Қазақстанда креативті экономикаға жеке инвестиция тарту маңызды бағытқа айналды. Мемлекеттік қолдаумен қатар, шығармашылық кәсіпкерлердің қаржыға қолжетімділігін кеңейту және бизнеске қолайлы жағдай жасау көзделіп отыр. Мәдениет және ақпарат министрлігі бекіткен қолдау қағидаларында да жеке инвесторларды тарту, жобаларды бірлесіп қаржыландыру және креативті өнімдерді коммерцияландыру басым бағыттар ретінде көрсетілген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл ұстаным Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген кәсіпкерлікті дамыту, инвестиция тарту және экономиканы әртараптандыру міндеттерімен үндеседі. Негізгі мақсат – шығармашылық идеяларды нарықта сұранысқа ие өнімге айналдырып, креативті индустриялардың экономикалық дербестігін нығайту.
Неліктен креативті экономикаға жеке инвестиция қажет?
Креативті индустриялардың дамуы тек мемлекеттік гранттар мен субсидияларға сүйенбеуі тиіс. Саланың ұзақ мерзімді тұрақтылығы үшін жеке капиталды тарту, кәсіпкерлік бастамаларды ынталандыру және жобалардың коммерциялық әлеуетін арттыру маңызды.
Шығармашылық кәсіпкерлер үшін басты мәселелердің бірі – идеяны іске асыруға қажетті қаржыны табу. Әсіресе өндірістің бастапқы кезеңінде қаржы тапшылығы перспективалы жобалардың дамуын тежей алады.
Жеке инвестициялар бұл мәселені шешудің бір жолы бола алады. Алайда инвесторлар үшін жобаның табыс әкелу мүмкіндігі, нарықтағы сұраныс, құқықтық қорғалуы және қаржылық тәуекелдері түсінікті болуы қажет.
Сондықтан креативті экономиканы дамытуда қаржыландыру тетіктерімен қатар, ашық әрі болжамды іскерлік орта қалыптастыру маңызды.
Кино, музыка және дизайн: қай салаларда мүмкіндік мол?
Қазақстанның креативті экономикасында коммерциялық әлеуеті бар бірнеше бағыт ерекшеленеді. Олардың қатарында киноиндустрия, музыка бизнесі, дизайн, баспа ісі және цифрлық контент өндірісі бар.
Бұл салаларда шығармашылық идеяны дайын өнімге немесе қызметке айналдыруға болады.
Мәселен, киноиндустрияда жеке инвестиция фильм өндірісін, прокатты және халықаралық нарыққа шығуды қаржыландыруға жұмсалуы мүмкін. Музыка саласында продюсерлік жобаларды, дыбыс жазуды, концерттік қызметті және цифрлық платформалар арқылы өнім таратуды дамытуға мүмкіндік бар.
Дизайн мен баспа ісінде авторлық өнімдер, ал цифрлық контент саласында анимация, бейнеөндіріс және басқа да шығармашылық қызмет түрлері кәсіпкерлікке негіз бола алады.
Дегенмен мұндай жобалардың табысты болуы тек қаржы көлеміне байланысты емес. Өнім сапасы, аудитория сұранысы, маркетинг және авторлық құқықты қорғау да шешуші рөл атқарады.
Қазақстанда креативті индустрияны қолдаудың қандай тетіктері бар?
2026 жылғы қаңтарда Қазақстанда креативті индустрия субъектілерін мемлекеттік қолдау және ынталандыру қағидалары бекітілді.
Құжат шығармашылық жобаларды идея кезеңінен бастап коммерцияландыруға және халықаралық нарықтарға шығаруға дейін қолдауды көздейді.
Қолдау тетіктері бірнеше бағытты қамтиды:
- Креативті және пилоттық жобаларды қаржыландыру.
- Жеке инвесторлармен бірлескен жобаларды жүзеге асыру.
- Бірлесіп қаржыландыру құралдарын дамыту.
- Креативті өнімдердің экспортын қолдау.
- Зияткерлік меншікті тіркеу және құқықтық қорғау шығындарын өтеу.
- Кәсіпкерлерге консультациялық, білім беру және маркетингтік қолдау көрсету.
Бұл ретте мемлекеттік қолдау жүйесінде қаражаттың қайтарымдылығы мен жобалардың экономикалық өміршеңдігіне басымдық берілген. Қағидалар гранттық қаржыландыру үлесін азайтып, жеке инвестицияларды белсенді тартуға бағытталған.
Алматыдағы инвестиция өсімі нені көрсетеді?
Креативті экономиканың инвестициялық әлеуетін Алматының көрсеткіштерінен де байқауға болады.
Қала әкімдігінің 2026 жылғы тамызда жариялаған мәліметіне сәйкес, Алматыда креативті индустрия саласында 21,5 мыңнан астам кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша осы саладағы негізгі капиталға салынған инвестициялар 4,5 есеге өсіп, 64,9 млрд теңгеге жеткен. Ал бюджетке түскен салық түсімдері 49,4 млрд теңгені құраған.
Бұл көрсеткіштер Алматыдағы креативті сектордың экономикалық ауқымын сипаттайды. Алайда оларды бүкіл Қазақстандағы инвестиция көлемімен теңестіруге болмайды.
Қалада креативті хабтарды дамыту, кәсіпкерлерге арналған қаржыландыру тетіктерін қалыптастыру және кино, дизайн, сән, музыка мен IT бағыттарын қолдау жұмыстары да қарастырылып жатыр.
Мемлекет пен бизнес әріптестігі қалай дамуы мүмкін?
Креативті индустрияның тұрақты дамуы үшін мемлекет пен жеке сектордың міндеттері өзара толықтырылуы қажет.
Мемлекет құқықтық және институционалдық жағдай қалыптастырып, инфрақұрылымды дамытуға және кәсіпкерлердің қолдау құралдарына қол жеткізуіне ықпал ете алады.
Ал жеке бизнес коммерциялық әлеуеті бар жобаларға инвестиция салып, оларды нарыққа шығаруға, өндірісті кеңейтуге және жаңа жұмыс орындарын ашуға қатыса алады.
Мұндай әріптестік тәуелсіз продюсерлерге, шығармашылық студияларға, дизайнерлік компанияларға және цифрлық өнім жасаушыларға қосымша мүмкіндік береді.
Бірақ инвестиция тарту үшін жобалардың табыс моделі айқын, келісімшарттық қатынастары түсінікті және зияткерлік меншік құқықтары қорғалған болуы маңызды.
Креативті экономиканың келесі міндеті қандай?
Қазақстан үшін негізгі міндеттердің бірі – шығармашылық қабілетті тұрақты экономикалық қызметке айналдыру.
Ол үшін талантты авторларды қолдаумен қатар, қаржыға қолжетімділікті кеңейту, кәсіпкерлік дағдыларды дамыту және креативті өнімдерді өткізу нарығын қалыптастыру қажет.
Жеке инвестициялардың артуы жаңа жобалардың пайда болуына, жұмыс орындарының ашылуына және отандық шығармашылық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етуі мүмкін.
Алайда саланың нақты нәтижесі тартылған қаржы көлемімен ғана емес, табысты кәсіпорындар санымен, шығарылған өнімдермен және олардың ішкі әрі сыртқы нарықтағы сұранысымен бағалануы тиіс.
Осы тұрғыдан алғанда, Президент Жолдауындағы кәсіпкерлікті дамыту мен инвестиция тарту міндеттері креативті экономиканың мемлекеттік қолдауға тәуелділігін азайтып, дербес әрі тұрақты сала ретінде қалыптасуына негіз бола алады.
Бұған дейін біз Қазақстанда креативті индустрияны қолдаудың жаңа ережелері қабылданып, жеке инвестиция тартуға басымдық берілгені туралы жазған болатынбыз. Жаңа тәсіл шығармашылық жобаларды қаржыландырудан бастап, оларды коммерцияландыру мен экспортқа шығаруға дейінгі кезеңдерді қамтиды.
