтынын айтты. Оның сөзінше, ел алдында әлі де ауқымды әрі шұғыл шешім қабылдауды қажет ететін міндеттер тұр.
«Бірақ, ашығын айтуымыз керек, Егемендігімізді қорғауға қатысты мәселенің бәрі толығымен шешімін тапты десек, үстірт пікірге тең болар.
Алдымызда ауқымды және кезек күттірмейтін, маңызды әрі күрделі міндеттер тұр.
Халықаралық ахуалды көріп-біліп отырсыздар. Әлемде саяси, экономикалық, идеологиялық шиеленістер ушығып тұр. Осындай алмағайып кезеңде әлемнің болашағын болжау өте қиын екені түсінікті.
Президент халықаралық жағдайдың тұрақсыздығы мемлекеттердің ұзақ мерзімді дамуына жаңа талаптар қойып отырғанын жеткізді. Сондықтан Қазақстан үшін ішкі тұрақтылықты сақтау және ұлттық мүддені қорғау ерекше маңызға ие.
Егемендікті нығайту үшін не істеу керек?
Қасым-Жомарт Тоқаев жаһандық сын-қатерлерге қарсы тұрудың негізгі жолы ретінде қоғамның бірлігін атады. Мемлекет басшысы азаматтардың ортақ мақсатқа жұмылып, ел алдындағы жауапкершілігін сезінуі қажет екенін айтты.
«Мұндай заманға біздің бір ғана жауабымыз бар. Бұл – бірлігімізді бекемдеп, ортақ мүддеге күш жұмылдырып, ұлттық жауапкершілігімізді терең сезіне отырып, қасиетті Отанымыз – Қазақстан Республикасына адал қызмет ету.
Президент егемендікті нығайтуды тек саяси тәуелсіздікті қорғаумен шектемеді. Ол бұл ұғымның халықтың күнделікті өміріне, экономикалық дамуға және қоғамдық тәртіпке тікелей қатысы бар екенін атап өтті.
«Түптеп келгенде, Егемендікті нығайту – халықтың әл-ауқатын арттыру, жаңа технологияларды жетік меңгеру, заңды құрметтеу, тәртіпке бағыну, өзара жанашыр, еңбекқор, жасампаз болу, табиғатты аялау деген сөз.
Осылайша, Президент егемендіктің беріктігін азаматтардың әл-ауқаты, технологиялық даму, заңға құрмет және қоғамдағы өзара жауапкершілікпен байланыстырды.
Білім, ғылым және инновация – мемлекеттің стратегиялық міндеті
Мемлекет басшысы қазіргі заман талабына сай дамудың негізгі бағыттарына да тоқталды. Оның айтуынша, Қазақстан халықаралық бәсекеге қабілетті болуы үшін білім мен ғылымды, инновацияны және адам капиталын дамытуға басымдық беруі тиіс.
«Біз осы міндеттерді табысты орындасақ, жаһан өркениетінің төрінен лайықты орын аламыз. Сондықтан Конституцияда қазіргі заман талабына сай білім мен ғылымды, инновацияны, адам капиталын дамыту мемлекеттің стратегиялық міндеті ретінде бекітілді.
Жаңа Конституцияда білім беру, ғылыми қызмет және инновациялық даму мәселелеріне мән берілген. Бұл бағыттар мемлекеттің ұзақ мерзімді дамуы үшін маңызды негіз ретінде қарастырылады.
Президенттің мәлімдемесінде технологиялық өзгерістерге бейімделу мен адами әлеуетті дамыту елдің егемендігін нығайтудың құрамдас бөлігі ретінде сипатталды.
Қазақ тілінің конституциялық мәртебесі туралы не айтылды?
Қасым-Жомарт Тоқаев сөзінің маңызды бөлігін жаңа Конституциядағы ұлттық құндылықтар мен мемлекеттік тіл мәселесіне арнады.
Президенттің айтуынша, Ата Заңда Қазақстанның тарихи сабақтастығы, ұлттық ерекшелігі және болашақ даму бағдары айқындалған.
«Ұлтымыздың бас құжатында, яғни Конституциямызда еліміздің тамыры терең тарихы мен бітім-болмысы, болашақтағы бейнесі айқындалды. Атап айтқанда, мемлекеттік тіл – қазақ тілінің конституциялық мәртебесі тайға таңба басқандай жазылды».
Қазақстан Конституциясының 9-бабында мемлекеттік тілдің қазақ тілі екені нақты көрсетілген. Сонымен бірге мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында қазақ тілімен қатар орыс тілі ресми түрде қолданылатыны бекітілген.
Ата Заңда мемлекет Қазақстан халқының тілдерін үйрену және дамыту үшін жағдай жасауға қамқорлық көрсететіні де жазылған.
Конституцияда елдің тарихы мен болашағы қалай көрініс тапты?
Жаңа Конституцияның кіріспесінде қазақ жеріндегі мемлекеттіліктің тарихи сабақтастығына және Ұлы Даланың мыңдаған жылдық тарихына мән берілген.
Сонымен қатар құжатта мемлекеттің біртұтастығы, аумақтық тұтастығы, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау қағидаттары қамтылған.
Президенттің сөзінен ұлттық болмысты сақтау мен заманауи дамудың бір-біріне қайшы емес, өзара байланысты міндеттер ретінде қарастырылатынын аңғаруға болады.
Бұл тұрғыда қазақ тілінің конституциялық мәртебесі ұлттық бірегейліктің маңызды негіздерінің бірі ретінде аталды. Ал білім, ғылым және инновацияны дамыту Қазақстанның болашақтағы мүмкіндіктерін кеңейтетін стратегиялық бағыттар ретінде көрсетілді.
Бұған дейін біз Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы 2026 жылғы 1 шілдеден бастап ресми түрде күшіне енгені туралы жазған едік. Жаңа Ата Заң 15 наурызда өткен республикалық референдумда қабылданған болатын.
