Қазақстанда салық жүйесіне қатысты тағы бір маңызды талқылау өтті.
Бұл жолы Үкімет корпоративтік табыс салығы, медицина саласындағы ҚҚС және шағын бизнес тапсыратын 200-нысан бойынша өзгерістерді қарастырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кәсіпкерлер үшін бұл жай ғана техникалық түзету емес — күнделікті жұмысқа, шығынға және есеп беруге тікелей әсер ететін мәселе.
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен жобалық кеңсе отырысында салықтық әкімшілендірудің бірнеше даулы тұсы көтерілді. Әсіресе шағын бизнес пен медицина саласына қатысты ұсыныстар қызу талқыланды.
КТС бойынша өзгеріс: бизнес артық салық төлеп кетуі мүмкін бе?
Талқылаудың негізгі тақырыптарының бірі — ақша-кредит нарығындағы операциялардан түсетін табысқа салынатын салық.
2025 жылы мұндай кірістерге 10 пайыздық салық енгізілген болатын. Бірақ мәселе оның қалай есептелетініне байланысты туындап отыр. Қазіргі жүйе бойынша бұл сома кейін корпоративтік табыс салығының аванстық төлемдеріне қосылып кетеді.
Ұлттық банк өкілдері мұндай тәсіл бизнестің келесі жылы артық аванстық төлем төлеуіне алып келуі мүмкін екенін айтты. Себебі 2026 жылдан бастап ақша-кредит нарығындағы операцияларға қосымша салық салынбайды.
Қарапайым тілмен айтқанда, компания бір реттік табыс үшін кейін де жоғары салық төлеуге міндеттеліп қалуы ықтимал.
Сондықтан Үкімет КТС бойынша аванстық төлемдерді есептеу тәртібін өзгертуді ұсынып отыр. Қаржы министрлігі бұл бастаманы қолдаған.
Дәрі-дәрмек қымбаттай ма? ҚҚС мәселесі тағы көтерілді
Отырыста ең көп пікірталас тудырған тақырыптардың бірі — медицина саласындағы ҚҚС.
Бұған дейін белгілі болғандай, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға 5 пайыздық ҚҚС енгізіледі. Ал 2027 жылдан бастап бұл көрсеткіш 10 пайызға дейін өседі.
Алайда мемлекет бір мезетте кейбір медициналық қызметтер мен әлеуметтік маңызы бар ауруларға арналған дәрілерді ҚҚС-тан босатып отыр. Яғни жүйеде бір уақытта әрі жеңілдік, әрі босату режимі қатар жұмыс істемек.
Маман пікірінше, дәл осы аралас модель кейін салық есептеуде үлкен қиындық туғызуы мүмкін. Әсіресе фармацевтика және медициналық ұйымдар үшін.
Сондықтан Үкімет қазір “бәріне ортақ бір өтпелі мөлшерлеме керек пе?” деген сұрақты қайта талқылап жатыр. Бірақ нақты пайыз көлемі әлі анықталған жоқ.
Серік Жұманғарин бұл мәселе бойынша қосымша есеп жүргізуді тапсырды. Яғни жаңа мөлшерлеменің бюджетке де, медицина саласына да қалай әсер ететіні қайта қаралады.
200-нысан жойыла ма? Шағын бизнес не дейді?
Кәсіпкерлер арасында ең қызу талқыланып жатқан мәселенің бірі — 200-нысан.
Бұл есепті жалдамалы қызметкерлері бар кәсіпкерлер тапсырады. Құжатта қызметкердің табысы, әлеуметтік төлемдері мен салықтары көрсетіледі.
Салық кеңесшісі Айжан Балакешованың айтуынша, қазір бұл есепті ірі компаниялармен қатар бірнеше қызметкері ғана бар шағын бизнес те тапсыруға мәжбүр. Оның сөзінше, бұл кәсіпкерлерге артық бухгалтерлік жүктеме береді.
– Қосымша есеп, бухгалтер шығыны, қателесу қаупі, айыппұл — мұның бәрі шағын бизнеске ауыр тиеді, – деген пікір айтылды отырыста.
Алайда Мемлекеттік кірістер комитеті бұған келіспейді.
Ведомство өкілдерінің айтуынша, 200-нысан ең алдымен қызметкерлердің құқығын қорғау үшін қажет. Себебі дәл осы есеп арқылы әлеуметтік төлемдердің уақытылы аударылғаны бақыланады.
Тағы бір маңызды дерек айтылды: биыл ақпанда жеңілдетілген декларация тапсырған 1,2 миллион салық төлеушінің шамамен 800 мыңында әлеуметтік төлем бойынша берешек анықталған.
Яғни мемлекет есептілікті азайтсақ, әлеуметтік төлемдер мүлде бақылаудан шығып кетуі мүмкін деп қауіптенеді.
Шағын бизнеске не өзгереді?
Қазір нақты шешім қабылданған жоқ. Бірақ Үкімет бірнеше маңызды бағытты қарап жатыр:
- КТС бойынша аванстық төлемдерді қайта есептеу;
- медицина саласындағы ҚҚС жүйесін өзгерту;
- 200-нысанды сақтау немесе жеңілдету.
Бұл өзгерістердің барлығы шағын және орта бизнеске тікелей әсер етеді. Өйткені Қазақстанда кәсіпкерлердің басым бөлігі жеңілдетілген салық режимімен жұмыс істейді.
Сарапшылардың айтуынша, мемлекет қазір екі мақсаттың ортасында қалып отыр: бір жағынан бизнестің жүктемесін азайту керек, екінші жағынан салық пен әлеуметтік төлемдердің ашықтығын сақтау қажет.
Ал кәсіпкерлер үшін басты сұрақ өзгермейді: “Есеп азая ма, әлде көбейе ме?”
