МӘМС жүйесіндегі қаржының негізсіз жұмсалуына тосқауыл қойылды. Қазақстанның Қаржы министрлігі 234 млрд теңгенің шығынға ұшырауының алдын алғанын мәлімдеді. Енді ауруханалар көрсетілген медициналық қызмет үшін көбірек қаржы алу мүмкіндігіне ие болмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.

Ведомствоның мәліметінше, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) Қаржы министрлігінің қарамағына өткеннен кейінгі тоғыз айда қаржының заңсыз әрі негізсіз жұмсалу жолдары анықталып, тоқтатылған. Ендігі мақсат — сақталған қаражатты науқастарды емдеуге жұмсап, медициналық ұйымдардың қарызын азайту.

Алайда қазақстандықтарды бәрінен бұрын бір мәселе алаңдатады: миллиардтаған теңгені үнемдеу дәрігер қабылдауына, тексерілуге және жоспарлы операцияға кезекті қысқарта ма?

234 млрд теңге сақталды, тағы 79 млрд теңге қайтарылмақ

Қаржы министрлігі міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіндегі бақылаудың екі негізгі нәтижесін жариялады.

Біріншісі — 234 млрд теңге көлеміндегі қаржылық шығынның алдын алу. Ведомствоның бағалауынша, бұл қаражатты негізсіз жұмсаудан сақтап қалу мүмкін болған.

Екіншісі — медициналық қызмет көрсетушілерге заңсыз төленген 79 млрд теңгеден астам қаражат. Қазір қозғалған қылмыстық істер аясында осы ақшаны қайтару жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Бұл екі соманың мәртебесі әртүрлі. Шығынның алдын алу бюджетке қосымша қаржы түсті дегенді білдірмейді. Ал қылмыстық істер бойынша анықталған қаражат әлі қайтарылуы тиіс.

Қаржы министрлігі 79 млрд теңгенің қаншасы нақты өндірілгенін әзірге жариялаған жоқ.

Қаржылық бақылаудың тағы бір бағыты — жасанды интеллектке негізделген антифрод жүйесі.

Жаңа технология медициналық ұйымдарға ақша аударылғанға дейін күмәнді операцияларды анықтауға арналған. Яғни негізсіз төлемдерді қаражат жұмсалып кеткеннен кейін емес, алдын ала тоқтату көзделіп отыр.

Бұған дейін біз МӘМС жүйесіндегі қаржылық заңбұзушылықтар туралы жазған болатынбыз. Олардың қатарында көрсетілмеген қызмет үшін төлем алу, пациенттерді негізсіз тіркеу және бір медициналық қызметті екі рет қаржыландыру жағдайлары бар.

Ауруханаларға бөлінетін қаржы лимиті ұлғайтылады

Қаржылық тексерулердің нәтижесі медициналық ұйымдардың жұмысынан да байқала бастаған.

Қаржы министрлігінің хабарлауынша, ауруханаларға бөлінетін қаржы лимиттері ұлғайтылып, нақты көрсетілген медициналық қызмет үшін төлем алу мүмкіндігі кеңейтіліп жатыр.

Сонымен қатар медициналық ұйымдарға қолданылатын сызықтық шкала бойынша шектеулер біртіндеп жеңілдетілмек.

Бұл тетік медициналық қызмет көлеміне байланысты төлемдерді шектейді. Соның салдарынан емделуге сұраныс болған күннің өзінде аурухана қаржыландыру лимитіне тап болуы мүмкін.

Шектеулерді кезең-кезеңімен азайту медициналық ұйымдарға жоспарлы емдеу қызметтерін көбірек көрсетуге және сол қызмет үшін тиісті төлем алуға мүмкіндік береді.

Пациенттер үшін мұндай өзгеріс қаржы лимитіне байланысты емделуді күту мерзімінің қысқаруына ықпал етуі мүмкін.

Дегенмен Қаржы министрлігі әзірге кезектің нақты қаншаға қысқарғаны немесе жасалған операциялар санының қаншалықты артқаны жөнінде мәлімет ұсынған жоқ.

Қазақстандағы 68 аурухананың мерзімі өткен қарызы бар

Медициналық ұйымдардың қаржылық жағдайы да назардан тыс қалмаған.

Қаржы министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда кредиторлық берешегі мерзімінен асып кеткен 68 медициналық ұйым бар.

Енді Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры қарыздың жалпы сомасын есепке алумен ғана шектелмейді. Әрбір проблемалық ауруханада берешектің неліктен пайда болғаны жеке талданады.

Осы 68 медициналық ұйымның әрқайсысы үшін қаржылық сауықтыру жоспары әзірленген. Жоспарларды іске асыруға жергілікті атқарушы органдар да қатысады.

Ведомство 2026 жылдың соңына дейін мерзімі өткен қарыз көлемін едәуір азайтуды жоспарлап отыр.

Бұл нәтижеге медициналық ұйымдардың кірісін арттыру және емделуге деген нақты сұраныс қанағаттандырылмаған жерлерде қаржыландыру көлемін қайта қарау арқылы қол жеткізу көзделген.

Әзірге бұл — болжам. Қарыздың қаншалықты қысқаратыны нақты түсімдер мен қаржылық сауықтыру жоспарларының орындалуына байланысты.

МӘМС жүйесінде емдеуді қаржыландыру тәсілі өзгереді

Қаржылық бақылауды күшейткеннен кейін Қаржы министрлігі реформаның келесі кезеңіне көшуді жоспарлап отыр.

Бұл кезеңде медициналық сақтандыру жүйесіндегі қаражатты бөлу тәртібіне өзгерістер енгізу көзделген.

Ведомство қаржыландыруды пациенттердің нақты қажеттілігімен, емдеу құнымен және сақтандыру міндеттемелерімен байланыстыруды мақсат етіп отыр.

Ол үшін болашақ шығындарды алдын ала бағалау, қаржылық резервтер қалыптастыру және медициналық қызмет ақысын аурудың күрделілігі мен емдеу нәтижесіне қарай төлеу тетіктерін енгізу жоспарланған.

Өзгерістер ӘМСҚ мен ауруханалар арасындағы есеп айырысу тәртібімен ғана шектелмейді.

Министрліктің ұстанымына сәйкес, пациенттің диагноз қоюдан бастап емделу, оңалту және кейінгі медициналық бақылауға дейінгі бүкіл жолы біртұтас жүйе ретінде қаржыландырылуы тиіс.

Мұндай тәсіл медициналық ұйымдар арасындағы сабақтастықты қамтамасыз етуге, емдеуді кешіктірмеуге және асқынулардың алдын алуға бағытталған.

Бұған дейін бюджет қаражатын цифрлық бақылау және антифрод жүйесін қолдану туралы да жазған едік.

МӘМС-тегі тексерулер дәрігер кезегін қысқарта ма?

Қаржы министрлігі реформаның алғашқы кезеңіне қойылған міндеттер орындалды деп есептейді.

Ведомствоның мәліметінше, қаражаттың жұмсалуына бақылау күшейтілген, анықталған қаржы жоғалту арналары тоқтатылған, ал сақталған қаржы медициналық көмекті төлеуге бағытталып жатыр.

Алайда алдағы өзгерістердің нәтижесі тек үнемделген миллиардтармен өлшенбеуі тиіс.

Министрлік негізгі көрсеткіш ретінде медициналық көмектің қолжетімділігі мен сақтандыру жүйесінің қаржылық тұрақтылығын алға тартып отыр.

Қазақстандықтар үшін бұл нақты мәселелермен байланысты: дәрігер қабылдауына жылдам жазылу, қажетті тексеруден уақытында өту және жоспарлы емді ұзақ күтпеу.

Әзірге Қаржы министрлігі медициналық қызметке кезек қанша уақытта және қандай көлемде қысқаратынын нақтылаған жоқ.

Ал ең жақын қаржылық меже белгіленген. 2026 жылдың соңына дейін 68 медициналық ұйымның мерзімі өткен кредиторлық берешегін 17 млрд теңгеден 10 млрд теңгеге дейін азайту жоспарланып отыр.

Бұл жоспардың орындалуы ауруханалардың қаржылық жағдайын жақсартуы мүмкін. Ал пациенттердің емге қолжетімділігі қаншалықты артатынын медициналық ұйымдардың нақты жұмыс нәтижесі көрсетеді.