Қазақстанда 7 миллионнан астам балаға 2,5 миллиард доллардан көп қаражат аударылды. Бұл туралы Вице-Президент Ерлан Қарин балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі кеңесте мәлімдеді. Ақорданың ресми хабарламасына сәйкес, жиында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмаларын орындау, балалардың қауіпсіздігін күшейту және әлеуметтік қолдау жүйесін жетілдіру мәселелері қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кеңесте 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» біртұтас тұжырымдамасын жүзеге асыруға ерекше назар аударылды. Ерлан Қарин балалардың құқықтарын қорғау бағытындағы жұмыстар тұрақты бақылауда болатынын айтып, өңірлерде ай сайын мониторинг жүргізуді тапсырды.
Балалардың құқықтарын қорғау – Президент саясатының басым бағыты
Жиынға Бала құқықтары жөніндегі уәкіл – Құрылтай Төрағасының орынбасары Динара Зәкиева, Бас Прокурордың бірінші орынбасары Жандос Өмірәлиев, Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев және Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова қатысты.
Олардың баяндамаларында балалардың қауіпсіздігі, білім беру сапасы, денсаулық сақтау, әлеуметтік қолдау және құқық бұзушылықтардың алдын алу мәселелері қамтылды.
Ерлан Қарин Мемлекет басшысының бастамалары балалардың жан-жақты дамуына қажетті жағдай жасауға бағытталғанын атап өтті.
«Президент бастамасымен балалардың құқықтарын қорғау, қауіпсіздігін қамтамасыз ету, білім беру сапасын арттыру, денсаулығын сақтау, әлеуметтік қолдау көрсету, өскелең ұрпақты конституциялық құндылықтар рухында тәрбиелеу бағытында тұтас шаралар кешені жүзеге асырылуда, – деді Ерлан Қарин.»
«Ұлттық қор – балаларға»: үш жылда 2,5 миллиард доллардан астам
Кеңесте балаларды қаржылық қолдау және білім беру инфрақұрылымын дамыту бойынша нақты нәтижелер айтылды.
Вице-Президент келтірген мәліметтерге сәйкес, «Ұлттық қор – балаларға» президенттік бағдарламасы аясында үш жыл ішінде 7 миллионнан астам балаға 2,5 миллиард доллардан астам қаражат аударылған.
Сонымен қатар соңғы жеті жылда Қазақстанда 1 миллионнан астам оқушыға арналған 1342 мектеп салынған.
Бұл көрсеткіштер балаларды қолдау саясатының екі маңызды бағытын сипаттайды: олардың болашағына қаржы жинақтау және сапалы білім алуға қажетті инфрақұрылымды кеңейту.
Балаларға қарсы аса ауыр қылмыстар 45 пайызға азайған
Соңғы үш жылда Президент бастамасымен балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға бағытталған 11 заң қабылданды.
Солардың бірі – 2024 жылы қабылданған әйелдердің құқықтары мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы заң. Құжат зорлық-зомбылықтың алдын алу шараларын күшейтіп, құқық бұзушылықтардың бірқатар түрі үшін жазаны қатаңдатты және буллингке қатысты жауапкершілікті белгіледі.
Ақорда келтірген мәліметтер бойынша, 2024 жылмен салыстырғанда:
- Кәмелетке толмағандарға қатысты аса ауыр қылмыстар 45 пайызға азайған;
- Жасөспірімдерді жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүрлеу қылмыстары 10 пайызға төмендеген;
- Кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстар саны 10 пайызға қысқарған.
Бұл деректер кеңесте қабылданған заңнамалық шаралардың нәтижесі ретінде ұсынылды. Сонымен бірге балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құқық бұзушылықтардың алдын алу және көмек көрсету тетіктерін одан әрі жетілдіру қажеттігі айтылды.
«111» қызметі 73 жағдайда суицидтің алдын алуға көмектесті
Балаларға жедел психологиялық және әлеуметтік көмек көрсету мәселесі де кеңестің негізгі тақырыптарының бірі болды.
2024 жылдан бастап мектептерге мемлекеттік «111» байланыс орталығының QR-кодтары орналастырыла бастады. Осы уақыт ішінде балалар психологтары 186 мыңнан астам хабарлама мен 6700 қоңырау қабылдаған.
Ресми мәліметке сәйкес, 9 мың жағдайда өмірлік қиын жағдайға тап болған балаларға көмек көрсетілген. Ал 73 жағдайда суицидтің алдын алуға мүмкіндік туған.
Өңірлерде Бала құқықтары жөніндегі уәкілдің өкілдіктері жұмыс істейді, бала құқықтары жөніндегі басқармалар құрылған. Қорғаншылық органдарының штат саны ұлғайтылып, қалалар мен аудандарда 160 Отбасын қолдау орталығы ашылған.
Ерекше қажеттілігі бар балаларға арналған жаңа заң әзірленуде
Кеңесте инклюзивті саясат мәселелері жеке қаралды.
Президенттің тапсырмасы бойынша Құрылтай депутаттары мүмкіндігі шектеулі балаларды кешенді қолдауды реттейтін заң жобасын әзірлеп жатыр.
Ерлан Қарин жаңа құқықтық нормалардың тек жалпы қағидаттармен шектелмей, іс жүзінде жұмыс істейтін қолдау тетіктерін қамтуы қажет екенін айтты.
«Заңнамалық нормалардың декларативтік сипатта болмағаны, балаларды қолдау жүйесін жақсартуды, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ететін нақты тетіктерді көздеуі, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды дәл айқындауы аса маңызды, – деді Ерлан Қарин.»
Вице-Президент сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі адамдарды кемсітудің алдын алуға және мұндай әрекеттерге жол бермеуге бағытталған заңнамалық нормаларды әзірлеу қажеттігін атап өтті.
Өңірлердегі жұмыс ай сайын тексеріледі
Кеңес қорытындысында Ерлан Қарин балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау ішкі саясаттың басым бағыттарының бірі болып қала беретінін жеткізді.
Президент бастамаларының орындалу барысы республикалық деңгейде кемінде екі айда бір рет қаралады. Ал өңірлерде Мемлекет басшысының тапсырмаларының жүзеге асырылуына ай сайын мониторинг жүргізіледі.
Бұл бақылау «Қазақстан балалары» тұжырымдамасының іске асырылуын, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын және мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылын жүйелі түрде бағалауға бағытталған.
Бұған дейін біз Ерлан Қариннің балаларды қорғауға арналған цифрлық құралдардың нәтижесін бағалағаны туралы жазған едік. Сол кезде ол Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Зәкиевамен бірге «111» бірыңғай байланыс орталығының қызметімен танысып, балалардың қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау мәселелерін талқылаған болатын.
