Қазақстанда фермерлерге арналған бірыңғай цифрлық экожүйе қалыптастырылмақ. Жаңа «е-АӨК» платформасы субсидиялау, мал және өсімдік шаруашылығы, жер ресурстары, балық шаруашылығы мен смарт-фермалар туралы ақпаратты бір жүйеге біріктіруге бағытталған. Жобаның мүмкіндіктері Құрылтайдың Аграрлық мәселелер, экология және табиғи ресурстар комитетінің отырысында таныстырылды, деп хабарлайды Ауыл шаруашылығы министрлігі.
Жүйені 2028 жылға дейін іске асыру жоспарланып отыр. Депутаттар жаңа платформаның фермерлерге қаншалықты қолайлы болатынын, мемлекеттік қолдау шараларының ашықтығын және ауыл шаруашылығын цифрландыруға бөлінетін қаржының жеткіліктілігін талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Субсидия, жер және мал туралы мәліметтер бір жүйеге біріктіріледі
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Таласбек Канафин депутаттарға «е-АӨК» цифрлық экожүйесінің мүмкіндіктерін таныстырды. Оның айтуынша, Digital Agro Platform жобасы аясында аграрлық саладағы деректерді біріктіретін ортақ ақпараттық қор құру көзделген.
Қазір ауыл шаруашылығына қатысты ақпарат әртүрлі цифрлық жүйелерде сақталады. Жаңа платформаның міндеті – осы мәліметтерді өзара байланыстырып, мемлекеттік органдар мен ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін бірыңғай ақпараттық орта қалыптастыру.
Экожүйе бірнеше негізгі бағытты қамтиды:
- Мемлекеттік қолдау шаралары мен субсидиялау туралы ақпарат.
- Мал шаруашылығы және ауыл шаруашылығы жануарларын есепке алу.
- Өсімдік шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы өндірісіне қатысты деректер.
- Жер ресурстары және оларды пайдалану туралы мәліметтер.
- Балық шаруашылығына қатысты ақпарат.
- Смарт-фермалар мен заманауи агротехнологиялар туралы деректер.
Мұндай интеграцияның негізгі мақсаты – ақпараттың қайталануын азайту, деректердің сапасын арттыру және аграрлық саладағы шешімдерді нақты мәліметтер негізінде қабылдауға жағдай жасау.
Әр фермердің жеке цифрлық профилі болады
Жаңа экожүйенің маңызды тетіктерінің бірі – фермердің цифрлық профилі. Ол ауыл шаруашылығы тауарын өндірушіге қажетті мәліметтер мен қызметтерге бір ортадан қол жеткізуге мүмкіндік беруге тиіс.
Цифрлық профильді мобильді құрылғылар арқылы да пайдалану көзделген. Бұл әсіресе ауылдық жерлердегі шаруашылықтар үшін маңызды, өйткені фермерлердің мемлекеттік қызметтерге жүгінуі мен қажетті ақпаратты алуы көбіне уақыт пен қосымша ұйымдастыру жұмыстарын талап етеді.
Бірыңғай профильдің көмегімен шаруашылыққа қатысты деректерді жүйелеу және мемлекеттік қызметтерді алу рәсімдерін жеңілдету жоспарланып отыр.
Алайда платформаның нақты қандай қызметтері мобильді форматта қолжетімді болатыны және олардың қайсысы бірінші іске қосылатыны әзірге толық нақтыланбаған. Депутаттар осы мәселелерді жобаны іске асыру барысында жан-жақты пысықтау қажеттігін атап өтті.
Жеке қосалқы шаруашылықтар да жүйеге қосыла ма?
Құрылтай отырысында депутаттар көтерген маңызды мәселелердің бірі – жеке қосалқы шаруашылықтар туралы деректерді жаңа цифрлық экожүйеге біріктіру мүмкіндігі.
Бұл мәселе ауыл шаруашылығындағы есептің толықтығына тікелей қатысты. Өйткені аграрлық өндіріс тек ірі кәсіпорындар мен фермерлік қожалықтардан тұрмайды. Ауыл тұрғындарының жеке шаруашылықтары да мал өсірумен, көкөніс және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен айналысады.
Олардың деректерін ортақ ақпараттық жүйеге енгізу саланың нақты құрылымын толығырақ бағалауға мүмкіндік беруі мүмкін. Алайда бұл үшін мәліметтерді жинау, жаңарту және тексеру тәртібін анықтау қажет.
Депутаттар жеке қосалқы шаруашылықтарды цифрлық жүйеге біріктірудің практикалық мүмкіндіктерін талқылады. Әзірге олардың барлығы міндетті түрде жаңа платформаға тіркелетіні туралы шешім жарияланған жоқ.
Субсидиялау қағидалары өзгере ме?
Ауыл шаруашылығын цифрландыру мәселесі мемлекеттік қолдау шараларымен де тығыз байланысты. Сондықтан отырыста субсидиялау қағидаларына енгізілуі мүмкін өзгерістерге ерекше назар аударылды.
Депутаттар жаңа жүйенің қолданыстағы мемлекеттік қолдау тетіктерімен қалай байланысатынын және цифрлық сервистерді фермерлердің күнделікті жұмысында пайдалану жолдарын сұрады.
Бұл бағыттағы негізгі мәселе – субсидиялауға қажетті мәліметтердің дұрыстығы мен қолжетімділігі. Егер мемлекеттік ақпараттық жүйелер өзара толық байланысса, бұрын енгізілген деректерді қайта пайдалануға және өтінімдерді қарау кезіндегі қайталанатын рәсімдерді азайтуға мүмкіндік туады.
Дегенмен отырыста субсидиялау қағидаларына нақты қандай түзетулер енгізілетіні немесе олардың қашан күшіне енетіні хабарланған жоқ. Бұл мәселе әзірге талқылау деңгейінде қарастырылды.
Шетелден әкелінетін химиялық заттардың қауіпсіздігі де талқыланды
Депутаттар аграрлық саладағы цифрландырумен қатар, шетелден әкелінетін химиялық заттардың сапасы мен қауіпсіздігін бақылау мәселесін көтерді.
Ауыл шаруашылығында қолданылатын химиялық өнімдердің қауіпсіздігі егіншілік өндірісіне, қоршаған ортаға және азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты маңызды мәселелердің бірі болып саналады.
Сондықтан олардың сапасын бақылау және тиісті ақпараттың дұрыстығын қамтамасыз ету аграрлық саясаттың маңызды міндеттеріне жатады.
Жиында импортталатын химиялық заттарды бақылау мәселесі қарастырылғанымен, жаңа цифрлық экожүйеде осы бағыт бойынша қандай қосымша қызметтер енгізілетіні нақтыланбады.
2028 жылға дейін қандай жұмыстар атқарылуы тиіс?
«е-АӨК» жобасын іске асыру 2028 жылға дейін жоспарланған. Осыған байланысты депутаттар цифрлық экожүйені кезең-кезеңімен енгізу тәртібіне ерекше назар аударды.
Олардың пікірінше, жобаның жалпы тұжырымдамасымен қатар, нақты орындалу тетіктерін де анықтау қажет.
Атап айтқанда, мына мәселелерді пысықтау ұсынылды:
- Цифрлық экожүйені кезең-кезеңімен енгізу тәртібі.
- Жекелеген цифрлық қызметтерді іске қосу мерзімдері.
- Қолданыстағы ақпараттық жүйелерді біріктіру тетіктері.
- Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің платформаны күнделікті пайдалануы.
- Цифрландыруға бөлінетін қаржының жеткіліктілігі.
- Жобадан күтілетін нақты нәтижелерді бағалау.
Бұл сұрақтардың көтерілуі цифрлық экожүйені құрудың техникалық міндеттермен ғана шектелмейтінін көрсетеді. Жүйенің тиімділігі оның фермерлерге қолайлылығына, ақпараттың сенімділігіне және мемлекеттік қызметтермен нақты байланысына тәуелді болады.
Қазіргі кезеңде жоба таныстырылып, оны енгізуге қатысты ұсыныстар талқыланып жатыр. Сондықтан барлық жоспарланған қызмет іске қосылды немесе ауыл шаруашылығы толықтай бірыңғай платформаға көшті деп айтуға әлі ерте.
Азық-түлік қауіпсіздігі үшін цифрландыру неге маңызды?
Құрылтай отырысында ауыл шаруашылығын цифрландыру елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде стратегиялық маңызға ие екені атап өтілді.
Аграрлық салада өндіріс көлемі, жер ресурстары, мал басы және мемлекеттік қолдау туралы деректердің сапасы басқарушылық шешімдерге тікелей әсер етеді.
Ақпарат әртүрлі жүйелерде сақталған жағдайда оны салыстыру, тексеру және бірлесіп пайдалану қосымша уақытты қажет етуі мүмкін. Ал ортақ цифрлық орта осы мәліметтерді жүйелеп, саланың жағдайын кешенді бағалауға мүмкіндік беруге бағытталған.
Бұл ауыл шаруашылығындағы өндірістік процестерді бақылау, мемлекеттік қолдауды жоспарлау және ресурстарды тиімді пайдалану үшін маңызды.
Дегенмен цифрландырудың өзі азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерін толық шешпейді. Оның нақты нәтижесі деректердің сапасына, өндірістегі технологиялардың қолданылуына және қабылданатын шешімдердің тиімділігіне байланысты.
Құрылтай депутаттары қандай ұсыныстар айтты?
Отырысқа Аграрлық мәселелер, экология және табиғи ресурстар комитетімен қатар, цифрландыру, инновациялар және ғылым, экономикалық саясат, өнеркәсіп және энергетика мәселелері жөніндегі комитеттердің депутаттары қатысты.
Сондай-ақ талқылауға Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің өкілдері қатысты.
Мұндай құрам жобаның бірнеше саланың тоғысында жүзеге асырылатынын көрсетеді. Бір жағынан, платформа аграрлық өндіріс пен мемлекеттік қолдау жүйесіне қатысты болса, екінші жағынан, оны іске асыру үшін ақпараттық технологиялар, деректерді біріктіру және ведомствоаралық үйлестіру қажет.
Талқылау қорытындысында депутаттар «е-АӨК» цифрлық экожүйесін одан әрі дамытуға қатысты бірқатар ұсыныс білдірді.
Негізгі назар жобаның іске асырылу тәртібіне, фермерлер үшін практикалық тиімділігіне және жоспарланған нәтижелердің орындалуына аударылды.
Қазақстан фермерлерін қандай өзгерістер күтіп тұр?
«е-АӨК» экожүйесінің түпкі мақсаты – ауыл шаруашылығындағы мемлекеттік қызметтер мен салалық ақпаратты бір цифрлық кеңістікке біріктіру.
Егер жоспарланған шешімдер толық іске асса, фермерлерге қажетті деректер мен қызметтерді алу жеңілдеп, мемлекеттік органдардың ақпарат алмасу мүмкіндіктері кеңеюі ықтимал.
Алайда шаруалар үшін ең маңызды көрсеткіш платформаның техникалық мүмкіндіктері ғана емес, оның күнделікті жұмыста қаншалықты қолайлы болатыны. Сондықтан цифрлық профильдің жұмысы, мобильді қызметтердің қолжетімділігі және ақпараттық жүйелердің өзара байланысы шешуші мәнге ие.
Алдағы кезеңде жобаны іске асыру мерзімдерін нақтылау, қызметтерді кезең-кезеңімен енгізу және депутаттар көтерген мәселелерді пысықтау көзделіп отыр.
Бұған дейін біз Қазақстан аграршыларын 2028 жылдың соңына дейін бірыңғай цифрлық экожүйеге көшіру жоспары туралы жазған едік. Ол кезде Үкіметте Digital Agro Platform жобасының мүмкіндіктері, жер ресурстарын бақылау, мал шаруашылығындағы цифрлық есеп және субсидиялау жүйелерін біріктіру мәселелері қарастырылған болатын.
