2030 жылға қарай табиғатты қорғауға жыл сайын кемінде 200 млрд доллар тарту көзделіп отыр. Қазақстан осы жаһандық мақсатқа қол жеткізу үшін жаңа қаржылық тетіктерді қолдануды және халықаралық даму банктерімен ынтымақтастықты кеңейтуді ұсынды. Экология және табиғи ресурстар министрлігінің хабарлауынша, бұл ұсыныстар Арменияда өткен Биоалуантүрлілік туралы конвенция тараптарының 17-конференциясы (COP17) аясындағы жоғары деңгейдегі дөңгелек үстелде айтылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан делегациясын Экология және табиғи ресурстар министрі Әлібек Қуантыров басқарды. Ол табиғи экожүйелерді сақтау тек экологиялық міндет емес, елдердің экономикалық тұрақтылығына тікелей қатысты мәселе екенін атап өтті.
Әлем биоалуантүрлілікке 200 млрд доллар тартуды көздейді
«Болашақты қаржыландыру: қаржы ағындарын табиғатқа оң әсер ететін даму мақсаттарымен үйлестіру» тақырыбындағы дөңгелек үстелде табиғатты қорғауға қажетті қаржы ресурстарын жұмылдыру мәселесі талқыланды.
Жиынды Армения Президенті Ваагн Хачатурян мен Танзания құрамындағы Занзибар Президенті, Революциялық кеңестің төрағасы Хусейн Әли Мвиньи ашты. Одан кейін бірқатар елдің министрлері сөз сөйледі. Талқылауға Дүниежүзілік банк тобы модераторлық етті.
Негізгі назар 2030 жылға қарай биоалуантүрлілікті сақтау мақсаттарына жыл сайын кемінде 200 млрд АҚШ долларын жұмылдыру жөніндегі жаһандық міндетке аударылды.
Бұл Қазақстанға бөлінетін қаражат емес. Әңгіме әлем елдерінің табиғатты қорғау жобаларына тартуы тиіс жалпы қаржы көлемі туралы болып отыр.
Қазақстан үшін мұндай халықаралық бастамалар экожүйелерді қалпына келтіру, сирек кездесетін жануарларды қорғау және табиғи ресурстарды орнықты пайдалану жобаларына қосымша қаржы көздерін іздеуге мүмкіндік береді.
Қазақстан табиғаттың экономикалық құнын ескеруді ұсынды
Әлібек Қуантыровтың баяндамасы Армения Президенті Ваагн Хачатурянның қатысуымен өтті.
Министр табиғи экожүйелердің тұрақтылығы экономикалық орнықтылықтың негізі екенін атап өтті. Оның айтуынша, биоалуантүрліліктің құндылығын тек табиғатты қорғау бағдарламаларында емес, бюджеттік жоспарлау, кредит беру және инвестициялық шешімдер қабылдау кезінде де ескеру қажет.
Бұл тәсіл табиғаттың экономикаға беретін пайдасын қаржылық шешімдермен байланыстыруды көздейді. Мәселен, ормандарды сақтау, су ресурстарын қорғау және жердің тозуын болдырмау ұзақмерзімді экономикалық тәуекелдерді азайтуға ықпал ете алады.
Қазақстан қандай қаржыландыру құралдарын ұсынды?
Министр халықаралық қаржы ұйымдарын табиғатты қорғау жобаларына қаражат тарту рәсімдерін жеңілдетуге шақырды.
Атап айтқанда, Жаһандық экологиялық қор, Жасыл климат қоры және даму банктерімен ынтымақтастықты күшейту ұсынылды.
Перспективалы қаржылық құралдар ретінде мыналар аталды:
- Гранттар – табиғатты қорғау жобаларына қайтарымсыз қаржы бөлу.
- Жеңілдетілген қаржыландыру – экологиялық бастамаларды қолайлы шарттармен қаржыландыру.
- Кепілдіктер – жобаларға қаржы тарту кезіндегі тәуекелдерді төмендету.
- Жасыл облигациялар – экологиялық мақсаттарға капитал нарығы арқылы қаражат тарту.
Бұл құралдар табиғатты қорғау жобаларын тек мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырумен шектелмеуге мүмкіндік береді. Алайда нақты қаражат көлемі, қаржыландыру шарттары мен жобаларды іске асыру мерзімдері әзірге жарияланған жоқ.
Іле өзенінің атырауындағы тәжірибе халықаралық деңгейде танылды
Қазақстан делегациясы табиғи экожүйелерді қалпына келтіру бағытындағы тәжірибесін де таныстырды.
Әлібек Қуантыров экожүйелік қызметтер үшін төлем жасау тетіктеріне және БҰҰ Даму бағдарламасымен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан БИОФИН бастамасына тоқталды.
БИОФИН биоалуантүрлілікті сақтау үшін қаржы ресурстарын тиімді жұмылдыруға бағытталған халықаралық бастама болып саналады.
Қазақстанның тәжірибесі ретінде Іле өзенінің атырауындағы тоғайлы ормандарды қалпына келтіру жұмыстары аталды. Бұл тәжірибе БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) «Әлем ормандарының жай-күйі – 2026» баяндамасына енгізілген.
Министр экожүйелерді қалпына келтіру кезінде тек ағаш отырғызуды қаржыландыру жеткіліксіз екенін атап өтті.
Қаражат жұмыстың барлық кезеңіне қажет:
- Көшет өсіретін тәлімбақтар құру.
- Ағаш отырғызу жұмыстарын ұйымдастыру.
- Отырғызылған ағаштарға тұрақты күтім жасау.
- Экожүйелердің жағдайына мониторинг жүргізу.
Мұндай кешенді тәсіл табиғатты қалпына келтіру жобаларының нәтижесін ұзақ мерзім бойы сақтауға бағытталған.
«Орталық Азияның жасыл қалқаны»: өңірлік жобалар ұсынылды
Қазақстан халықаралық серіктестерге табиғатты қорғау саласындағы бірлескен жобаларды кеңейтуді ұсынды.
Бұл жұмыс Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың сирек кездесетін түрлер мен биоалуантүрлілікті сақтау жөніндегі халықаралық қор құру бастамасымен байланысты.
Әлібек Қуантыров халықаралық ұйымдар мен даму банктерін осы бастаманы жүзеге асыруға қатысуға шақырды.
Сонымен қатар «Орталық Азияның жасыл қалқаны» бастамасы аясындағы жобаларды қоса алғанда, өңірлік жобалар портфелін қалыптастыру ұсынылды.
Мұндай ынтымақтастық Орталық Азия елдеріне ортақ экологиялық мәселелерді бірлесіп шешуге бағытталуы мүмкін. Өйткені су ресурстары, табиғи экожүйелер және жануарлардың тіршілік ету ортасы мемлекеттік шекаралармен шектелмейді.
Дегенмен ұсынылған жобалар портфелінің нақты құрамы мен оған бөлінетін қаржы көлемі әзірге нақтыланбаған.
Қазақстан Ереван үндеуін қолдады
Дөңгелек үстел қорытындысында Әлібек Қуантыров Қазақстанның Ереван іс-қимылға шақыру үндеуін қолдайтынын растады.
Министр сондай-ақ биоалуантүрлілікті сақтау және табиғатты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайту мәселелеріне арналған COP17 көшбасшылар саммитінің жабылу рәсіміне қатысты.
Қазақстанның ұстанымы табиғатты қорғауға арналған халықаралық қаржыландыру мүмкіндіктерін кеңейтуге және өңірлік жобаларды нақты инвестициялық бастамаларға айналдыруға бағытталған.
Ендігі маңызды мәселе – ұсынылған қаржылық тетіктерді нақты жобалармен байланыстырып, халықаралық серіктестермен қаржыландыру шарттарын келісу.
Бұған дейін біз Қазақстанда биоалуантүрлілікті сақтау, климаттың өзгеруіне бейімделу және табиғатты қорғауды қаржыландыру мәселелері БҰҰДБ қатысуымен талқыланғанын жазған едік. Сол кездесуде БИОФИН бастамасы мен ұлттық экологиялық стратегияларды өзара үйлестіруге ерекше назар аударылған болатын.
