Қазақстанда жабдықтар мен материалдарға шамамен 2 трлн теңгенің сұранысы қалыптасады. Бұл көлем 2029 жылға дейін энергетика және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жобалары аясында күтіліп отыр. 14 қазанда Астанада өткен Power Trends 2026 форумында «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы бойынша отандық өндірісті дамытуға бағытталған алты шарт пен келісімге қол қойылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Форумда қазақстандық кәсіпорындарды ірі инфрақұрылымдық тапсырыстармен қамтамасыз ету, жабдықтар өндірісін ел ішінде жолға қою және импортқа тәуелділікті азайту мәселелері талқыланды. Негізгі мақсаттардың бірі – 2029 жылға қарай ұлттық жобаға өнім жеткізушілер арасындағы отандық тауар өндірушілердің үлесін 60%-ға жеткізу.
2026 жылы 12 мың шақырым инженерлік желі жаңғыртылмақ
Ұлттық жоба аясында 2025 жылы Қазақстанда 6 659 шақырым инженерлік желі жаңартылды. Ал 2026 жылы 12 мың шақырым желіні жаңғырту жоспарланған.
Бұл жұмыстар үшін құбырлар, кәбілдер, трансформаторлар, сорғылар және басқа да өнеркәсіптік жабдықтар қажет.
Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбековтің айтуынша, ауқымды инфрақұрылымдық жобалар отандық кәсіпорындардың дамуына қосымша мүмкіндік береді.
«Әрине, кез келген құрылыс жобаларын іске асыру тауар өндірушілерге нарықтағы өз орнын нығайтуға, жаңа бағыттарды меңгеруге, сондай-ақ тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің сапасын арттыруға қосымша мүмкіндік береді. Қарапайым тілде айтқанда, біз осы құрылыстардың төңірегінде өзіміздің отандық өндірістеріміз дамуы тиіс екенін түсінеміз»
88 жобаға 100 млрд теңгеге жуық жабдық қажет
Ұлттық жобаның электрондық платформасында жалпы құны 100 млрд теңгеге жуық 88 жоба бойынша материалдар мен жабдықтарға сұраныс жарияланған.
Оның ішінде:
- 15 млрд теңгеден астамы – болат құбырлар мен фасонды бұйымдарға;
- 3 млрд теңгеге жуығы – кәбіл өнімдеріне;
- 2,8 млрд теңгесі – полиэтилен құбырларға;
- 2,7 млрд теңгесі – электротехникалық жабдықтарға тиесілі.
Жаңа жобалар сараптамадан өткен сайын жарияланатын сатып алу көлемі ұлғаяды деп күтілуде. Әзірге 100 млрд теңгеге жуық сома платформаға енгізілген жобалардың қажеттілігін білдіреді, ал 2 трлн теңге – 2029 жылға дейінгі болжамды сұраныс.
Платформада 2 мыңнан астам тапсырыс қалыптастырылды
Электрондық жүйеде қазірдің өзінде 2 мыңнан астам тапсырыс орналастырылып, мыңнан астам баға ұсынысы түскен.
Бірқатар нақты жеткізілім бойынша келісімшарттар да жасалды. Атап айтқанда, Степняк қаласындағы су құбырын реконструкциялау үшін Саран қаласынан болат құбырлар жеткізу келісілген.
Сондай-ақ Ақмола облысының электр желілеріне жиынтықты трансформаторлық қосалқы станциялар, ал Қостанай облысының жылу желілеріне құбыржолдар жеткізу жөнінде келісімшарттар бар.
Бұл тапсырыстар коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртуға қажетті өнімдердің бір бөлігін Қазақстан кәсіпорындарынан сатып алу тетігі іс жүзінде қолданылып жатқанын көрсетеді.
Алты келісім қандай өндірістерді қамтиды?
«ТКШ Қазорталығының» қатысуымен өткен Power Trends 2026 форумында отандық өндірісті дамытуға арналған алты шарт пен келісім жасалды.
Олардың екеуі «ТЭМПО-Қазақстан» кәсіпорны мен Павлодар құбыр прокаттау зауытында Qarmet металл прокатынан құбырлар шығаруға қатысты.
Тағы үш келісім «Стальцинк», Қазақстан арматура-изолятор зауыты, DSO Partner және Alageum Electric компанияларының қатысуымен өндірістік кооперацияны дамытуға бағытталған.
Бұл келісімдер металл өнімдерін, арматураларды, оқшаулағыштарды және электротехникалық жиынтықтауыштарды өндіруді қамтиды. Сонымен қатар Ensto өнімдерін кезең-кезеңімен Қазақстанда өндіру мәселесі қарастырылған.
Алтыншы келісім отандық металл өнімдерін құрылыс компаниялары арасында ілгерілетуге арналған.
Келісімдердің нақты қаржылық көлемі мен өндірістерді іске қосу мерзімдері жарияланған жоқ. Сондықтан оларды толық жүзеге асқан өндірістік жобалар емес, ынтымақтастықты дамыту жөніндегі келісімдер ретінде қарастырған жөн.
Отандық өндірушілер тапсырыстарға қалай қатысады?
Қазақстандық кәсіпорындар электрондық платформа арқылы алдағы жобаларға қажетті материалдар мен жабдықтардың тізімін алдын ала зерделей алады.
Бұл өндірушілерге өндіріс жоспарын әзірлеуге, қажетті өнім түрлерін анықтауға және сатып алу рәсімдеріне дайындалуға мүмкіндік береді.
Сатып алуларға Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне енгізілген кәсіпорындар қатыса алады. Оларға баға ұсыныстарын беру үшін екі жұмыс күні қарастырылған.
«ТКШ Қазорталығының» басқарма төрағасы Нұрлан Солтамбековтің айтуынша, техникалық оператор жобалық құжаттаманы талдап, импорттық материалдарды отандық баламалармен алмастыру мүмкіндіктерін анықтайды.
Сонымен қатар орталық қазақстандық кәсіпорындармен өзара іс-қимылды ұйымдастырады.
Офтейк-келісімшарттар не үшін қажет?
Ұлттық жоба аясында отандық кәсіпорындарды қолдаудың тағы бір құралы – офтейк-келісімшарттар.
Мұндай шарттар болашақта өндірілетін өнімді сатып алуға қатысты алдын ала міндеттемелерді қарастырады. Бұл кәсіпорындарға алдағы тапсырыстарды ескере отырып, өндіріс көлемін жоспарлауға мүмкіндік береді.
Офтейк тетігі жаңа жабдық түрлерін игеруге, өндірістік қуаттарды кеңейтуге және қазақстандық кәсіпорындар арасындағы кооперацияны дамытуға бағытталған.
Алайда өндірісті кеңейту мен жаңа өнім шығарудың нақты нәтижелері келісімшарттардың орындалуына және инфрақұрылымдық жобалардың іске асуына байланысты болады.
2 трлн теңгелік сұраныс Қазақстан өнеркәсібіне не береді?
Коммуналдық желілерді жаңғырту бағдарламасы тек ескі инфрақұрылымды ауыстырумен шектелмейді. Ол металлургия, машина жасау, электротехника және құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорындар үшін де ірі нарық қалыптастыруы мүмкін.
Егер отандық өндірушілердің үлесін 60%-ға жеткізу жоспары орындалса, ұлттық жоба аясындағы сатып алулардың едәуір бөлігі Қазақстан кәсіпорындарына бағытталады.
Дегенмен 2 трлн теңге қазірдің өзінде жасалған келісімшарттардың сомасы емес. Бұл – 2029 жылға дейін қалыптасуы күтілетін материалдар мен жабдықтарға сұраныстың болжамды көлемі.
Бұған дейін біз Қазақстанда коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту кезінде отандық полимер құбырларды кеңінен қолдану мәселесі талқыланғанын жазған едік. Онда ұлттық жобаның жергілікті өндірушілер үшін тұрақты тапсырыс қалыптастыру мүмкіндігі қарастырылған.
