Қытайдың төрт тарихи суару нысаны Дүниежүзілік ирригациялық мұралар тізіміне (WHIS) енгізілді. Осылайша, елдегі мұндай нысандардың саны 46-ға жетті, деп хабарлайды ҚХР Су ресурстары министрлігі.
Бұл шешім Францияның Марсель қаласында өткен Халықаралық ирригация және дренаж комиссиясы (ICID) Халықаралық атқарушы кеңесінің 77-отырысында қабылданды. Жаңадан танылған нысандар Хэнань, Ганьсу, Цзянси және Фуцзянь провинцияларында орналасқан.
Олардың ішіндегі ең көнесі Хэнань провинциясында орналасқан. Оның тарихы 2200 жылдан асады. Бөгетсіз су алу технологиясының арқасында бұл гидротехникалық құрылыс Цзиюань және Цзяоцзо қалаларындағы шамамен 34 мың гектар ауыл шаруашылығы жерін суаруға мүмкіндік береді.
Ганьсу провинциясында ежелгі Жібек жолы өткен Хэси дәлізінің суару желісі халықаралық деңгейде мойындалды. Мин әулеті билік құрған кезеңде (1368–1644 жылдар) салынған бұл жүйе шамамен 63,2 мың гектар жерді сумен қамтамасыз етеді және Еуразияның қуаң аймақтарындағы дәстүрлі егіншіліктің үлгісі болып саналады.
Тағы бір нысан Цзянси провинциясының Шанжао қалалық округінде орналасқан. Оның тарихы Сун әулеті дәуірінен (960–1279 жылдар) бастау алады. Мұнда суды бөлу үшін жер бедерінің табиғи еңісі пайдаланылады, ал суару инфрақұрылымы арналардан, бөгеттерден және тоғандардан тұрады.
Төртінші кешен Фуцзянь провинциясының Чантай ауданында орналасқан. Ол 800 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеп келеді. Кешен шамамен 1850 гектар жерді суаруды қамтамасыз ететін аласа бөгеттерден, су тосқауылдарынан, тоғандар мен арналардан тұрады.
Қытайда әлі күнге дейін бастапқы мақсаты бойынша пайдаланылып келе жатқан басқа да көне гидротехникалық құрылыстар сақталған. Солардың бірі — Сычуань провинциясындағы Дуцзянъянь суару жүйесі. Ол біздің заманымызға дейінгі 256 жылы салынған және 2018 жылы WHIS тізіміне енгізілген.
Дүниежүзілік ирригациялық мұралар тізімін Халықаралық ирригация және дренаж комиссиясы 2014 жылы тарихи гидротехникалық құрылыстарды сақтау және дәстүрлі инженерлік білімді тарату мақсатында құрған.
