Қазақстанда ветеринария мамандарына жаңа әлеуметтік кепілдіктер енгізілмек. Құрылтай Үкімет ұсынған ветеринария мәселелері жөніндегі заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Құжатта мамандарға кемінде екі лауазымдық жалақы мөлшерінде сауықтыру жәрдемақысын төлеу, арнайы киім беру және ғылыми дәрежесі үшін қосымша ақы белгілеу көзделген, деп хабарлады Үкіметтің баспасөз қызметі.
2026 жылғы 4 қарашада қаралған заң жобасы ветеринария саласындағы кадр тапшылығын азайтуға, жануарлар ауруларының алдын алуға және азық-түлік қауіпсіздігін күшейтуге бағытталған. Реформа бес негізгі бағытты қамтиды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ветеринарларға қандай әлеуметтік кепілдіктер ұсынылды?
Заң жобасындағы маңызды өзгерістердің бірі – ветеринария мамандарының әлеуметтік мәртебесін арттыру.
Құжат қабылданған жағдайда мамандарға жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы кезінде кемінде екі лауазымдық жалақы мөлшерінде сауықтыру жәрдемақысын төлеу көзделеді.
Бұл жерде әңгіме барлық ветеринардың ай сайынғы жалақысын екі еселеу туралы емес. Ұсынылып отырған төлем еңбек демалысына байланысты берілетін сауықтыру жәрдемақысы болып саналады.
Бұдан бөлек, ветеринария қызметкерлеріне ғылыми дәрежесі үшін қосымша ақы төлеу және оларды арнайы киіммен қамтамасыз ету ұсынылған.
Мамандардың кәсіби құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін ветеринариялық палата құру да жоспарланып отыр.
Неліктен ветеринария саласында кадр тапшылығы бар?
Заң жобасын талқылау кезінде ауылдық жерлердегі маман тапшылығына ерекше назар аударылды.
Аграрлық мәселелер, экология және табиғи ресурстар комитетінің төрағасы Серік Егізбаев ветеринар мамандығының тартымдылығы төмендеген сайын саладағы жұмыс жүктемесі артып отырғанын айтты.
«Ветеринария мамандығының, әсіресе ауылдық жерлерде, тартымдылығының төмен болуы кадр тапшылығына, жұмыс істеп жүрген мамандарға түсетін жүктеменің артуына әкеліп, ветеринариялық іс-шаралардың уақтылы жүргізілуіне кері әсерін тигізуде», — деп атап өтті Аграрлық мәселелер, экология және табиғи ресурстар комитетінің төрағасы Серік Егізбаев.
Маман тапшылығы ветеринариялық тексерулер мен профилактикалық шаралардың уақытында орындалуына әсер етуі мүмкін. Бұл әсіресе мал шаруашылығы негізгі табыс көздерінің бірі саналатын ауылдық өңірлер үшін өзекті.
Ұсынылған әлеуметтік кепілдіктер мамандықтың тартымдылығын арттыруға және тәжірибелі қызметкерлердің салада тұрақтап қалуына жағдай жасауға бағытталған.
Ветеринария саласындағы бес негізгі өзгеріс
Үкімет ұсынған заң жобасы ветеринариялық қызметті ұйымдастырудан бастап, дәрі-дәрмек сапасы мен мал өнімдерінің қауіпсіздігіне дейінгі мәселелерді қамтиды.
Реформа мына бес бағыт бойынша жүргізілмек:
- Мамандарды әлеуметтік қолдау. Сауықтыру жәрдемақысын төлеу, ғылыми дәрежесі үшін қосымша ақы белгілеу, арнайы киіммен қамтамасыз ету және ветеринариялық палата құру.
- Мемлекеттік органдардың міндеттерін нақтылау. Әкімдіктердің, бейінді комитеттің, республикалық эпизоотияға қарсы отрядтың және ветеринариялық ұйымдардың өкілеттіктерін айқындау.
- Ветеринариялық препараттарды бақылау. Дәрілік препараттардың сапасы мен қауіпсіздігін тексеретін фармацевтикалық инспекция құру.
- Цифрландыру. Жануарларды есепке алу, ветеринариялық шараларды тіркеу және өнімдердің қозғалысын қадағалау жүйесін енгізу.
- Ветеринариялық-санитариялық бақылау. Мал мен жануарлардан алынатын өнімдер сатылатын сауда орындарындағы мемлекеттік бақылауды күшейту.
Бұл өзгерістер ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін мемлекеттік және жергілікті құрылымдардың жұмысын өзара үйлестіруге бағытталған.
Мал дәрілерінің сапасын жаңа инспекция бақылайды
Заң жобасында ветеринариялық препараттарға қойылатын талаптарды күшейту ұсынылған.
Осы мақсатта фармацевтикалық инспекция құру көзделіп отыр. Ол ветеринариялық препараттардың сапасын, қауіпсіздігін және Еуразиялық экономикалық одақтың бірыңғай талаптарына сәйкестігін бақылауға бағытталады.
Бұл мәселе мал шаруашылығы үшін маңызды. Өйткені ветеринариялық препараттардың сапасы жануарларды емдеу мен аурулардың алдын алу шараларының тиімділігіне әсер етеді.
Жаңа инспекцияның нақты өкілеттіктері мен жұмыс тәртібі заңнамалық өзгерістер қабылданғаннан кейін айқындалуға тиіс.
Мал мен ет өнімдерін бақылау цифрлық жүйеге көшеді
Реформаның тағы бір бағыты – ветеринариялық есеп пен бақылауды цифрландыру.
Жаңа жүйе жануарларды есепке алуға, ветеринариялық іс-шараларды тіркеуге және бақылаудағы объектілердің қозғалысын қадағалауға арналған.
Мұндай тәсіл малдың қай жерде тіркелгенін, қандай ветеринариялық шаралардан өткенін және оның қозғалысына қатысты мәліметтерді жүйелі түрде жүргізуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар жануарларды сәйкестендіру мен есепке алу талаптарын қатаңдату ұсынылып отыр.
Цифрлық бақылау мал шаруашылығындағы деректердің нақтылығын арттыруға және ветеринариялық қауіпсіздікке қатысты тәуекелдерді ертерек анықтауға көмектесуі мүмкін.
Базарлар мен мал өнімдерін сататын орындарда не өзгереді?
Заң жобасында ауыл шаруашылығы жануарлары мен жануарлардан алынатын өнімдер сатылатын сауда нысандарына тұрақты мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау жүргізу қарастырылған.
Бұл талаптар мал мен ет өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Сауда орындарындағы бақылау жануарлардан адамға жұғуы мүмкін аурулардың алдын алу және ветеринариялық талаптардың сақталуын тексеру үшін маңызды.
Сонымен бірге бақылау жүйесінің тиімділігі тек жаңа талаптарға емес, зертханалардың, ветеринариялық қызметтердің және жергілікті атқарушы органдардың өзара жұмысына да байланысты болады.
Заң қашан күшіне енеді?
Құрылтай ветеринария мәселелері жөніндегі заң жобасын әзірге бірінші оқылымда ғана мақұлдады.
Бұл құжаттың түпкілікті қабылданғанын немесе ұсынылған әлеуметтік төлемдер қазірдің өзінде қолданысқа енгізілгенін білдірмейді.
Заң жобасы алдағы заң шығару рәсімдерінен өтуі тиіс. Оның нақты нормалары мен күшіне ену мерзімі түпкілікті қабылданған құжатта айқындалады.
Сондықтан ветеринарларға арналған жаңа жәрдемақылар мен басқа да кепілдіктерді қазіргі уақытта жоспарланған өзгерістер ретінде қарастырған дұрыс.
Ветеринария реформасы ауыл шаруашылығына қалай әсер етеді?
Қазақстан үшін ветеринария жүйесінің тиімділігі мал шаруашылығының тұрақтылығымен, азық-түлік қауіпсіздігімен және ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау мүмкіндіктерімен тікелей байланысты.
Мал ауруларының алдын алу, ветеринариялық препараттардың сапасын бақылау және жануарлардың қозғалысын қадағалау экспорттық нарықтардың талаптарын орындауда маңызды рөл атқарады.
Ал мамандардың әлеуметтік жағдайын жақсарту ауылдық жерлердегі ветеринариялық қызметтің кадрлық әлеуетін нығайтуға бағытталған.
Дегенмен реформаның нақты нәтижесі заң жобасының қабылдануына, жаңа талаптардың өңірлерде орындалуына және ветеринариялық инфрақұрылымның дайындығына байланысты болады.
Айта кетейік, осы отырыста Құрылтай экономиканың басым бағыттарын қаржыландыру жөніндегі Азия даму банкімен жасалған келісімді ратификациялау туралы заңды екі оқылымда қабылдады.
Бұған дейін біз Қазақстанда ветеринариялық инфрақұрылымды дамытуға 66,2 млрд теңге бөлініп, 2026–2027 жылдары 2 399 нысан құру міндеті қойылғаны туралы жазған болатынбыз. Енді инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары ветеринария саласындағы заңнамалық өзгерістермен толықтырылмақ.
