Атырауға 23 елден 200-ден астам шахматшы жиналды. 12 қазанда қалада жүлде қоры 50 миллион теңгені құрайтын Atyrau Open 2026 халықаралық шахмат фестивалі басталды. Қазақстан шахмат федерациясының хабарлауынша, бұл жарыс классикалық шахматтан 2026 жылғы Қазақстан кубогының финалына жолдама беретін іріктеу кезеңдерінің соңғысы болмақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
Турнирге әлемдік шахматтың танымал гроссмейстерлері, Олимпиада чемпиондары және халықаралық жарыстарда көзге түскен жас қазақстандық спортшылар қатысып жатыр. Бас жүлде үшін күрес 20 қазанға дейін жалғасады.
Атырауда әлемнің 23 елінен шахматшылар бас қосты
Фестивальдің салтанатты ашылу рәсімі «Атырау» көрме орталығында өтті. Жарысқа әлем чемпионы атағы үшін таласқан тәжірибелі гроссмейстерлер де, халықаралық аренада жетістікке жетіп жүрген жас шахматшылар да келді.
Атырау облысының әкімі Болат Ақшолақов мұндай жарыстардың өңірдегі спортты дамытуға және халықаралық байланыстарды нығайтуға ықпал ететінін айтты.
«Бүгін Атырауға әлемнің жиырмадан астам елінен шахматшылар жиналды. Бұл біз үшін үлкен құрмет және спорттағы халықаралық ынтымақтастықты нығайтатын маңызды оқиға. Шахмат ойындары — терең ойлауды, стратегиялық көзқарасты, шыдамдылық пен табандылықты талап ететін бірегей спорт түрі. Ол адамдарды мақсат қоюға, әр жүрісті алдын ала болжауға және салмақты шешім қабылдауға үйретеді. Сондықтан шахматты насихаттауды өскелең ұрпақтың зияткерлік әлеуетін нығайтудың негізгі басымдықтарының бірі ретінде қарастыру керек. Атырау өңірі бұқаралық спортты дамытуға, балалар мен жасөспірімдердің спорттық іс-шараларға қатысуын ынталандыруға және дарынды спортшыларды қолдауға ерекше назар аударады. Шахмат осы бастамаларда ерекше орын алады. Осындай халықаралық жарыстарды өткізу арқылы біз Атырау өңірінің спорттық әлеуетін нығайтып, оның халықаралық беделін одан әрі арттырамыз. Қонақжай Атырау әрқашан жаңа идеяларға, шабыттандыратын бастамаларға, достық пен ынтымақтастыққа ашық», — деді Атырау облысының әкімі Болат Ақшолақов.
32 гроссмейстер және әлемдік шахмат жұлдыздары
Atyrau Open 2026 екі негізгі турнирден тұрады: Masters және Open. Басты Masters жарысына 108 шахматшы тіркелген. Олардың 32-сі — гроссмейстер.
Қатысушылар тізімінің басында рейтингі 2600 ұпайдан жоғары төрт шахматшы тұр:
- Шамсиддин Вохидов, Өзбекстан — 2649 ұпай.
- Леон Люк Мендонка, Үндістан — 2629 ұпай.
- Адитья Миттал, Үндістан — 2621 ұпай.
- Пранав Ананд, Үндістан — 2606 ұпай.
Шамсиддин Вохидов — Өзбекстан құрамасы сапында шахмат Олимпиадасының екі дүркін чемпионы атанған спортшы. Ал Адитья Миттал Қазақстан кубогының 2025 жылғы үшінші кезеңінде жеңіске жетіп, финалдық турнирде қола жүлде алған.
Жарыстың ең танымал қатысушыларының бірі — 52 жастағы Гата Камский. Ол кезінде әлем чемпионы атағы үшін күрескен.
Атырауға Аркадий Найдич, Баадур Джобава және Санан Сюгиров та келді. Бұл гроссмейстерлердің әрқайсысы мансабында Эло рейтингінің 2700 ұпайлық межесінен асқан.
Қатысушылар арасында 2022 жылы Өзбекстан құрамасының шахмат Олимпиадасындағы тарихи жеңісіне үлес қосып, жеке алтын медаль иеленген Жахонгир Вахидов та бар.
Шамсиддин Вохидов Атыраудағы бәсекенің жоғары деңгейде өтетініне сенімді.
«Қазақстанда мен көп рет болдым, бірақ Атырауда — алғаш рет. Турнирге қатысуға өте қуаныштымын. Қатысушылар құрамы өте күшті деп ойлаймын, қызықты күрес болады. Жақсы турнир болады», — деп санайды Шамсиддин Вохидов.
Қазақстан намысын кімдер қорғайды?
Қазақстандық шахматшылар да жүлделі орындар үшін таласады. Олардың қатарында Самарқандта өткен шахмат Олимпиадасына қатысқан Алдияр Ансат бар.
Сондай-ақ жарысқа Қазыбек Ногербек, Әлішер Сүлейменов, Мұртас Қажғалеев, Арыстанбек Уразаев және Иманғали Ахилбай қатысып жатыр.
Жас шахматшыларға ерекше назар аударылып отыр. Атырауда Қазақстан тарихындағы ең жас гроссмейстер, 16 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы Эдгар Мамедов өнер көрсетеді.
Онымен бірге 14 жастағы халықаралық шебер, жасөспірімдер арасындағы екі дүркін әлем чемпионы Марк Смирнов та бақ сынайды.
Әйелдер арасындағы бәсеке де тартысты өтпек
Әйелдерге арналған жүлделер үшін қазақстандық Лия Құрманғалиева, Әсел Серікбай және елдің қазіргі чемпионы, шахмат Олимпиадасының күміс жүлдегері Зарина Нұрғалиева күреседі.
Олардың негізгі қарсыластары қатарында Үндістан өкілдері Вантика Агравал мен Сирин Кальяни, сондай-ақ ирандық Мелика Мохаммади бар.
Зарина Нұрғалиева мұндай ауқымды жарыстың Атырауда ұйымдастырылғанына қуанышты екенін жеткізді.
«Атырауда мұндай ауқымды турнирлер өтіп жатқанына өте қуаныштымын және шахмат Атырауда одан әрі дамиды деп үміттенемін. Мен бар күшімді салып, жақсы ойнауға тырысамын», — дейді Зарина Нұрғалиева.
50 миллион теңге қалай бөлінеді?
Atyrau Open 2026 фестивалінің жалпы кепілдендірілген жүлде қоры 50 миллион теңгені құрайды. Оның 45 миллионы Masters турниріне, қалған 5 миллионы Open жарысына бөлінген.
Негізгі жүлделер мынадай:
- Masters жеңімпазына — 9 миллион теңге.
- Masters күміс жүлдегеріне — 7 миллион теңге.
- Masters қола жүлдегеріне — 5 миллион теңге.
- Open турнирінің жалпы жүлде қоры — 5 миллион теңге.
- Open жеңімпазына — 1 миллион 350 мың теңге.
Open турниріне рейтингі 2400 ұпайға дейінгі шахматшылар қатыса алады. Осылайша, фестиваль тәжірибелі гроссмейстерлермен қатар, халықаралық деңгейде өсуге ұмтылған спортшыларға да мүмкіндік береді.
Атыраудағы турнир неге маңызды?
Masters жарысы FIDE Circuit 2026–2027 сериясына кіреді. Бұл сериядағы нәтижелер Үміткерлер турниріне қатысу құқығы үшін күресте есепке алынады.
Сондықтан Атыраудағы партиялардың маңызы жүлде қорымен ғана шектелмейді. Шахматшылар халықаралық рейтингін көтеріп, жоғары спорттық атақтарға қажетті нормативтерді орындауға мүмкіндік алады.
Қазақстан шахмат федерациясының бірінші вице-президенті Дармен Садвакасов турнирдің отандық шахматшылар үшін ерекше мүмкіндік екенін атап өтті.
«Бүгін біз өте маңызды турнирдің басталуы қарсаңында тұрмыз — бұл Қазақстан Кубогы Atyrau Open, 32 гроссмейстер қатысатын ашық турнир. Әрине, мұнда өте күшті, белгілі шахматшылардың болуы бізді қуантады. Бұл Шамсиддин Вохидов — Өзбекстан құрамасы құрамында шахмат олимпиадасының екі дүркін чемпионы. Бұл әлемдік шахматтың аңызы Гата Камский. Бұл басқа да өте белгілі шахматшылар. Әрине, біздің қазақстандық шахматшылар үшін бұл өте жоғары деңгейде ойнауға, халықаралық шебер, гроссмейстер атағын алуға, халықаралық рейтингін көтеруге тамаша мүмкіндік болады. Жалпы, меніңше, бұл бүкіл Атырау үшін үлкен шахмат мерекесі. Жарыстар дәстүрлі болады деп үміттенеміз. Атырау облысының әкімдігіне қолдауы үшін үлкен алғысымызды білдіреміз. Қазақстан шахмат федерациясымен және серіктестеріміз Freedom компаниялар тобымен бірлесіп, біз 20 қазанға дейін Атырауда өтетін өте жақсы іс-шара ұйымдастырдық деп ойлаймын», — деп санайды Қазақстан шахмат федерациясының бірінші вице-президенті Дармен Садвакасов.
Қазақстан кубогының финалына кімдер өтеді?
Atyrau Open — классикалық шахматтан Қазақстан кубогының финалына іріктейтін үш кезеңнің соңғысы.
Алғашқы екі кезең Ақтөбе мен Өскеменде өтті. Олардың жеңімпаздары америкалық гроссмейстер Эндрю Хонг және Андрей Есипенко болды.
Үш кезеңнің қорытындысы бойынша ең көп есептік ұпай жинаған алты ер және алты әйел финалға тікелей жолдама алады.
Әр санаттағы тағы алты қатысушы Қазақстан шахмат федерациясы Президиумының шешімімен, Бапкерлік кеңестің ұсыныстары негізінде анықталады.
Kazakhstan Chess Cup 2026 финалы 1–13 желтоқсан аралығында өтеді. Маусымның басты жүлделері үшін айналма жүйе бойынша 12 ер және 12 әйел шахматшы сынға түседі.
Фестиваль бағдарламасында тағы не бар?
Ұйымдастырушылар негізгі жарыстардан бөлек, балаларға, жаттықтырушыларға және шахмат әуесқойларына арналған іс-шаралар дайындаған.
- 16 қазан — 10 жасқа дейінгі балалар арасындағы блиц турнирі.
- 17–18 қазан — шахмат бапкерлері мен оқытушыларына арналған семинар.
- 20 қазан — Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университетінде Г. А. Айдаралиевтің құрметіне шахмат кабинетінің ашылуы.
- 21 қазан — гроссмейстерлердің бір мезгілде ойын өткізу сеансы.
Бапкерлер семинарына гроссмейстер Алексей Филипов пен жаттықтырушы К. Жұмадуллаев қатысады.
Негізгі турнир 20 қазанға дейін жалғасады. Қатысушылар швейцариялық жүйе бойынша тоғыз тур өткізеді. Классикалық уақыт бақылауы қолданылады: әр партияға 90 минут беріліп, әр жүрістен кейін 30 секунд қосылады.
Атырау үшін үлкен шахмат мерекесі
Фестивальді Атырау облысының әкімдігі, облыстық дене шынықтыру, спорт және туризм басқармасы мен Қазақстан шахмат федерациясы ұйымдастырды. Жарыс Freedom компаниялар тобының қолдауымен өтіп жатыр.
Турнир серіктестері қатарында KSI PetroGasServices, Dalaro Overseas Limited, BI Group, ELEVATE және INFINITY GROUP бар.
Мұндай халықаралық жарыстар қазақстандық жас шахматшыларға әлемдік деңгейдегі қарсыластармен ойнауға, тәжірибе жинауға және өз мүмкіндіктерін көрсетуге жол ашады.
Атыраудағы басты тартыс енді басталды. Алдағы тоғыз турда жүлдегерлер ғана емес, желтоқсанда өтетін Қазақстан кубогының финалына қатысатын шахматшылар да анықталады.
Бұған дейін біз Өскеменде өткен Oskemen Open 2026 халықаралық шахмат фестивалінің қорытындысы туралы жазған едік. Қазақстан кубогының екінші кезеңінде Андрей Есипенко жеңіске жеткен болатын. Енді Атыраудағы жарыс желтоқсанда өтетін финалға жолдама алатын шахматшыларды анықтайды.
