Байлықтың негізі — адал еңбек. Тарихшы, профессор Еркін Әбіл жастарға табысқа ұмтылудан қорықпау керек екенін, бірақ оның жолы адал еңбек пен кәсіби білімнен өтуі тиіс екенін айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қоғам қайраткерінің пікірінше, жасампаз қоғам қалыптастыру үшін өскелең ұрпаққа ең алдымен еңбектің құнын қайта түсіндіру қажет. Бұл ой Қазақстанда жастар тәрбиесінде еңбекқорлық пен кәсібилікке басымдық беріліп отырған кезеңмен үндеседі.
«Байлық — жақсы нәрсе, бірақ ол адал еңбекпен табылуы тиіс»
Еркін Әбіл бай болуға ұмтылыстың өзін теріс құбылыс деп санамайды. Оның көтерген мәселесі — адамның табысқа қандай жолмен жететіні.
«Балаларға адал еңбектің мағынасын қайта түсіндіруіміз керек. Байлық – жақсы нәрсе, бірақ ол тек адал еңбекпен табылған байлық болуы тиіс. Мен үшін бірінші орында – адал еңбек, екінші орында – білім. Қай салада жүрсең де, кәсіби білімді болу маңызды», – деді Еркін Әбіл.
Бұл жерде еңбек пен білім бір-бірінен бөлек қарастырылмайды. Адал еңбек табыстың негізі болса, кәсіби білім сол еңбектің сапасы мен нәтижесін анықтайтын құрал ретінде көрінеді.
Қазақстан мектептерінде еңбекқорлық негізгі құндылықтардың біріне айналды
Еркін Әбіл көтерген мәселе елдегі білім беру саясатының қазіргі бағытымен де сәйкес келеді.
2025–2026 оқу жылынан бастап Қазақстанның барлық мектептерінде енгізілген «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының мақсаты оқушылардың бойында адалдық, еңбекқорлық және отаншылдық қасиеттерін қалыптастыру деп белгіленген.
Бағдарламада алты негізгі құндылық айқындалған. Олардың қатарында еңбекқорлық пен кәсіби біліктілік, әділдік пен жауапкершілік, заң мен тәртіп, жасампаздық пен жаңашылдық бар.
Яғни балаға «еңбек ету керек» деп айту жеткіліксіз. Мемлекеттік тәрбие моделінде еңбек кәсіби шеберлікпен, жауапкершілікпен және нақты нәтижемен байланыстырылып отыр.
Байлыққа көзқарастағы басты айырмашылық — оның қайдан келгені
Еркін Әбілдің сөзіндегі ең өткір тұс та осы.
Қоғамда табысты болу, жақсы өмір сүру немесе материалдық жағдайды жақсарту мақсатының өзі теріс бағаланбауы керек. Бірақ байлықтың құндылығы оны табудың жолымен өлшенеді деген ұстаным ұсынылады.
Бұл қағида Қазақстанда кейінгі жылдары айтылып жүрген «Адал азамат – адал еңбек – адал табыс» идеясымен тікелей үндеседі.
Мемлекеттік органдар жариялаған түсіндірмелерде де табыс кездейсоқ сәттілік немесе байланыс арқылы емес, адал еңбек пен кәсібилік арқылы келуі керек деген қағида алға шығады.
Білім екінші орында, бірақ онсыз кәсіби еңбек жоқ
Еркін Әбіл өз иерархиясын анық айтты: бірінші орында адал еңбек, екінші орында білім.
Бұл білімнің маңызын төмендету емес. Керісінше, ол еңбектің кәсіби деңгейін анықтайтын шарт ретінде қарастырылады.
«Қай салада жүрсең де, кәсіби білімді болу маңызды» деген пікір бүгінгі еңбек нарығына да тікелей қатысты. Жас маман үшін дипломның болуы жеткіліксіз: жұмыс берушіге нақты дағды, тәжірибе және кәсіби құзырет қажет.
Бұған дейін біз Қазақстанның білім беру жүйесінің жасанды интеллект пен еңбек нарығының талаптарына қалай бейімделіп жатқанын жазған едік. Ондағы негізгі бағыттардың бірі де жастарды білім беруден нақты кәсіби дағдыларға алып келу болды.
Жастарға еңбек туралы айту енді тек тәрбие сағаты емес
Қазақстандағы жастар саясаты мен білім беру жүйесінде еңбек тақырыбы соңғы жылдары жеке бағытқа айналды.
«Адал азамат» бағдарламасы туралы бұған дейінгі материалымызда еліміздегі барлық білім беру ұйымдарында тәрбие жұмысы адалдық, еңбекқорлық және азаматтық жауапкершілік құндылықтарымен байланыстырылғанын жазған едік.
Еркін Әбілдің сөзі осы үлкен тақырыпты бір қарапайым формулаға жинайды: жастарға бай болмауды емес, байлыққа адал жолмен жетуді үйрету керек.
Ал ол ұсынған басымдықтың реті өзгермейді:
«Мен үшін бірінші орында – адал еңбек, екінші орында – білім».
