Теміртауда жылына 1,5 миллион тонна кокс өндіретін жаңа кешен салынып жатыр. 2026 жылғы 2 қарашада Қасым-Жомарт Тоқаев Qarmet металлургия комбинатында №8 және №9 кокс батареяларының құрылысымен танысты. Ақорданың хабарлауынша, жаңа өндіріс орындарын 2027 жылы іске қосу жоспарланған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – Qarmet компаниясының ірі инвестициялық жобаларының бірі. Мұндай ауқымдағы кокс өндірісінің құрылысы Теміртау металлургия комбинатында соңғы бірнеше онжылдықта жүргізілмеген.
Жылына 1,5 миллион тонна кокс: жаңа кешеннің қуаты қандай?
Президентке ұсынылған мәлімет бойынша, №8 және №9 кокс батареяларының жалпы жобалық қуаты жылына 1,5 миллион тонна құрғақ кокс өндіруге жетеді.
Әр батареяда 54 кокс пеші болады. Олардың камераларының биіктігі – 7,6 метр. Осылайша, екі батареяда барлығы 108 кокс пешін орналастыру көзделген.
Кокс металлургия өндірісінде, әсіресе домна пештерінде шойын балқыту кезінде пайдаланылатын маңызды материалдардың бірі саналады. Ол темір кенін өңдеу үдерісінде отын әрі тотықсыздандырғыш қызметін атқарады.
Жаңа батареялар комбинаттың домна пештерін өз өндірісінде шығарылған кокспен тұрақты қамтамасыз етуге бағытталған. Сонымен қатар өнім сапасын бірқалыпты сақтау көзделіп отыр.
1960–1970 жылдардағы өндіріс қуаттары алмастырылады
Жобаның басты ерекшеліктерінің бірі – ескірген өнеркәсіптік инфрақұрылымды жаңарту.
Қазір алмастыру жоспарланып отырған өндіріс қуаттары 1960–1970 жылдары пайдалануға берілген. Демек, олардың бір бөлігі жарты ғасырдан астам уақыт бұрын салынған.
Жаңа кокс батареялары осы ескі қуаттардың орнын басуы тиіс. Бұл комбинаттағы негізгі технологиялық үдерістерді жаңғыртуға және өндірістің тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді деп күтілуде.
Жобаның тағы бір мақсаты – экологиялық қауіпсіздіктің жоғары деңгейін қамтамасыз ету. Дегенмен жаңа қондырғылар іске қосылғаннан кейін шығарындылардың қаншалықты азаятыны туралы нақты көрсеткіштер әзірге жарияланған жоқ.
Қытайлық ACRE компаниясы технологиялық серіктес болды
Жобаның негізгі технологиялық серіктесі – ACRE Coking & Refractory Engineering Consulting Corporation компаниясы.
Қытайлық компаниямен ынтымақтастық аясында жаңа кокс өндірісін құру жоспарланып отыр. Бұл жоба Қазақстан мен Қытай арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның бір бағытына айналған.
2026 жылғы шілдеде Шанхайда өткен Қазақстан мен Қытай бизнес өкілдерінің кездесуінде Qarmet, Қазақстан Даму Банкі және ACRE компаниясы арасында №8 және №9 кокс батареялары кешені мен кокс газын тазарту жүйесін салу жөніндегі ұзақмерзімді стратегиялық ынтымақтастық туралы келісім жасалған болатын.
Жаңа технологияларды енгізу өндірістік қуаттарды жаңартумен қатар, кокстеу үдерісінің экологиялық параметрлерін жақсартуға бағытталған.
Қазақстанда алғашқы көмір химиясы кешені құрылмақ
Жоба тек металлургиялық кокс өндірумен шектелмейді. Жаңа батареяларды іске қосу нәтижесінде Қазақстанда кокстеу өнімдерін терең өңдейтін алғашқы көмір химиясы кешенін құру көзделген.
Көмірді кокстеу барысында негізгі өніммен бірге газ және басқа да химиялық өнімдер түзіледі. Оларды өңдеу қосымша өндірістік бағыттарды дамытуға мүмкіндік береді.
Бұл – металлургиялық өндірісте шикізатты тереңірек өңдеуге көшудің бір жолы. Алайда болашақ кешеннің нақты өнім түрлері мен олардың өндіріс көлемі туралы толық ақпарат әзірге жарияланған жоқ.
Сондықтан жобаның көмір химиясы саласына ықпалын оның технологиялық мүмкіндіктері мен іске қосылғаннан кейінгі нақты нәтижелері арқылы бағалауға болады.
2027 жыл: Теміртау металлургиясы үшін маңызды кезең
№8 және №9 кокс батареяларын 2027 жылы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Бұл мерзім сақталса, Теміртауда бірнеше ондаған жыл бұрын салынған өндіріс қуаттарын алмастырудың маңызды кезеңі аяқталады.
Жаңа кешеннің негізгі міндеттері – домна өндірісін кокспен тұрақты қамтамасыз ету, өнім сапасын сақтау, ескі жабдықтарды алмастыру және экологиялық қауіпсіздікті арттыру.
Сонымен қатар көмір химиясы кешенін құру металлургия комбинатының өндірістік мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Дегенмен жаңа батареялардың нақты экономикалық және экологиялық нәтижелері құрылыс аяқталып, өндіріс іске қосылғаннан кейін белгілі болады.
Бұған дейін біз Қарағанды облысындағы өнеркәсіптік жаңғырту және Qarmet комбинатында №8 және №9 кокс батареяларының құрылысы туралы жазған едік. Сол кезде де жаңа өндірісті 2027 жылы іске қосу жоспарланғаны хабарланған болатын.
