Қазақстанның фармацевтикалық нарығы оңай кезеңді бастан өткеріп жатқан жоқ. 2025 жылдың он айының қорытындысы бойынша дәрі-дәрмек сатылымы натуралды көрсеткіштерде айтарлықтай төмендеді - бүкіл нарық қаптамамен есептегенде 13 пайызға азайды. Дәріханадан еркін сатылатын препараттар сегменті 15,5 пайызға, ал рецептпен берілетін дәрілер 11 пайызға төмендеді. Мұндай деректерді IQVIA ұсынады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өткен жылы нарық 2–3 пайыз көлемінде өсіп, постковидтік кезеңнен кейінгі қалпына келу ретінде қабылданған еді. Алайда 2025 жылы бұл динамика түзету кезеңіне ауысты.
Сонымен бірге ақша жағынан нарық шамамен 8 пайыз өсім көрсетуде. Бірақ бұған қуану қиын - бұл тұтынудың артуы емес, инфляция мен қымбаттаудың салдары.
«Маржа қысылып жатыр»: өзіндік құн нарықтан жылдамырақ өсуде
STADA компаниясының Еуразия өңірі бойынша вице-президенті Арминас Мацевичус жағдайды былай түсіндіреді:
«Нарық көлемі азайып жатыр, бірақ ақша жағынан шамамен 8 пайыздық өсім сақталуда. Бұл тұтынудың артуы емес, инфляцияның өтелуі. Ал өзіндік құн бұдан да жылдам өсіп келеді: фармингредиенттердің шамамен 80 пайызы Үндістан мен Қытайда өндіріледі, ал жеткізілімдердің шоғырлануы шикізат қымбаттаған кезде нарықты өте сезімтал етеді. Қосымша қысымды энергетика мен логистика жасайды: соңғы жылдары фармжүктерді тасымалдау шамамен 50 пайызға қымбаттады. Мұндай жағдайда компаниялардың маржасы сөзсіз қысқарады».
Яғни дәрі адамдарға қажет, бірақ оны өндіру мен жеткізу барған сайын қымбаттап барады.
Қазақстандықтар не сатып алып жүр: негізгі әдеттер сақталды
Көлемнің азаюына қарамастан, тұтыну құрылымы тұрақты күйінде қалуда.
2025 жылдың қаңтар-қазан айларында STADA препараттарының ішінде көшбасшылар:
- жергілікті әсер ететін қабынуға қарсы дәрілер - шамамен 2,4 млн қаптама
- спазмолитиктер - 1,53 млн
- пробиотиктер - 1,51 млн
- кардиологиялық дәрілер - 1,44 млн
- витаминді-минералды кешендер - 850 мыңнан астам қаптама
Бұл адамдар базалық қажеттіліктерден бас тартпайтынын көрсетеді.
ePharma қосымша арна емес - күнделікті әдетке айналды
Басты тренд - ePharma дамуы, яғни дәрі-дәрмектерді онлайн сатып алу.
Қазақстан бүгінде өңірде цифрлық фарма саласын дамыту бойынша көшбасшылардың бірі.
Бұған үлес қосқандар:
- Kaspi экожүйесі
- Wolt және Glovo сияқты жылдам жеткізу сервистері
- Arbuz сияқты жаңа ойыншылар
Қазір тұтынушы жолы көбіне телефоннан басталады: ол бағаны, құрамды, пікірлерді, рейтингті қарап шығады - тіпті соңында офлайн дәріханаға барса да.
Бағаға сезімталдық артып келеді, сондықтан ашықтық, салыстыру ыңғайлылығы және жылдам жеткізу маңызды артықшылыққа айналды.
Өңірлік көрініс: тренд бір, қарқын әртүрлі
Ұқсас үрдістер бүкіл Еуразияда байқалады:
- Грузия - ePharma жылдам өсуде
- Армения және Әзербайжан - цифрлық сұраныс енді қалыптасып жатыр
- Қырғызстан және Өзбекстан - маркетплейстер мен жеткізу сервистері есебінен жеделдеуде
Нәтижесінде ePharma тұрақты өсім трендіне айналды.
Алдағы жылдар: онлайн офлайннан жылдамырақ өседі
STADA Eurasia болжамына сәйкес, 2026–2027 жылдары онлайн-арналар дәстүрлі дәріханаларға қарағанда 2–3 есе жылдам өседі.
Әсіресе:
- OTC сегментінде
- витаминдерде
- күнделікті тауарларда
q-commerce форматы да маңызды рөл атқарады, өйткені жылдам жеткізу фармсұраныс логикасына өте дәл келеді.
Маркетплейстер ассортиментті кеңейтіп, ұсынымдық сервистерді дамыта береді.
Қазақстан - өңір үшін цифрлық бағдар
Онлайн шешім қабылдаудың алғашқы кезеңіне айналып келеді.
Фармацевтика біртіндеп қызмет көрсетудің жаңа үлгісіне өтуде - жылдам, түсінікті және ыңғайлы. Осы процесте Қазақстан өңір үшін технологиялық бағдар болып қала береді.
